Trong khuôn khổ Lễ hội Trà Shan tuyết Suối Giàng năm 2026 với chủ đề “Hương sắc giữa ngàn mây” vừa diễn ra tại xã Văn Chấn (tỉnh Lào Cai), có lễ rước và cúng tại cây chè tổ. Sự kiện không chỉ là hoạt động văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của đồng bào Mông, mà còn là đòn bẩy thúc đẩy du lịch sinh thái, khẳng định giá trị bền vững của quần thể di sản chè trăm năm tuổi.

Khu vực Suối Giàng hiện sở hữu hơn 600 ha chè Shan tuyết, trong đó vùng lõi chè cổ thụ tự nhiên chiếm khoảng 290 ha, phân bố chủ yếu tại các thôn: Giàng A, Giàng B, Pang Cán và Bản Mới. Đặc biệt, quần thể này có 400 cây chè cổ thụ được công nhận là Cây di sản Việt Nam từ năm 2016. Nhiều "cụ" chè tổ tại đây được các chuyên gia xác định có tuổi thọ từ 400 đến hơn 600 năm.

Không khí trang nghiêm cùng vẻ đẹp nguyên sơ của vùng chè di sản đã để lại ấn tượng mạnh mẽ với du khách. Lần đầu tiên đến thăm Suối Giàng, chị Minh Huệ (du khách Hàn Quốc) thích thú: "Không gian khí hậu ở đây thực sự rất mát mẻ. Nhìn thấy những cây chè cổ thụ to lớn và chứng kiến văn hóa của đồng bào dân tộc Mông được bảo tồn trọn vẹn, tôi cảm thấy vô cùng ấn tượng".

Thực tế, hiệu quả kinh tế từ cây chè cổ thụ đang làm thay đổi rõ rệt đời sống của đồng bào Mông tại Suối Giàng. Thay vì thói quen bán chè thô như trước, bà con nay đã áp dụng kỹ thuật chế biến sâu, tạo ra nhiều dòng sản phẩm cao cấp, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Anh Giàng A Páo, một người dân kiêm hướng dẫn viên du lịch tại bản Giàng A, cho biết: "Những giống trà Shan tuyết này phải hái từ sáng sớm lúc sương còn đọng, chưa có ánh mặt trời chiếu lên. Hiện chúng tôi chế biến ra 3 loại trà chính gồm: Bạch tiên trà, Hồng trà ủ lên men và Lục trà. Giá trị kinh tế mang lại rất cao, ví dụ Bạch trà có giá bán khoảng 6 triệu đồng/kg. Điều này giúp tăng thu nhập đáng kể cho người dân".

Song song với việc khai thác kinh tế, bài toán bảo tồn nghiêm ngặt quần thể di sản cũng được chính quyền và người dân đặt lên hàng đầu. Phương thức canh tác hoàn toàn hữu cơ, thuận tự nhiên đang được áp dụng triệt để.

Là chủ một khu vườn rộng hơn 2 héc-ta với hơn 30 gốc chè cổ thụ, ông Dương Thanh Hà chia sẻ bí quyết: "Ở đây chúng tôi tuyệt đối không dùng phân hóa học, chủ yếu chỉ bón phân trùn quế mỗi năm một lần để cây tự nhiên phát triển. Đặc biệt, khu rừng pơ-mu được chúng tôi trồng quanh vườn chè từ những năm 90 đã giúp tạo bóng mát, giảm nhiệt độ, làm khí hậu trong lành".

Theo ông Hà, mô hình này không chỉ giúp cây chè sinh trưởng tốt mà còn tạo ra cảnh quan du lịch sinh thái, tạo việc làm ổn định cho 4 lao động địa phương với mức thu nhập 300.000 đồng/người/ngày.

Lễ hội Trà Shan tuyết Suối Giàng 2026 với chủ đề "Hương sắc giữa ngàn mây" sẽ còn tiếp tục diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa, giao thương quy mô lớn. Việc gắn kết chặt chẽ giữa tín ngưỡng bảo vệ di sản, phát triển nông nghiệp sạch và du lịch cộng đồng đang mở ra hướng đi đúng đắn; qua đó góp phần nâng tầm và khẳng định vững chắc vị thế thương hiệu Trà Shan tuyết Suối Giàng (tỉnh Lào Cai) trên thị trường trong nước và quốc tế./.