Hâi mơ’nui hơnăm 2017, drêng pơtối troh nếo a cheăm Yang Mao, tơring Krông Bông, kong pơlê Dak Lak, mâu hngêi nếo mơjiâng krá kâk, mâ hâi trâ a tôl eăng kơnhéa, dế mơjiâng tơdroăng rêh ối nếo a kơpong ki khía mơhot kân plong mot râ ó kố. Mot a rơpo\ng nâ H’Thu Niê a [uôn Tar, cheăm Yang Mao, drêng rơpo\ng ối rơtâ tá hơpiâp on tung hngêi tơtô nếo châ khu lêng mơdâng klêi kơ’nâi khía mơhot. Nâ H’Thu Niê hơ’muăn tối, kơtăn kố tá hâi châ péa khế, chât toăng hngêi a Yang Mao hiăng tro khía mơhot kân roh má 12 plong mot, prá alâi, kơpôu ro chu, í peâp tro lu\p ó xua khía mơhot plong mot, môi roh khía mơhot kân ki têi mơni hiăng mot nếo pêi plong ó môi tiah mê troh a kơpong tơnêi Tây Nguyên a roh mơ’nui hơnăm 2017. Mâu tơdroăng pá puât mê thăm pro chiâng pâ dêi rơpó, drêng ai khía mơhot plong mot [a\ ki rơhêng vâ tối klêi kơ’nâi khía mơhot, mâu khu kăn pơkuâ, mâu khu đoân theh, khu mô đo#i [a\ mâu ngế ki ai tuăn hơ-ui kum hiăng to\ng kum teăm tơdrêng, xua mê ôh tá ai kơbố kơklêa. {a\ rơpo\ng nâ H’Thu Niê châ khu ki hơ-ui kum mơngế pá puât [a\ khu ki to\ng kum mơngế kơtiê to\ng kum 3 to ro hdrê, xua mê, nâ sôk ro, mơ-eăm hơnăm nếo kô ai tơdroăng rêh ối tơniăn tâ hdrối nah.

-Buôn Tar  vêh tơniăn nếo.

‘’Rơpo\ng pơla kố nah ai mâu tăm mô đo#i mot veăng mơdâng hngêi. Têt hiăng vâ troh hngêi trăng môi tiah kố sôk ro ‘nâng; rơpo\ng ki lâi, kơbố xuân sôk ro. Pơla kố nah ai ăm ro, rơpo\ng kơtiê 2 to, 10 hâi kố nah xuân châ to\ng kum tơ’nôm 1 to nếo cho 3 to. Troh hơnăm nếo á mơ-eăm pêt pôm, pêi klâng, pêt alâi klêi mê chôa ‘lâng á vêh mơjiâng hngêi nếo’’.

Xuân môi tiah rơpo\ng nâ H’Thu Niê, rơpo\ng pôa Y Bhiông Niê xuân troh rêm toăng hngêi lăm kơ-êng, mơhnhôk droh rơtăm văng mơgrúa hngêi, mơhnhôk vâi krâ re\ng tơniăn tơdroăng rêh ối. Cho mô đo#i hneăng hdrối nah ai hnoăng [a\ kăch măng, tơdroăng rêh ối pá puât, xua mê, pôa châ Khu xiâm pơkuâ Mô đo#i kong pơlê Dak Lak to\ng kum 70 rơtuh liăn vâ vêh mơjiâng toăng hngêi klêi kơ’nâi khía mơhot.

Hngêi trá dêi rơpo\ng nâ H’Thu Niê châ mố đo#i mơjiâng pro klêi khía plong mot. 

Tung hơkôp ki pro pơtân, tơkôm hngêi nếo kêi đeăng, kế tơmeăm khoăng ‘măn hmâng vâ, laga pôa Y Bhiông Niê, krâ pơlê xuân ‘măn môi víu ku\n vâ kơtúa um Pôa Hồ [a\ Đăi tươ\ng Võ Nguyên Giáp nhua#m khât, vâ pơchân hiâm mơno ru\m môi tuăn, hiâm mơno mơ-eăm [a\ loi tơngah tơkâ hluâ pá puât.

Hngêi trăng tơhnâp mê ai mô đo#i veăng kum mơdâng mơjiâng pro hdrối Têt. Á chu rêm toăng hngêi vâi krâ, mơhnhôk vâi krâ pôi tá khéa xếo, thế mơ-eăm, pôi tá tơmiât hên, thế mơ-eăm rơnêu kế tơmeăm khoăng. ‘Na cheăng kâ mê ai kơdrum kơphế mê thế go#m a xiâm gá. Kơbố hâi ai hngêi mê thế mơdâng, mô đo#i kum pin, to\ng kum tiah mê cho hiăng hên, laga pin thế mơ-eăm pêi tơ’nôm nếo.

Hngêi dêi Y Bhiông Niê, ngế lêng hơnăm hiăng krâ, krâ pơlê buôn Tar, cheăm Yang Mao châ mố đo#i to\ng kum pro nếo 70 rơtuh liăn.

Tiô xêu ngăn dêi Vi [an cheăm Yang Mao, tơring Krông Bông, khía mơhot kân roh má 12 hiăng pro tơhnâp tâi tâng 106 toăng hngêi [a\ lối 450 toăng hngêi tro tơtêa kuâ. Lối 200 ha loăng plâi tu\m túa tro lu\p. Tâi tâng tíu tro lu\p tung cheăm Yang Mao lối 40 rơtal liăn. Pôa Trần Thế Hưởng – ko\ng chưk [ơrô xêu ngăn kế tơmeăm cheăm Yang Mao tối ăm ‘nâi, vâ chê môi khế kố, kuăn pơlê tung cheăm hiăng châ tơdah kế tơmeăm to\ng kum hên ing troăng hơlâ dêi tơnêi têa xuân môi tiah tơdroăng to\ng kum dêi mâu khu tơru\m cheăng pơlê pơla, [a\ tâi tâng kơnâ lối 3 rơtal liăn.

Klêi kơ’nâi tâng tối tơdroăng mê mâu tíu cheăng, khu cheăng hiăng ai to\ng kum [a\ liăn hlá mơhnhôk hiâm mơno. Mê cho tơdroăng mơhnhôk kân k^n vâ rơnêu kế tơmeăm khoăng tơ’nhê, vêh pêi chiâk deăng. Ai mâu khu cheăng to\ng kum liăn, mâu kế tơmeăm khoăng ki xiâm, kum hên. Tiô xêu tâi tâng kơxo# to\ng kum liăn [a\ kế tơmeăm khoăng lối 3 rơtal liăn. Mâu tíu cheăng, khu ki ai hiâm mơno to\ng kum ăm tôl, mơngế pêi cheăng, vâi lo mơdâng pro hngêi, rơnêu hngêi ăm vâi krâ nho\ng o’’.

Pak^ng mâu khu cheăng ki xiâm cho mô đo#i, Đoân droh rơtăm, khu ki to\ng kum ‘’kơpeăng ko\ng pâ nhua#m’’ a pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột hiăng tơku\m po hên roh troh tơring Krông Bông kum vâi krâ rơnêu kế tơmeăm khoăng tơ’nhê xua khía mơhot roh 12. Khu cheăng hiăng mơhnhôk mâu ngế ki ai hiâm mơno to\ng kum tung [a\ pá kong kong pơlê veăng tơlo lối 70 rơtuh liăn; rôe kế tơmeăm khoăng mơjiâng pro hngêi, meăm the\p, tôl [a\ ki ê hía.

Tơdrêng amê, hnối mơhnhôk 50 ngế ki lăm to\ng kum djâ mâu kế tơmeăm khoăng, kơmăi kơmok troh 2 cheăm kơpong ki hơngế hơngo Yang Mao [a\ }ư Pui vâ mơdâng [a\ lêm tôl hngêi ăm 9 rơpo\ng hdroâng kuăn ngo ki pá puât. Rơrêk tung hiâm mơno xua châ khu droh rơtăm to\ng kum 120 met karê tôl vâ lâm hngêi [a\ to\ng kum ăm xup kơxo\ng khăng drêng rơpo\ng ôh tá bê kế kâ, jâ H’Suôn Niê ối a [uôn Mnang Dơng, cheăm Yang Mao vâ lo têa mâ:

Ôh tá ai tíu koi, ôh tá ai báu, ôh tá ai phái. Mâu droh rơtăm troh kum 2 kơthung xup kơxo\ng khăng. Mâu droh rơtăm troh kum tôl. Nôkố ngăn hngêi le\m, á hmiân tuăn. Á ôh tá [e\ng ê, sôk ro ‘nâng, vâ lo têa mâ, hêng krôu. Mơnê mâu droh rơtăm hên ‘nâng.

Rơpo\ng hngêi jâ H’Suôn Niê ối a buôn Mang Dơng, cheăm Yang Mao xôk ro xua châ khu to\ng kum  ‘’Kơpeăng kong hơ ui pâ’’ kum ăm tôl lêm pro hngêi.

Ngoh Nguyễn Duy Học, Ngế pơkuâ khu ki lăm to\ng kum ‘’Kơpeăng ko\ng pâ nhua#m’’ tối ăm ‘nâi, tơdroăng kum vâi krâ kơpong ki tơdjâk xua khía mơhot kân roh má 12 kô pơtối châ po rơdâ, maluâ hâi a poăng dêi hơnăm nếo 2018.

Klêi kơ’nâi ngăn um hlá tơbeăng VOV xup vâi krâ Yang Mao kơpong ki tro khía mơhot plong mot, tơtêa kuâ hngêi, tro tơhnâp tâi tâng. Ing mâu um méa mê, khu cheăng hiăng kơbông krếo mâu khu to\ng kum, nho\ng o tung khu veăng tơlo liăn, kum rơnêu hngêi ăm vâi krâ. Hâi lơ 31 khu hiăng chu rơnêu to lâi hngêi. Kơmăng khu cheăng ối a cheăm mê tơdah hơnăm nếo [a\ vâi krâ. Kơxo má lơ 1 khu cheăng pơtối troh mâu hngêi kuăn pơlê vâ rơnêu hngêi ăm vâi krâ.

Pơlâng [ă Yang Mao, kơpong kăch măng tung rơxông tơplâ, pơlâng vâi krâ mơngế Rơđế, Mnông ai trâm hên pá puât, ki tro hên khía mơhot kân plong mot tro lu\p ó, laga [a\ tơdroăng to\ng kum, mơhnhôk teăm tơdrêng dêi khu râ kăn pơkuâ cheăng Đảng mâu khu râ xuân môi tiah tơdroăng kum dêi pơlê pơla, Yang Mao dế hơ’lêh rêm hâi, môi tơdroăng rêh ối nếo tung tơdroăng pâ nhua#m dêi kuăn mơngế pro vâi krâ nho\ng o a Yang Mao tâ tơtô hiâm, loi tơngah troh hơnăm nếo 2018 [a\ hên tơdroăng pói tơngah ki nếo.

Quốc Học chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng