Tơdroăng ki tô pơ-oh dêi rơnó mơdrăng hiăng pro mâu [ăng deăng ki pêt hên kơtếo a pơlê Đáp, cheăm Kông Lơng Khơng, tơring K[ang tung plâ 2 khế kố thăm rế khăng khoăng. {ăng deăng pêt kơtếo dêi rơpo\ng pôa Đinh A Lếch hiăng troh rơnó ko, la riân tá xiâm hlá, kơtếo bu xo\n dâng ‘nhông  mơngế. Xiâm kơtếo ku\n, khăng ho\n. Pôa Lếch ăm ‘nâi, 2 khế kong tô mơdrăng, 6 khế kong ôh tá ai mêi, mê hiăng pro ăm kơtếo hơnăm kố ôh tá dâi le\m. Thăm nếo, klêi kơ’nâi rôh ko xo, rơmoê xuân pá vâ huăn, rơnó kơ’nâi mơni kô pơtối tro lu\p xua kong tô mơdrăng:

‘’Drêng rôh ki pêi nah trâm kong tô mơdrăng, troh ko xo mê ôh tá châ xo hên. Nôkố, tơnêi gá khăng khoăng, vâi krâ nho\ng o xuân rơhêng vâ rêm râ pơkuâ hriăn ngăn to\ng kum ăm vâi krâ nho\ng o’’.

Kơtếo cho hdrê loăng ki xiâm dêi kuăn pơlê a kơpong peăng mâ hâi lo [ă peăng mâ hâi lo pa hdroh Gia Lai [ă kố xuân cho kơpong ki pêt hên kơtếo má môi tung lâp tơnêi têa [ă dâng 40 rơpâu ha. Kơtếo xuân cho kế tơmeăm ki kâi trâng [ă kong tô mơdrăng la xua hiăng tơdjâk ó drêng kong tô mơdrăng hiăng ton tung plâ 8 khế hiăng luâ.

Long têa Ka Nak dế ôh tá ai têa

Pôa Nguyễn Hoàng Phúc, kăn pho\ pơkuâ Hngêi kơmăi pro xik An Khê, kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi, tá kuăn pơlê xuân môi tiah khu mơdró kâ dế khéa hơ’nêng xua tơdroăng kong tô mơdrăng mê:

‘’Sap ing tơdế hơnăm 2018 troh nôkố, maluâ hngêi kơmăy xuân hiăng tối tơbleăng, khu kăn pơkuâ tơring, cheăm [ă kuăn pơlê xuân hiăng kơhnâ khât tung rak ngăn kơtếo la ôh tá ‘nâi tiah lâi. Tô troh 7 – 8 khế tơdjâk ó khât troh tơdroăng ki xông kân dêi kơtếo. Hneăng ki pơkâ ăm rôh ki dâi le\m dêi kơtếo hơnăm kố lu\p dâng 30% tâng vâ pơchông [ă hơnăm nah, kơtếo xuân ôh tá châ ko xo rơtế [ă [ăng tơnêi mê dâng 450 – 500 rơpâu ta#n’’.

Ôh ti xê to pêi cheăng kâ, tơdroăng rêh ối, cheăng kâ dêi kuăn pơlê a kơpong kroăng Pa xuân dế tơdjâk ó khât xua kong tô mơdrăng khăng khoăng. Hngêi kơmăi têa Sài Gòn – An Khê châ kơchuâ chêh vâ kum ăm vâ chê 15 rơpâu rơpo\ng kuăn pơlê ối tung pơlê kong krâm An Khê, tơring Đăk Pơ [ă tâng riân mơni kô xo têa a kơdró ki lối 2m tâng vâ pơchông [ă kdró têa ki iâ má môi tung mâu hơnăm hdrối mê hía nah dêi long têa hngêi kơmăi on tơhrik An Khê. Laga, kong tô mơdrăng hiăng pro long têa hngêi kơmăi on tơhrik xiâ má môi sap nah tá hâi chói hlo, hngêi kơmăi pơkâ thế pơtê mơ’no têa, kuăn pơlê ôh tá ai têa vâ xúa tung 4 hâi pơtối.

Pôa Nguyễn Vĩnh Thi, kăn pho\ pơkuâ Hngêi kơmăi têa Sài Gòn – An Khê ăm ‘nâi, hngêi kơmăi bu chiâng vâ mơ’no drêng Vi [an hnê ngăn kong pơlê Gia Lai ai hlá mơ-éa pơkâ thế mơdêk tơdroăng ki mơ’no têa sap ing long têa hngêi kơmăi on tơhrik peăng kơnho\ng têa. Laga, hlá mơéa kố bu xêt khât troh hâi lơ 28/2 mê peăng Hngêi kơmăi dế tăng túa vâ ‘mâi rơnêu tơdroăng kố:

‘’Kong tô mơdrăng khăng khoăng pro ăm kơdró têa a long têa hngêi kơmăi on tơhrik mê chiâng tíu ki ôh tá chiâng vâ mơ’no têa. Ing mê, kơnôm Vi [an hnê ngăn kong pơlê Gia Lai hnê mơhno long têa hngêi kơmăi Ka Nak mơ’no têa ăm long têa hngêi kơmăi on tơhrik An Khê, rak tơniăn ăm 427 mê hngêi kơmăi nếo chiâng vâ mơ’no têa. Troh tâi hâi lơ 28/2, a rơchoâ Ka Nak vâi kô ôh tá mơ’no têa ăm ngin xếo. Mê hngêi kơmăi nôkố dế kơchuâ chêh [ă hbrâ mơjiâng pro môi tíu ki hrik mơ’no têa ki nếo, ‘măn pơla long têa hngêi kơmăi on tơhrik An Khê’’.

Tiô pôa Trần Trung Thành, kăn pho\ pơkuâ Rơ’jiu ki pơtâng tối hyoh kong prâi kơpong Tây Nguyên tối, kơdró têa kong mêi hơnăm 2018 a kơpong kroăng Pa bu châ dâng 60% [ă rơnó mê hngê re\ng tâi mêi kong tô mơdrăng hiăng trâm tung pơla rơnó mê hngêi hơnăm nah hnối ton troh hơnăm kố:

‘’Troh mơ’nui hơnăm 2018 hiăng trâm tơdroăng ki ôh tá bê têa a mâu kơpong kroăng Pa. {ă nôkố, ngin dế tro tơdjâk dêi El Ni`o [ă kơdró têa lối 70%, xua mê, mâu khế 2,3,4 la ngiâ kố ah kô ôh tá tro rơnó, rôh kong mê xuân iâ tâ. Má péa, rơnó mê hngê hơnăm 2019 xuân hrá tâ tâng pơchông [ă tiah hmâ. Tiah mê, mơni tơdroăng ki ôh tá ai têa a peăng mâ hâi lo, peăng mâ hâi lo pa hdroh Gia Lai kô tơdjâk ó’’.

Kong tô mơdrăng khăng khoăng ton dế pro kơpong kroăng Pa ôh tá bê têa ó khât. Pôa Đỗ Đức Hoài, kăn pho\ pơkuâ Hngêi kơmăi on tơhrik An Khê – Ka Nak, ăm ‘nâi, kơdró têa a long têa hngêi kơmăi nôkố iâ tâ kơdró têa ki tâk đik tiah hmâ vâ chê 22m, bu châ dâng 10% tiô túa ki kơchuâ chêh. Mâu khế achê kố, kơdró têa hiu mot a long têa xuân iâ. Xua mê, Hngêi kơmăi on tơhrik An Khê hiăng pơtê mơ’no on tơhrik sap ing apoăng hơnăm 2019, [ă Hngêi kơmăi on tơhrik Ka Nak bu pêi cheăng iâ tê, mê ah pơtê. Kong tô mơdrăng khăng khoăng ó, maluâ rôh apoăng trâm [ă hngêi kơmăi on tơhrik kố tung rơnó tô hơnăm kố:

‘’Nôkố hnê mơhno dêi Grup pơkuâ ngăn On tơhrik xuân môi tiah Khu xiâm ngăn cheăng kơmăi kơmok [ă tê mơdró cho pơtê mơ’no on tơhrik vâ kum ăm tơdroăng ki mơ’no têa ăm peăng hdroh. Hngêi kmăi Ka Nak gá mơ’no têa xuân cho vâ mơ’no têa ăm peăng hdroh An Khê, mê hngêi kơmăi An Khê pơtê hlối, bu drêng lâi tơdroăng rak vế on tơhrik nếo pơkâ thế kơtâu 10-15 phút mê ah pơtê. Nôkố têa ki hên vâ mơ’no ăm peăng hdroh ôh ti xê riân troh tơdroăng ki mơ’no on tơhrik xếo’’.

Kơpong kroăng Pa, têa kroăng ki kân má môi Tây Nguyên dế trâm [ă rôh kong tô mơdrăng sap nah tá hâi chói trâm. Tung pơla mê, nôkố nếo bu pơxiâm mot tung rơnó tô, kong tô mơdrăng kô rế ó tung la ngiâ. Xua mê, rêm râ, kơvâ cheăng, kong pơlê kal hbrâ rơnáu mâu troăng hơlâ vâ hbrâ ví [ă kong tô mơdrăng, kơdroh ki tro lu\p tâng lơ trâm.

Công Bắc chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng