Đhị chr’hoong da ding ca coong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, đha nuôr Cơ Tu ma mông k’rong bâc coh apêê chr’val Hồng Hạ, Hương Nguyên, Lâm Đớt,… Công cơnh apêê đhi noo acoon coh n’lơơng, đha nuôr Cơ Tu coh đâu công dzợ bơơn zư đơc bâc c’leh văn hóa chr’năp pr’hay, coh đêêc vêy bâc bhr’ươr pr’hat, pr’múa. Đoọng đợ bhr’ươr pr’hat Cơ Tu ăt chr’va coh crâng ca coong, bâc t’cooh vel, nghệ nhân coh chr’hoong A Lưới công xooc t’ngay ha dum pa choom đoọng ha pr’châc p’niên, tơợ đêêc, chroi đoọng zư đơc lâng pa dưr đợ chr’năp văn hóa âng đha nuôr đay.

Bhrợ pa dưr bh’rợ cr’lặ k’noong k’tiếc biển đảo, bhrợ pa dưr gươl, xập xa nập ty chr’nắp ahay... cóh trường học nắc đợ bhiệc bhrợ pr’hay chr’nắp âng bấc trường học cóh chr’hoong k’noong k’tiếc Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Đợ bhiệc bhrợ liêm ghít, pr’hay chr’nắp nâu chrooi pa xoọng p’too pa choom văn hoá ty chr’nắp, bhrợ pa dưr loom luônh hâng hơnh đoọng ha học sinh acoon cóh.

Pr’dưr pr’dzoong coh da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam vêy bấc râu tr’xăl liêm choom k’rơ bhlâng đươi tơợ pazêng chính sách k’rong bhrợ đớc đoọng ha da ding k’coong, zr’lụ đhanuôr acoon coh. Chr’năp bhlâng, cr’chăl bhrợ c’lâng p’rang ơy pa dưr pr’ắt tr’mông, nhâm mâng an ninh, quốc phòng coh zr’lụ da ding lâng c’noong k’tiếc.

Đh'rưah lâng apêê bh'rợ văn hóa âi bơơn xay moon năc C'kir văn hóa phi vật thể câp k'tiêc k'ruung, bh'rợ cooch booc bơơn lêy năc muy râu liêm pr'hay đơơng âng c'leh chr'năp la lay âng đha nuôr Cơ Tu tỉnh Quảng Nam. Zâp vel n'đoo âng đha nuôr Cơ Tu công vêy đợ apêê c'cooch b'booc g'lăng z'hai cơnh lâng bâc cr'nooch đơơng âng z'hai g'lăng, cr'noọ bh'rợ văn hóa c'bhuh ma nưih.

T’taanh ch’chiêh năc đoo bh’rợ ơy tơợ lang a hay âng đhanuôr acoon coh ặt truih da ding ca coong Trường Sơn. Tơợ a ngoọn c’rêê, k’tang, p’oo.. apêê ma nuyh Cơ Tu choom t’taanh đhị da ding ca coong Quảng Nam ơy taanh bhrợ bấc pr’đươi buôn đươi coh đong. Lâh mơ apêê pr’đươi cơnh c’xu, apêê choom t’taanh ch’chiêh đhị chr’hoong da ding ca coong Tây Giang dzợ bhrợ t’vaih bấc pr’đươi lơơng, bhrợ liêm cra đoọng ha pêê t’mooi câl đươi, pa chô bh’nơơn đoọng ha pr’loọng đong.

Bhiêc bhan Cha ha roo t’mêê năc muy coh bâc đhr’niêng bh’rợ chr’năp coh pr’ăt tr’mông âng ma nưih Cơ Tu. Bhiêc bhan năc đoọng pa căh râu chăp hơnh cơnh lâng plêêng k’tiêc lâng abhô dang âi đoọng ha đha nuôr vel bơơn boo crêê đhí liêm, hân noo bhrợ têng choor châc. Bhiêc bhan Cha ha roo t’mêê bơơn đha nuôr Cơ Tu bhrợ têng zâp c’moo.

(Độc đáo Nói Lý, Hát lý của người Cơ Tu)

N’đhơ t’cooh t’ha ha dợ t’cooh Alăng Mỹ ặt đhị chr’val da ding ca coong Hòa Bắc, chr’hoong Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng ta luôn lưch loom lâng bh’rợ zư lêy, pa dưr chr’năp văn hóa ma nuyh Cơ Tu.

Coh pazêng c’moo ahay, chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam ta luôn t’bhlâng pa dưr xa nay bh’rợ âng apêê vêy bấc ngai chăp coh đhanuôr acoon coh. Coh pazêng bhươl cr’noon Cơ Tu, manuyh vêy bấc ngai chắp năc dưr vaih “poong pa têệt” bhlưa chính quyền lâng đhanuôr, vêy bấc râu chroi đoọng chr’năp coh bh’rợ pa dưr pr’ắt tr’mông, pa xiêr đharựt nhâm mâng lâng zư lêy, pa dưr râu chr’năp pr’hay văn hoá ty đanh âng đhanuôr acoon coh.

Bêl t’cooh đhur, ma nuyh Cơ Tu buôn ra văng bhrợ t’rang đoọng ha c’la lâng ma nuyh đong đay. Nâu đoo năc pr’đươi chr’năp bơơn ta đoọng căh cợ c’la đay bhrợ đoọng đươi bêl ting chô lâng a bhô dang.