Kơtăn kố 14 hơnăm, drêng nâ Y Byen nếo 15 hơnăm, rơtế [ă dêi nôu troh cheăm Đê Ar, tơring ‘Mang Yang tê hmân ếo, tơmâng kuăn pơlê tối ‘na môi ngế kơdrâi nếo mơhum kuăn hiăng hlâ. Tiô khôi túa mê kuăn kố thế tâp rêh tiah mê tiô nôu.

Nâ Y Byen [a\ nôu dêi tơná hiăng thâ kơtâu troh a tíu ‘mé kiâ mê vâ pâ kuăn, klêi mê tối inâi cho Y Song.

Pâ xo kuăn hiăng pá, tơdroăng păn roăng kuăn [ă môi ngế droh pho#m xông kân nếo hriâm lâm 9 cho tơdroăng ki pá má môi. Pak^ng chôu hriâm, nâ Y Byen pôu kuăn a chiâk deăng, păn kơ’nêi ro. Rơpo\ng kơtiê, mê nôkố păn tơ’nôm môi ngế nếo, nôu pâ Y Byen thế lăm kúa chhá kơxu vâi vâ tăng liăn păn vâi muăn. Plâ to lâi khế hơnăm, Y Song châ păn xông kân [a\ têa tá hmê teăng têa tôu, [a\ rơhé pế [a\ kơchâi drêh [a\ tơdroăng pâ nhuo#m dêi mâu ngế ki ôh tá rơtế môi mơheăm. Jâ Y Wưt, nôu Y Byen hơ’muăn tối:

‘’Drêng mê tâng vâi tối thế tâp Y Song rơtế [ă nôu ga, á [a\ Y Byen hơ-ui ‘nâng xua mê troh lăm pâ vâ păn roăng. Rơpo\ng hngêi kơtiê, laga tâi tâng rơpo\ng tơpui [a\ dêi pó mơhé tơbrêi tơbrêh, thế pêi cheăng mung vâi, kúa chhá kơxu xuân thế to\ng kum drêh [a\ păn Y Song chiâng mơngế. Ai to lâi mê păn to mê’’.

Môi tiah Xeăng hiăng ăm dêi, 11 hơnăm kơ’nâi, drêng Y Byen hiăng chiâng ngế hơdruê dêi Hngêi hơdruê xuâng Đam San, Y Song xuân hiăng hriâm troh lâm 4, mê Y Byen ai tơ’nôm kuăn păn má péa nếo. Tung môi roh lăm mơđah hơdruê xuâng a cheăm Chư Á, pơlê kong kơdrâm Plei Ku, Y Byen tơmâng tối ‘na môi ngế vâi hdrêng kơnốu tro lôi a ilâng kiâ. Lối 30 ngế tung khu ki pêi cheăng, bu môi ngế Y Byen ôh tá xâu pá puât tăng troh muăn ối ku\n, pro mơ-éa vâ pâ djâ vêh a hngêi păn [a\ tối inâi cho Y Sơn. Pâ dêi chôu phut tơdah kuăn păn, Y Byen xuân ôh tá kâi kơtôa dêi têa mâ xua tâ rơrêk tung hiâm mơno:

‘’Á dế pêi cheăng a hngêi Hơdruê xuâng Đam San, lăm hơdruê xuâng ăm vâi krâ ngăn mê hlo o ngá châ kơxuô tung kên ku\n ‘măn a ilâng kiâ cheăm }ư\ Á, mê á pin djâ vêh păn, troh nôkố hiăng châ 3 hơnăm [a\ dó inâi cho Y Sơn. {a\ kuăn ki rơmúa cho Y Song, drêng nôu gá hlâ mê vâi xuân lôi gá, ôh tá vâ păn mê á xo păn troh nôkố gá hiăng châ 15 hơnăm [a\ nôkố gá dê hriâm a hngêi trung ai tíu kâ koi ối pơtê tơring. Rơpo\ng ngin phiu ro drêng păn péa ngế kuăn kố [a\ cho sôk ro ‘nâng, mơnê khu kăn pơkuâ, khu pú hmâ hâk vâ, kum vâ á ai tơmeăm păn péa ngế kuăn kố’’.

Ngế droh hơnăm ối nếo Y Byen tá hâi ai kơnốu, tá hâi mơhum kuăn, laga nôkố cho tíu tơngah kơnôm dêi nôu pâ hiăng krâ hơnăm vâ chê 80 hơnăm [a\ 2 ngế kuăn păn. Pá ‘na cheăng kâ pro Y Byen thăm kâi trâng tâ tâng pơchông [a\ mơngế ki ê a hơnăm 29. Rêm hâi, pak^ng chôu pêi cheăng a khu hơdruê xuâng Đam San, nâ Y Byen ối lăm hơdruê pakong vâ tăng liăn tơ’nôm. Mơ-eăm pêi cheăng [a\ kơd^ng liăn, Y Byen hiăng rôe châ 4 to ro, môi khu chu [a\ 2 sao klâng vâ mơnhông cheăng kâ rơpo\ng.

Pôa Y Byêm, pâ dêi Y Byen tối ăm ‘nâi, xua mơ’no dêi tâi tâng tơdroăng pâ nhuo#m ăm péa ngế kuăn ki păn cho Y Song [a\ Y Sơn mê troh nôkố gá xuân tá hâi xo on veăng. Xua gá tơmiât vâ tăng ngế kơnốu pâ nhuo#m gá [a\ tu\m péa ngế kuăn ki gá păn mê:

‘’Maluâ tơdroăng rêh ối pá puât, rơpo\ng ngin đi đo păn péa ngế cháu Y Song, Y Sơn troh tá tui lui. Má đi đo mơhnhôk Y Byen, kuăn á mê, mơ-eăm pêi cheăng tăng liăn vâ păn péa ngế kuăn la ngiâ ai tơdroăng rêh ối le\m tâ. Nôkố Y Sơn xuân hiăng lăm hriâm, sôk ro ‘nâng, pói tơngah la ngiâ kô ai tơdroăng rêh ối le\m tâ. Á pói vâ rêm ngế ‘nâi pâ nhuo#m mâu vâi hdrêng ki ôh tá mơhúa, pôi tá lôi gá hơ-ui ‘nâng’’.

Hơnăm kố Y Song hiăng hriâm lâm 7, Y Sơn 3 hơnăm. Maluâ ôh tá châ rêh ối ai tu\m môi tiah vâi ki ê ‘na tơmeăm khoăng, laga mâu vâi muăn châ nôu Y Byen [a\ jâ pôa rak ngăn, păn roăng, hnê [a\ tơdroăng pâ nhuo#m môi tiah mơngế ki môi mơheăm chhá. Hngêi dêi Y Byen a pơlê Piơm, pơlê kân Đăk Đoa mơhé hâ ho laga đi đo pêng păm tơdroăng pâ nhuo#m. Xua tíu mê Y Song, Y Sơn, cho mâu vâi hdrêng ki ôh tá mơhúa tro mơngế nho\ng o hvâng lôi xua khôi túa ôh tá tro hiăng châ tôm xo [a\ dế rêh ối hơniâp le\m tung kơpeăng ko\ng dêi rơpo\ng Y Byen.

Nguyễn Thảo chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng