Bhơriu năc muy tô gộ âng acoon coh Cơ Tu, ăt ma mông bâc coh apêê chr’hoong Tây Giang, Đông Giang, Nam Giang, tỉnh Quảng Nam lâng apêê chr’hoong Nam Đông, Alưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Cr’chăl zêl a râp Pháp lâng Mỹ, tô gộ Bhơriu năc đợ apêê lươt l’lăm ting Cách mạng, t’đang t’pâh apêê tô gộ n’lơơng đh’rưah ting pâh zêl pruh a râp zư lêy vel coh da ding ca coong c’noong k’tiêc Tây Giang…

Công cơnh apêê đhi noo acoon coh n’lơơng, ma nưih Cơ Tu coh tỉnh Quảng Nam, tr’pay diic điêl căh muy năc râu chr’năp liêm bhlâng coh lang ma nưih năc dzợ bh’rợ chr’năp âng tô gộ, vel ma nang. Đhị apêê đhr’niêng xay xơ âng ma nưih Cơ Tu pa căh râu bhriêl choom, pr’hay chr’năp âng muy c’bhuh ma nưih coh crâng ca coong Trường Sơn.

Pazêng c’moo đăn đâu, pr’ặt tr’mông âng đhanuôr acoon coh Cơ Tu đhị apêê chr’hoong da ding ca coong tỉnh Quảng Nam ơy vêy bấc rau liêm choom, đhr’năng têệm ngăn coh vel đong bơơn zư nhâm mâng. Bh’nơơn năc đoo vêy rau chroi k’rong pậ pa bhlầng âng k’bhuh t’cooh bhươl, trưởng cr’noon, ma nuyh vêy chr’năp dal coh zr’lụ đhanuôr ặt ma mông. Pazêng c’rơ pa zay âng apêê năc ơy zooi đhanuôr vêy bấc rau tr’xăl liêm choom coh pr’ặt tr’mông, vel đong ta luôn tệêm ngăn.

Người Cơ Tu ở các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam có nhiều giá trị văn hóa đặc sắc góp phần làm cho nền văn hóa cộng đồng các dân tộc Việt Nam thêm đậm đà, phong phú. Các giá trị văn hóa đó không chỉ thể hiện trong văn hóa vật thể mà còn thể hiện trong văn hóa phi vật thể. Trong đó, nhiều lễ hội truyền thống thể hiện tình cảm giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên. Mỗi lễ hội đều mang ý nghĩa sâu sắc, chứa đựng tất cả các yếu tố gắn với cuộc sống của người Cơ Tu.

Coh pr’ăt tr’mông văn hóa âng đha nuôr Cơ Tu coh apêê chr’hoong: Nam Giang, Tây Giang lâng Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, pr’hat xa nul năc râu văn hóa đơơng ghit c’leh ty đanh, bhrợ t’vaih râu liêm la lay âng đha nuôr Cơ Tu n’đăh Tây tỉnh Quảng Nam.

Tơợ ahay a’hươn, đhanuôr Cơ Tu cóh zâp chr’hoong k’coong ch’ngai Nam Giang, Đông Giang, Tây Giang, tỉnh Quảng Nam ta luôn lêy chắp bhiệc bhuốih crâng đoọng zước nhăn đắh a’bhô dang bêl k’noọ bhrợ ha rêê. Lâng cr’noọ bh’rợ “Bhiệc zước đắh a’bhô dang k’tiếc, crâng quyết định tước pr’ắt tr’mung âng đhanuôr” nắc j’niêng bh’rợ bhuốih bhrợ buôn lêy pazao ooy t’coóh vel, manứih ma bhưy chr’nắp cóh vel bhrợ têng.

Da dinh ca coong Quảng Nam căh muy vêy crâng ca coong liêm pr’hay, acoon ma nưih liêm đha nui, năc dzợ k’rong bâc c’bhuh văn hóa liêm pr’hay âng lang a hay a hươn bơơn zư đơc đhị bâc lang… Năc đoo râu xay moon âng bâc ngai phóng viên k’tiêc k’ruung n’lơơng bêl tươc lâng T’ngay Văn hóa Cơ Tu – Tây Giang. Nâu đoo năc muy coh bâc bh’rợ “Bơơn năl Quảng Nam” ta bhrợ tơợ 17-19/6 âng Sở Ngoại vụ, Sở Văn hóa, Thể thao lâng Du lịch tỉnh lâng chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam bhrợ têng năc đoọng xơợng bhrợ C’moo Du lịch k’tiêc k’ruung – Quảng Nam 2022.

“Choom taanh bhrợ, cooch bọoc liêm cra, chr’năp pr’hay…” nắc pazêng boop p’rá hơnh âng bấc t’mooi bêl lêy apêê zr’lụ pa căh pr’đươi âng đhanuôr Cơ Tu blo tơợ apêê chr’hoong da ding ca coong tỉnh Quảng Nam coh pazêng t’ngay ta bhrợ têng Festival bh’rợ ty đanh zr’lụ chr’hoong g’luh tr’nơợp-Quảng Nam 2022 đhị thành phố Hội An. Đơc bh’rợ ha rêê muy đăh, apêê g’lăng z’hai ma nuyh Cơ Tu tuớc Festival căh muy pa căh bh’rợ ty đanh năc dzợ pa căh loom chăp, deh bêl năc ma nuyh bơơn pa têệt pa dưr bh’rợ ty đanh âng lang a hay.

Đha nuôr Cơ Tu ăt ma mông đanh coh truih da ding Trường Sơn. Z’lâh bâc cr’chăl c’moo c’xêê, ma nưih Cơ Tu công dzợ bơơn zư đơc c’leh la lay ha acoon coh đay đhị apêê bhiêc bhan, xa nâp xâp, tr’coó xa nul… Coh đêêc, vêy ch’na đh’năh n’ja bh’lêê. Lâh đhị apêê ch’na cơnh a vị hor, cuôt, pr’nó lêệ… dzợ vêy bâc ch’na pr’ộm yêm la lay cơnh tàvạc, aviêt…