Hơnăm ki lâi xuân tiah mê, mâu hâi khế 3 mê nah, mô đo#i hneăng hdrối nah Nguyễn Ngọc Hưng, hngêi ối a thôn 4, pơlê kân Sa Thầy, tơring Sa Thầy mơdoh môi hâi vêh lăm pôu mâu tíu tơplâ ki ó nah. Hiăng châ 71 hơnăm laga pôa Nguyễn Ngọc Hưng ối mo sêi [a\ [ea\n [e\ng. {a\ toăng rơxế hon đa, bu tung peăng kơxo má pôa hiăng lăm tâ tá sap ing tíu a’ngêi 995 }ư\ Tan Kra, hluâ tơraih tơ-[ai tơplâ Kleng, klêi mê troh a tíu ki a’ngêi 1015 Charlie [a\ 1049 Delta.

Kố cho mâu tíu tơplâ xâ ki ó nah, mơnhên mâu roh tơplâ ki tơnôu dêi khu lêng [a\ kuăn pơlê pin tung roh tơplâ xâ Mih a kơpong tơnêi Sa Thầy.

Troăng lăm troh a tơring Sa Thầy

Pôa Nguyễn Ngọc Hưng tối ăm ‘nâi, rêm khế rơpo\ng pôa pêi lo liăn dâng 45 rơtuh liăn ing kúa xo chá kơxu 10ha. Tơdroăng cheăng kâ rơpo\ng chía hôm, prôk cho vâ lăm pôu dêi khu pú nah, khu pú ki hlâ xêh a tơplâ xâ [a\ xuân cho phiu ro ‘na mâu tơdroăng hơ’leh nếo a kơpong tơplâ xâ hơnăm mê nah:

‘’Klêi kơ’nâi tơplâ troh nôkố gá phá tơ-ê ó. Hdrối nah troăng prôk ôh tá ai nôkố cho môi tiah troăng a pơlê kong kơdrâm. Tơdroăng rêh ối kuăn pơlê cho hiăng phâi tơtô sap hơnăm 2001 troh nôkố. Pái, pu\n hơnăm kố thăm rế hơ’leh, ngiâ méa dêi tơring xuân tơ’mô [a\ kơpong tơbăng. Tơdroăng rêh ối kuăn pơlê tơniăn tâ, phiu ro tâ. Mơngế pêi cheăng troh nôkố tâng vâ tối Sa Thầy cho hôm khât ‘nâng’’.

Mơnhên [lêi trâng Kleng

Ing môi tơring iâ troăng vâ prôk lăm achê [a\ kong têa Kul [a\ lối 42.000 ngế kuăn pơlê, tung mê vâi krâ hdroâng kuăn ngo châ lối 57%; tơring Sa Thầy ai 11 to cheăm mê ai troh 7 to cheăm ối tung rơpo\ng pá puât, tơdroăng cheăng kâ kơnôm to pêi chiâk deăng. Mâu hơnăm achê kố kơnôm po rơdâ pêi, xúa tơtro kơxo# liăn, tơring Sa Thầy hiăng xông tơtêk rơdêi.

Troh mơ’nui hơnăm 2019 pêi lo liăn rêm pơ’leăng mâ mơngế dêi tơring châ vâ chê 38 rơtuh liăn, kơxo# rơpo\ng kơtiê kơdroh pá kơdâm 14%. Tơring hiăng ai 2 cheăm Sa Sơn [a\ Sa Nhơn châ plah  thôn pơlê nếo. Pơlê kân Sa Thầy ku\n mê nah, tung tơplâ ai tơraih tơ-[ai tơplâ Kleng cho tíu tơbriât [a\ mâu lêng kong têa ê ki ó pơla pin [a\ khu lêng kong têa ê nôkố hiăng chiâng tíu kơdrâm mơngế ối [a\ 11.000 pơ’leăng mâ mơngế.

Pơlê kân Sa Thầy, tơring Sa Thầy hâi kố

Pôa Bùi Quốc Tưởng, Kăn hnê ngăn Vi [an pơlê kân Sa Thầy tối ăm ‘nâi:

‘’Tơdroăng ki hơ’leh tơná dêi pơlê kân tung pơla kố nah cho hlo nhên. Ing hngêi trăng troăng klông troh mâu khôi túa le\m tro châ mơ’no tơdâng tơ’mô. Vâ châ tơ-[rê môi tiah kố mê ahdrối thế tối cho tơdroăng ki môi tuăn dêi kuăn pơlê tung pêi pro troăng hơlâ dêi tơring, dêi kong pơlê tung tơdroăng rơnuâ tíu kơdrâm kuăn pơlê rêh ối, po rơdâ mâu kơpong kuăn pơlê rêh ối. Tung pơla 2 hơnăm 2018, 2019 mơ’no lối 200 rơtal liăn ăm troăng klông rơtế [a\ mâu kế tơmeăm khoăng kum tung tơdroăng rêh ối ki kân môi tiah Tíu xiâm tơ’noăng ivá mơhno túa le\m tro, plông tơ’noăng ivá, Tíu koh tơbâ a ilâng kiâ klêi mê cho kơchơ, tơraih rơxế’’.

Troh nôkố tơring Sa Thầy xuân hiăng ‘nhê tơdroăng ki pá puât ‘na troăng. Troăng klông dêi tơring tơdjêp [a\ troăng kân 14C ki lăm ngi kong têa ê drô tíu tơkăng kong [a\ péa kong têa pú hmâ Kul, troh a tơring Ngọc Hồi lơ chu troh a tơring Ia H’Drai pơrá hiăng le\m vâ prôk lăm mơhé a rơnó mêi lơ tô. Ai troăng kân, ai on tơhrik, ai tê mơdró hiăng mơhnhôk mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng ing pêi chiâk deăng mơnhông mơdêk. Sa Thầy nôkố cho kơpong pêi chiâk deăng kân dêi kong pơlê Kon Tum [a\ lối 7.000 ha pôm, vâ chê 12.000 ha kơxu [a\ ki ê hía.

Mơnhông pêi pêt hên hlối uâ mơdiê le\m mơdêk ki kơnâ dêi tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng, tung tơring hiăng ai 2 toăng hngêi uâ mơdiê tơpoăng pôm [a\ 3 hngêi kơmăi pro chá kơxu tơniăn tơdroăng rôe tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng dêi kuăn pơlê.

Pôa Nguyễn Ngọc Sâm, Kăn pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng tơring Sa Thầy tối ‘na troăng mơnhông mơdêk dêi tơring tung mâu hơnăm la ngiâ:

‘’{a\ kơvâ pêi chiâk deăng tơku\m pơtối rak [a\ng loăng kơxu. Tơniăn mơnhông mơdêk krá tơniăn [a\ng pêt pôm vâ ai tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ăm hngêi kơmăi uâ mơdiê. Thăm mơnhông pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo. Păn mơnăn [a\ pro tơmeăm ing ro ki xo têa tôu tung tơring. ‘Na kong kế thăm pêt kong vâ sâp rơngiâp tơnêi ngo ngối. ‘Na tíu kơdrâm kuăn pơlê rêh ối kơdrâm mơ-eăm vâ tung hneăng la ngiâ mơ’no liăn pro hngêi trăng troăng klông tơniăn tiô tơdroăng xiâm châ tơbleăng ăm pêi pro. Thế mơhnhôk châ kơxo# liăn ing pakong’’.

Ing kơpong tơplâ xâ ó nah to [om min, trếo ‘mêi, 45 hơnăm klêi kơ’nâi tơplâ drêng dế rơnó tô ó a kơpong tơnêi Sa Thầy xuân pêng păm tơdroăng rêh ối xua mơngiơk ngiêt dêi loăng plâi. Đảng [o#, khu râ kăn pơkuâ, khu lêng, kuăn pơlê dế mơ-eăm pơtối chêh mâu tơdroăng hơdruê ki [lêi trâng kân tung pêi cheăng kâ [a\ mơjiâng pơlê rế hía rế kro mơdro\ng, le\m ro.

Khoa Điềm chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng