Mơ’nui hơnăm 2017 tơdroăng tơru\m pêt sâm kơxái dêi 57 ngế vâi nâ o 2 to cheăm kơtiê xahpá Mường Hoong [ă Ngọc Linh a tơring Đăk Glei, kong pơlê Kon Tum châ mơjiâng pro. {ă tơdroăng ki mơ-eăm dêi Khu vâi kơdrâi kong pơlê [ă tơdroăng púi vâ tơbleăng, sâm kơxái ki vâi nâ o lak dêi dâng lâi châ tê dêi tâi troh dâng mê. Ôh tá xê to tiah mê, kơnôm ing pro tơniăn rêm râ rêm Khu ‘na ki xiâm rêi [ă ki le\m, mê yă tê rêm kg sâm nếo klêi lâk dêi Tôh tơru\m cheăng sap ing 200 rơpâu liăn tơngi klêng hên tâ luâ tơdế, thăm nếo hên luâ tâ péa hdroh tâng vâ pơchông [ă sâm kơxái ki vâi tê.

Vâi kơdrâi kơpong hngế hngo Kon Tum pơxiâm pêi cheăng pêt loăng pro pơkeăng.

 Hlo ing tơdroăng ki tơ-[rê dêi túa pêi cheăng, troh hơnăm 2019 hiăng ai tơ’nôm 47 ngế vâi nâ o vâi kơdrâi veăng a 4 tôh tơru\m cheăng. Deăng pêt sâm kơxái xuân châ po rơdâ sap ing péa pái sao tơngi lối 12 ha. Nâ Phạm Thị Mây, Ngế xiâm pho\ hnê ngăn khu vâi kơdrâi  tơring Đăk Glei tối tiah kố, ki tơ-[rê kân má môi dêi túa pêi cheăng cho hiăng mơhnhôk, tơku\m châ khu vâi kơdrâi kuăn ngo veăng pêi cheăng :

‘’ ’Na ki tơ-[rê tơdroăng cheăng kâ mê mâu rơpo\ng hiăng pêi pro túa cheăng vâi xuân hiăng mơnhông mơdêk ‘na cheăng kâ. Rơpo\ng hngêi châ pê lo liăn tơniăn. Pa k^ng mê tơdroăng ki Khu khe#n kơdeăn má môi cho ki hlê ple\ng dêi vâi nâ o hiăng hơ’lêh. Hdrối nah vâi tơkôm to a tơnêi têa veăng kum la nôkố vâi nâ o hiăng hbrâ rơnáo páKhu vâ châ veăng pêi pro. Tơkéa vâ tối vâi hiăng hbrâ rơnáo pêi [ă Khu vâ mơjiâng Tôh tơru\m cheăng. Pak^ng mê vâi nâ o xuân khên tơnôu mung liăn vâ ‘no liăn cheăng mơnhông cheăng kâ.  

Ai môi tíu ki vâ tôi tơchoâm tung hr^ng tơdroăng tơmiêt pơxiâm pêi cheăng dêi vâi nâ o, khu vâi kơdrâi kong pơlê Kon Tum, mê cho tơdroăng hrie#n ple\ng ki nếo tung pêi chiâk deăng. Xuân ing mâu hdrê loăng pêt, mơnăn ki hmâ păn, vâi nâ o hiăng ‘nâo tơmiêt pêi phá tơ-ê mơdêk ki tơ-[rê tung pê lo kế tơmeăm.

Môi tơdroăng pêi pro tung Hâi pơxiâm pêi cheăng hơnăm 2019 xua Khu vâi kơdrâi kong pơlê Kon Tum tơku\m po.

Nâ Nguyễn Thị Thùy Anh, hngêi a thôn 3, cheăm Đăk Mar, tơring Đăk Hà pêi cheăng tơ-[rê kơnôm ing pêi chiâk deăng, pêi pêt kơphế krúa, kơ óu dêi hlối djâ lăm têng a kong pơlê Nghệ An [ă a pơlê kong kân Hồ Chí Minh. Nâ Anh ăm ‘nâi, mơhé yă kơphế dế chu rơpâ, la kơxo# liăn châ xo ing 8 ha kơphế dêi rơpo\ng hngêi nâ [ă mâu vâi nâ o ki ê ôh tá tơdjâk troh, mê thăm rế tâk kơnâ. Xua ki le\m dêi kơphế dêi nâ [ă châ hên tơnpối vâ rôe  [ă vâi cho ôh tá chiâng hơ’lêh.

‘’Kơphế kố gá le\m xú ho\m hên tâ. Drêng pó ôu apoăng pó kô tâ pro xăng iâ ôh tá môi tiah kơphế ki ê. Dâng 1 phut kơ’nâi mê pó kô hlo tung rơkong, tung tá rơkong gá pro hơ’lêh chiâng xăng i-iâ klêi mê chiâng ngeăm, ki xú le\m. Drêng pơxiâm pêi cheăng lâp pơlê vâi hjăm hdría tối pin kôk.  Tá mâu ngế ki lăm pêi cheăng ăm vâi xuân hdrăm tối pin kôk xua kơphế dêi pin bú rơvât phon rak ngăn tiô túa pêi ton nah kơnôm ing hưh cơ pin ôh tá rơvât phon vô cơ. Pin vâ mơnhên châ kơphế hưh cơ gá phá tâ kơphế vô cơ môi tiah lâi?

Klêi lối 1 hơnăm pêi pro tiô tơdroăng tơkêa bro ‘’veăng kum vâi kơdrâi pơxiâm pêi cheăng pơla hơnăm 2017-2025’’, hiăng ai lối 200 ngế vâi kơdrâi dêi kong pơlê Kon Tum châ kojo kum ăm mung liăn lối 1 rơtal 500 rơtuh liăn pơxiâm pêi cheăng.

Vâi kơdrâi tơring Đăk Glei tơbleăng tơmeăm pơxiâm pêi cheăng.

Vâi nâ o xuân khên mung vâ chê 9 rơtalliăn vâ pêi pro tơdroăng tơmiêt ki vâ pêi cheăng, pơxiâm tê mơdró. Hên túa pêi cheăng hiăng hlo tơ-[rê veăng mơdêk châ xo tơ’mot liăn, ‘mâi hơ’lêh tơdroăng rêh ối dêi vâi nâ o kơdrâi, xuân môi tiah tơru\m tung pêi pêt kơphế tơnêi hngiú a Măng Cành, tơring Kon Plông; túa pêi cheăng dêi vâi kơdrâi kuăn ngo pêt loăng pro pơkeăng a cheăm: Mường Hoong, Ngọc Linh, Măng Ri, Ngọc Lây tơring Đăk Glêi [ă Tu Mrông; túa pêt kơchâi tơniăn krúa dêi vâi kơdrâi tơring Đăk Tô [ă hía hé. Jâ Trần Thị Phong Lan, Kăn pho\ hnê ngăn Khu vâi kơdrâi kong pơlê Kon Tum ăm ‘nâi, rêm râ khu vâi kơdrâi kô rơtế vâ rế ai tơ’nôm hên khu vâi kơdrâi pơxiâm pêi cheăng tơ-[rê:   

‘’ Mâu khu râ kô pơtối pêi hên tơdroăng cheăng xuân môi tiah mơdêk tơdroăng cheăng hnê tối mơdêk ki tơ-[rê hlê ple\ng. Tơku\m po lâm hnê vâ mơnhông mơnhông mơdêk ivá cheăng ăm vâi nâ o tung tơdroăng rah xo ‘na tơche#ng tơmiêt pơxiâm pêi cheăng [ă mơjiâng pơkâ pêi. Pak^ng mê,  rêm râ Khu kô pơtối mơhno hnoăng cheăng tơdjêp [ă krếo veăng kum dêi tâi tâng pơlê pơla vâ veăng kum vâi kơdrâi pêi pro mâu tơdroăng tơche#ng tơmiêt pơxiâm pêi cheăng kâ, pơxiâm tê mơdró. Tăng tíu tê tơniăn mâu tơmeăm ki vâi kơdrâi pơxiâm pê lo’’.

Pơtối pêi pro tiô tơdroăng tơkêa bro ‘’To\ng kum vâi kơdrâi pơxiâm pêi cheăng pơla hơnăm 2017-2025’’ dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh, hơnăm 2019 Khu vâi kơdrâi kong pơlê Kon Tum rah xo pơkâ ‘’ Vâi kơdrâi Kon Tum [ă tung la ngiâ dêi tơdroăng cheăng kâ pro le\m hyôh kong prâi’’. Drêng troh leh tơbâ 109 hơnăm hâi vâi kơdrâi lâp plâi tơnêi lơ 8/3 kố nah, Khu ngăn vâi kơdrâi kong pơlê hiăng tơku\m po Hâi vâi kơdrâi pơxiâm pêi cheăng hơnăm 2019 [ă lối 300 ngế veăng pêi cheăng. Tung rôh ki kố, Khu ngăn vâi kơdrâi kong pơlê hiăng pơcháu 550 rơtuh liăn kum vâi nâ o pêi pro 7.14 tơdroăng tơmiêt pêi cheăng, pơxiâm tê mơdró. Tơku\m hnê tối kơjo kum tơdjêp [ă mơngế pêi cheăng ‘na tơdroăng kal vâ hnê cheăng pêi [ă tah rah xo mơngế kơdrâi mot pêi cheăng. Tơbleăng 14 tơmeăm pơxiâm pê lo dêi vâi kơdrâi a kố tơbleăng tê. Mâu tơdroăng pêi pro môi tiah mê, hiăng kum vâi nâ o mâu vâi kơdrâi thăm rế khên tơnôu vâ pêi pro tơdroăng tơná tơche#n tơmiêt pơxiâm pêi cheăng, pơxiâm tê mơdró.

Gương tơplôu [ă tơbleăng