(Độc đáo Nói Lý, Hát lý của người Cơ Tu)

N’đhơ t’cooh t’ha ha dợ t’cooh Alăng Mỹ ặt đhị chr’val da ding ca coong Hòa Bắc, chr’hoong Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng ta luôn lưch loom lâng bh’rợ zư lêy, pa dưr chr’năp văn hóa ma nuyh Cơ Tu.

Coh pazêng c’moo ahay, chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam ta luôn t’bhlâng pa dưr xa nay bh’rợ âng apêê vêy bấc ngai chăp coh đhanuôr acoon coh. Coh pazêng bhươl cr’noon Cơ Tu, manuyh vêy bấc ngai chắp năc dưr vaih “poong pa têệt” bhlưa chính quyền lâng đhanuôr, vêy bấc râu chroi đoọng chr’năp coh bh’rợ pa dưr pr’ắt tr’mông, pa xiêr đharựt nhâm mâng lâng zư lêy, pa dưr râu chr’năp pr’hay văn hoá ty đanh âng đhanuôr acoon coh.

Bêl t’cooh đhur, ma nuyh Cơ Tu buôn ra văng bhrợ t’rang đoọng ha c’la lâng ma nuyh đong đay. Nâu đoo năc pr’đươi chr’năp bơơn ta đoọng căh cợ c’la đay bhrợ đoọng đươi bêl ting chô lâng a bhô dang.

Xong a’tao nắc râu a’đhắh dzăm ặt ma mung cóh crâng k’coong. Cóh Việt Nam, xong a’tao váih bấc đhị zâp tỉnh tơợ Ninh Thuận moót tước Long An. Đhị tỉnh Quảng Ngãi, bh’rợ băn xong a’tạo nắc bh’rợ t’mêê hân đhơ cơnh đêếc vêy đơơng chô bh’nơơn liêm choom, zooi đoọng bấc pr’loọng đông pa dưr dal zên pa chô.

Đươi dua đợ pr’đươi bâc ơl âi vêy l’lăm, chr’hoong da ding ca coong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam xooc bhrợ k’rơ bh’rợ zooi pa choom đoọng apêê lơp pa choom bh’rợ lang a hay, coh đêêc vêy bh’rợ taanh dzăc âng ma nưih Cơ Tu. Apêê lơp pa choom đoọng bh’rợ n’nâu căh muy bhrợ t’vaih bh’nơơn pr’đươi pa câl chr’năp dal năc dzợ chroi đoọng bhrợ pa dưr, zư đơc chr’năp văn hóa lang a hay âng đha nuôr Cơ Tu.

Công cơnh đha nuôr Cơ Tu coh tỉnh Quảng Nam, đha nuôr Cơ Tu chr’hoong da ding ca coong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế ta luôn lêy chiing cha gâr năc cr’van chr’năp, năc cr’van ma bhuy p’têêt lâng pr’ăt tr’mông âng đha nuôr coh đâu. N’đhơ cơnh đêêc, đhị pr’đơợ moot ăt bhrợ lâng Bha lang k’tiêc ting t’ngay ting đhộ bhưah, xa nul chiing cha gâr xooc ngoop r’dợ coh apêê vel bhươl ma nưih Cơ Tu.

Nắc mưy ooy 54 c’bhúh acoon cóh Việt Nam, acoon cóh Cơ Tu vêy bấc j’niêng bh’rợ chr’nắp pr’hay, ooy đâu bhiệc “pa đắh da da cha chuíh” chr’nắp ga mắc đắh p’too pa choom ắt tớt, bhrợ pa dưr liêm crêê pr’ắt tr’mung cóh zâp pr’loọng đông, vel bhươl lâng đhanuôr, bhrợ p’cắh loom luônh liêm ta níh âng xa xao cơnh lâng cha chuíh da da.

Đhị chr’hoong da ding ca coong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế, t’cooh Ra Pát A Ray năc ma nuyh bấc ngai chăp, vêy bấc rau chroi k’rong đoọng chr’năp ha dưr văn hóa, pr’ặt tr’mông âng đhanuôr đhị vel đong. Bấc c’moo hay, Gươl choh bhrợ đhị m’pâng tang đong t’cooh năc ơy vaih đhị t’pâh t’mooi, đhị pa dưr chr’năp văn hóa, văn nghệ âng đhanuôr Cơ Tu, cung năc đhị đoọng ha t’cooh tơt t’taanh, k’cooch, cha ơh zập tr’cọo x’nưl lâng pa choom đoọng ha lang p’niên đhưưng n’toong.

Dệt thổ cẩm là nghề truyền thống có từ lâu đời của đồng bào Cơ Tu. Mỗi sản phẩm thổ cẩm có hoa văn độc đáo, phong phú, thể hiện bản sắc và tâm hồn của người thợ dệt. Tuy nhiên, ở một số nơi, nghề dệt thổ cẩm đang đứng trước những khó khăn và thách thức. Để những giá trị văn hóa truyền thống được sống mãi với thời gian, tại xã miền núi Hòa Bắc, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng có những người đang miệt mài gìn giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào mình. Bây giờ, mời bà con và các bạn cùng PV Vơnich Oang gặp gỡ chị Hồ Thị Thanh Tỏa, thành viên tổ dệt thổ cẩm Cơ Tu xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng để tìm hiểu về cách bảo tồn và phát triển nghề dệt thổ cẩm của bà con Cơ Tu.