Bu môi kơpong kong, kơtăn oh tá hngế ing tíu cheăng dêi Vi [an hnê ngăn cheăm, kơtăn ing tíu cheăng Vi [an hnê ngăn tơring xuân bu lối chât km, la kơpong 293 gá pro tơdjâk ăm tá khu kăn pơkuâ cheăm }ư\ Mlan [ă tơring Ea Súp trâm tơdroăng ki pôu râng hnoăng cheăng ó khât.

Kăn pơkuâ {ơrô ngăn chiâk deăng [ă mơnhông mơdêk thôn pơlê, kăn hnê ngăn Vi [an tơring, kăn pơkuâ ngăn Đảng pơrá tơbrêi cheâng troh akố. {ă Vi [an hnê ngăn cheăm, tung plâ 2 hơnăm kố athế thâ pơkâ pơtê [ă 4 ngế kăn [o#, môi hâi péa xôh lăm pơtrui. La kăn [o# dêi cheăm, pâ ôh tá tối inâi, tối tiah kố, ôh tá kâi rak ngăn kong [ă tơnêi a tơdroăng tơkêa kố:

‘’A cheăm ôh tá ai túa ki lâi kâi rak, á bu chiâng tối tiah mê xo. Hiăng xúa tu\m mâu túa pơkâ. Vâi hmôu pơ mot tung kong ko ‘nhiê kong tiah mê, vâi chêh môi kơtâ hlá mơ-éa chêh [ă ko\ng, ko ‘nhiê kong vâ tê xo liăn’’.

Pôa Đàm Văn Hà, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm }ư\ Mlan ăm ‘nâi, cheăm athế pôu râng dêi hnoăng cheăng rak ngăn kơpong kong sap ing apoăng hơnăm 2017, drêng Vi [an hnê ngăn kong pơlê Dak Lak xo tơvêh tơdroăng tơkêa ăm mung kong, pêt kơxu dêi Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Anh Quốc, [ă kơpong kố hiăng chiâng tíu ki vâi ko ‘nhiê kong, hdi xo tơnêi kong đi đo.

Pôa Hà xuân tối, cheăm pêi pro hnoăng cheăng ki râ kơpêng pơcháu, la ôh tá ‘nâi pro tiah lâi ăm gá tơ-[rê, xuân ôh tá chiâng vâ mơnhên tối ki châ tơ-[rê, xua tơdroăng ki ai khât ‘na kong, tơnêi kong a tơdroăng tơkêa kố xuân tá hâi châ mơnhên:

‘’Kong pơlê hiăng pâ thế hên hdroh [ă mâu khu râ kăn ‘na mơnhên tối ‘na kong la ton troh nôkố xuân tá hâi kâi châ mơnhên tối. Má péa, khu gâk kring dêi kong pơlê gá iâ, mâu ngế ki ‘mêi đi đo ko ‘nhiê kong, hdi xo tơnêi a kong măng lơ a hâi pơtê, lơ a rôh ki kong mê. Mê tơdroăng ki pơcháu tơdroăng tơkêa kố ăm tơring, cheăm cho ki tơpá khât ăm kong pơlê’’.

Kơtăn ôh tá hngế tơdroăng tơkêa athế xo tơvêh dêi Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Anh Quốc cho môi tơdroăng tơkêa xo tơvêh dêi Ko\ng ti Phú Riềng Karate. Tâng môi tiah tơdroăng tơkêa Anh Quốc ai hên tơdroăng ki ôh tá tơniăn xua tơdroăng ko ‘nhiê kong, xo tơvêh tơnêi, mê mâu tơdroăng tơkêa Phú Riềng Karate hiăng châ ko ‘nhiê.

269 ha kong pơcháu ăm khu mơdró kâ hiăng vâ chê tâi, bu ối lối 32 ha. Kố xuân cho tơdroăng tơkêa ki iâ hlo Dak Lak mơnhên ki tro lu\p. A mâu tơdroăng tơkêa hiăng xo tơvêh ki ê, kơxo# ki tro lu\p xuân ôi ngah Vi [an hnê ngăn kong pơlê pơkâ thế Khu ngăn ‘na chiâk deăng [ă mơnhông mơdêk thôn pơlê, khu rak ngăn loăng pơlái kuăn kiâ kong Dak Lak, tơdroăng ki pơkâ ki lu\p xuân tá hâi châ pêi pro cho tơdroăng ki mơhrê liăn ngân tê kơtê.

‘’Tơdroăng tơkêa drêng hiăng xo tơvêh, kong pơlê pơkâ thế khu ngăn ‘na chiâk deăng mơnhên tối ki tro lu\p. Laga, vâ mơnhên tối, kal ai kơxo# liăn. Mê ngin hiăng tối tơbleăng ăm kong pơlê, pơkâ thế Khu rak liăn ngân xing xoăng kơxo# liăn vâ séa ngăn tơdroăng ki tro lu\p kố’’.

Tiah mê, mơgêi môi rôh sap ing k^ pơkâ pơcháu tơdroăng tơkêa ăm khu mơdró kâ drêng xo tơvêh, hnối pơcháu ăm kong pơlê rak ngăn, Dak Lak hiăng trâm nếo tơdroăng ki tá hâi tơleăng nhên khât tung tơdroăng ki riân ngăn kong. Hdrối mê, drêng pơxiâm tơdroăng tơkêa bro, drêng hiăng riân klêi mâu kế tơmeăm kong, kơ koan ki ai tơdjâk troh ôh tá pơcháu tơdrêng a khu mơdró kâ, mê chiâng pro khu mơdró tối kong ki tro ko ‘nhiê tung pơla tơkôm pơcháu.

Pôa Nguyễn Hoài Dương, kăn pơkuâ Khu ngăn ‘na chiâk deăng [ă mơnhông mơdêk thôn pơlê tối ‘na tơdroăng ki ai khât kố a kong pơlê:

‘’Drêng pơcháu tơnêi, pơcháu kong mê hnối ai tá hồ sơ mơnhên tơdroăng kố, tơdroăng ki rak ngăn kong. Laga, ai hên tơdroăng sap ing tơdroăng ki mơnhên tơdroăng kố, mê athế tơkâ luâ hên h^n mâu hlá mơ-éa. Drêng troh kong pơlê pơkâ ăm mung tơnêi kong mê hiăng tro kuăn pơlê hdi xo, gá hơ’lêh hên khât’’.

Môi tiah tơdroăng ki hdrối nah ngin ai chêh tối, tơdroăng ki ôh tá tơniăn má môi cho ôh tá ai môi tơdroăng pơkâ ki lâi dêi tơnêi têa pơkâ thế khu mơdró kâ athế chêl thie#n drêng pro kong hía, la mâu kong pơlê xuân ối pơcháu hr^ng tơdroăng tơkêa, [ă dâng 160 rơpâu ha kong.

Klêi mê, drêng mâu tơdroăng tơkêa ôh tá tơ-[rê, tơnêi têa chiâng hía tâi tá tơdroăng ki loi tơngah [ă ‘na kong, mê cho tơdroăng ki hía kế tơmeăm ki ăm mung, xuân hía kơxo# liăn riân ngăn ki tro lu\p. Riên a 3 kong pơlê ki ăm mung kong hên má môi a Tây Nguyên, Dak Lak dế trâm pá drêng tí tăng luât vâ pâ thế khu mơdró kâ chêl thie#n, Dak Nông hía lối rơpâu ha, la bu pâ châ lối 300 rơtuh. Lâm Đồng hiăng pơkâ mơ’no hlá mơ-éa pơkâ thế mâu khu mơdró kâ chêl 219 rơtal liăn, tung mê ai khu mơdró kâ athế chêl troh 70 rơtal liăn.

Laga, tiô pôa Nguyễn Danh Tuyên, kăn pho\ pơkuâ ngăn pêi chiâk deăng mơnhông kong pơlê Lâm Đồng tối, hlá mơ-éa kố ôh tá xêt khât ‘na luât, mê kong pơlê athế tơkôm hnê mơhno sap ing tơnêi têa:

‘’ ’Na pôu râng hnoăng cheăng cho khu xiâm rak liăn ngân séa ngăn, ngin xuân séa ngăn. La pá má môi akố mê cho môi hlá mơ-éa ki tối tơbleăng tiah hmâ xo, ôh ti xê môi pơkâ pơxâu phâk pro xôi ‘na liăn ngân.

Ki kố mê ngin dế pơkâ thế Khu xiâm ngăn liăn ngân, Khu xiâm ngăn chiâk deăng, tá khu xiâm mơjiâng luât, hnê mơhno séa ngăn pơkâ tơleăng ki tá hâi teăm tơleăng kố môi tiah lâi’’.

Ôh tá ai khu mơdró kâ ki lâi chiâng khu ki djâ troăng ahdrối tung tơdroăng ki châ tơ-[rê drêng tơdah xo mâu tơdroăng tơkêa ăm mung kong dêi mâu kong pơlê Tây Nguyên. Phá tơ-ê xêh, rêm hơnăm inâi mâu tơdroăng tơkêa tro xo tơvêh xua hía hên luâ râ tơnêi kong, gá chiâng rế hên.

La tơdroăng ki tô má môi ki tâi tâng rêm ngế pơrá hlo, cho tơdroăng ki xo tơvêh tơdroăng tơkêa bu cho tơdroăng ki mâu kong pơlê pơklât athế pêi, gá pơxiâm ăm môi tơdroăng pá ki nếo, ôh tá ‘nâi pơkâ tơleăng mâu tơdroăng tơkêa kố môi tiah lâi, kơbố kâi rak ngăn kong, pêt mơjiâng kong a mâu tơdroăng tơkêa hiăng ôh tá tơ-[rê mê.

            Dương Đình Tuấn chêh

            Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng

(Vâ ngăn [ai apoăng akố: http://vov4.vov.vn/Xodang/chuyen-muc/todroang-pro-ki-ta-tro-dreng-am-mung-kong-c178-225286.aspx)