1. Jơnum ruah khua Ping gah djop gưl rơwang thun 2020-2025 hơmâo lu tơlơi pơplih phrâo hăng pơphun hiam klă

VOV4.Jarai - Thun 2020, Jơnum ruah khua Ping gah djop gưl mơng [on lan truh pơ gơnong dlông hơmâo pơphun hiam klă amăng djop mơta. Hơdôm boh tơhnal bruă bruă yôm phun mơng Jơnum hơmâo pơc\rông sai laih anun pơsit hăng pran jua tơpă, lăp djơ\ hăng pran gơgrong hloh, biă mă `u le\ bruă c\ih prap lui c\răn tơlơi pơsit mông Jơnum hăng bruă ruah mơnuih apăn bruă.

R^m Ping gah lêng kơ kiăo tui tơlơi sit nik kiăng kơ pơjing jơlan gah hăng hơdră bruă lăp djơ\, mơng anun amra mă bruă klă [iă dong. Hơdôm tơlơi rơkâo kơ hơnong pơkă, hơdră bruă, mrô mơnuih, bruă ngă klă gưl Ping gah hơmâo pơhlôm. Mrô Ping gah đah kơmơi, mơnuih djuai ania [iă, [ing hlăk ai lu [iă pơhmu rơwang thun hlâo anun, hơmâo 43% mrô mơnuih ruah đ^ ngă khua git gai Ping gah tơring c\ar, [ôn prong amăng rơnuk thun 7X.

2. Việt Nam pơhlôm pơgang hăng pơgăn klin covid-19, jing tơlơi hmư\ hing hloh [ơi ro\ng lo\n tơnah.

VOV4.Jarai - Yua hơmâo tơlơi pơtrun hăng hơdră ngă bruă lăp djơ\, tơlơi c\râo bruă khut jhăt mơng ping gah, mơng kơnuk kơna, tơlơi gum hro\m mơng abih bang anom bruă kơđi ]ar, mơnuih [on sang ha pran jua gum pơgang klin mơn Việt Nam mơng dưi pơgang klin tu\ yua hăng [ơ [rư\ dưi pơgăn glăi klin Covid-19. Brơi mơnuih mơnam pơc\lah klă, pơdong anom bruă pơgang klin ta`, pơgăn klin [ơi hơdôm anih klin kơtang hu\i [ă hyu [ơi lu anih jing hơdră ngă bruă klă dưi pơgăn klin Covid-19. Việt Nam jing gru hiam kiăng lu dêh ]ar lăng tui kơ bruă pơhlôm pơgang klin tu\ yua hloh laih anun plai mơn rơngiă prăk kăk. Klin Covid-19 ngă kơ lu bruă jơnum amăng dêh ]ar jing jơnum lăng nao rai amăng tivi dong kah hăng Jơnum Khua mua pơ ala mơnuih [on sang dêh ]ar, Jơnum khua mua ASEAN, hơdôm mông jơnum bơkơtuai, bruă pơtô hrăm, bruă s^ mơdrô lêng pơphun amăng internet soh…

3. Việt Nam git gai hiam klă amăng thun ngă khua kual ASEAN, khua AIPO/AIPA 2020 hăng Ding kơna [u sit nik amăng Khul pơgang rơnuk rơnua Sang gum hơbit djop dêh c\ar.

VOV4.Jarai - Ngă tui pran gơgrong ‘’pơlir hơbit hăng ta` pơplih tui tơlơi sit nik’’, lơ\m ngă khua git gai, dêh c\ar Việt Nam hro\m hăng hơdôm boh dêh c\ar ding kơna kual ASEAN pơdah pran gơgrong kjăp, gum pơgôp, ha pran sa jua lơ\m pơsir h^ tơlơi ngă tơnap tap, gun găn, to\ tui ngă hro\m na nao, pơgang klă hloh hơdôm ano\ bơbec\ sat mơng klin Covid-19 laih dong hơkru\ [iă dong tơlơi gơgrong le\ khua git gai kual ASEAN, hrưn đ^ kơdrưh amăng kual hăng jar kmar. Tơlơi dưi ngă prong hloh amăng thun ngă khua kual ASEAN 2020 le\ bruă Việt Nam hơmâo pơtrut k^ tơlơi pơkôl ngă hro\m bơwih [ong huă djop mơta amăng kual (RCEP) – Tơlơi pơkôl s^ mơdrô prong hloh amăng ro\ng lo\n tơnah, hơdôm dêh c\ar kual ASEAN tu\ ư hro\m hăng bruă ngă tui djơ\ tơlơi phiăn amăng jar kmar, pơhlôm rơnuk rơnua amăng kual ia rơs^ Ngo\, pơsir h^ hơdôm tơlơi rung răng kơđi c\ar hăng pơphun jơnum bơkơtoai nao rai.

Lơ\m jing dêh c\ar ding kơna [u sit nik amăng Khul pơgang rơnuk rơnua Sang gum hơbit djop dêh c\ar, biă mă `u le\ amăng blan Việt Nam le\ dêh c\ar git gai, Khul pơgang rơnuk rơnua hơmâo tu\ yap 13 tơlơi pơsit, sa tơlơi pơkă hro\m mơng dêh c\ar git gai, 5 tơlơi lăi pơthâo hră pơhing hăng 2 tơlơi pôr pơhing. Anai le\ mrô tơlơi pơsit lu hloh amăng sa blan ngă bruă amăng Khul pơgang rơnuk rơnua [uh amăng hơdôm thun giăm anai. Biă mă `u, tơlơi pơc\eh phrâo mơng dêh c\ar Việt Nam le\ mă lơ 27/12 r^m thu le\ “Hrơi jar kmar gơgrong pơgang klin kman” hơmâo Khul pơ ala hơdôm dêh c\ar Sang gum hơbit djop dêh c\ar pơsit tu\ yap. Hăng thun anai le\ thun blung a “Hrơi jar gơgrong pơgang klin kman” hơmâo pơphun tar [ar ro\ng lo\n tơnah.

4. Khă bơbec\ kơtang mơng klin Covid-19, Việt Nam ăt jing sa amăng [iă đôc\ dêh ]ar hơmâo rơnoh đ^ kyar lu amăng kual amăng [ơi ro\ng lo\n tơnah.

VOV4.Jarai - Thun 2020 tơlơi bơwih [ong mơng dêh ]ar ta hơđong mơn, bruă arăng pơđ^ mă nua gơnam c\a c\ot hơmâo pơgăn, bruă pơđ^ kyar klă, bruă ngă dưm kơnar amăng tơlơi bơwih [ong hơmâo pơplih klă. Khă bơbec\ djơ\ klin kheng, samơ\ GDP amăng dêh ]ar ta hơmâo 2,91%; GDP yap tui ako\ mơnuih thun 2020 hơmâo năng ai `u 2.750 dolar Mi. Việt Nam jing sa amăng hơdôm boh dêh ]ar hơmâo rơnoh đ^ kyar lu hloh amăng kual hăng [ơi ro\ng lo\n tơnah. Lăp đing nao hloh, prăk pơhrui mơng bruă s^ mơdrô hơmâo 17 klai dolar Mi, kơnuk kơna pơđom hăng prăk tac\ rơngiao le\ 100 klai dolar Mi. hơdôm tơlơi gir kiăng hơmâo mrô pơđ^ kyar amăng thun 2020 mơng Việt Nam le\ sa tơlơi ngă bơngac\ hloh [ơi ro\ng lo\n tơnah.

5. Mut hro\m bơwih [ong hăng jar kmar jai hrơi dơlăm mơng hơdôm tơlơi pơkôl s^ mơdrô rơngai.

VOV4.Jarai - Tơlơi pơkôl EVFTA dưi mă yua mơng lơ 1/8/2020 ngă gêh gal brơi gơnam tam mơng dêh c\ar Việt Nam ba s^ pơ hơdôm dêh c\ar amăng Khul pơlir hơbit kual Mi kô| EU. Hro\m hăng EVFTA, Việt Nam hơmâo mut hro\m hro\m hăng Tơlơi pơkôl ngă hro\m bơwih [ong djop mơta amăng kual RCEP, hơmâo 15 boh dêh c\ar ding kơna, amra dưi s^ mơdrô gơnam brơi kơ rơbêh 2 klai 200 klăk c\ô mơnuih, dưm dưm 26.200 klai đôlar Mi, le\ kual s^ mơdrô rơngai prong hloh amăng ro\ng lo\n tơnah. Lơ\m ngă tui, hơdôm tơlơi pơkôl anai amra pơtrut kơtang kiăng kơ gơnam mơng Việt Nam ba hyu s^ pơ tac\ rơngiao, ngă kơ dêh c\ar ta dưi ba hyu s^ gơnam lu anih hăng djop mơta gơnam, biă mă `u le\ hơdôm gơnam đang hmua, akan hơdang kah hăng hơdôm gơnam Việt Nam hơmâo lu dưi bơkơtưn hăng dêh c\ar pơko\n.

6. Pơphun truh kih hrơi jơnum prong, râu mơdưh pran jua khăp kơ lo\n ia hăng kơdrưh kơ-ang yua kơ djuai ania.

VOV4.Jarai - Amăng thun 2020, lo\n ia ta pơphun lu bruă kơđi ]ar yôm, hơdôm hrơi ngui ngor prong kah hăng: Ngă lơphet 90 thun hrơi ako\ pơdong Ping gah Cộng sản Việt Nam (03/02/1930 – 03/02/2020), 90 thun hrơi ako\ pơdong Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam Việt Nam – Hrơi gru grua Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam Việt Nam (lơ 18/11/1930-18/11/2020), 130 hrơi tơkeng Khua mir sir Hồ Chí Minh (lơ 19/5/1890 – 19/5/2020), ngă lơphet hrơi Blah dưi Blan C|ơpăn (19/8/1945 – 19/8/2020) hăng Hrơi ngă lơphet 45 thun Pơklaih rơngai kual Dơnung, pơlir hơbit lo\n ia (lơ 30/4/1975 – 30/4/2020). Hơdôm bruă gru grua anai râu mơdưh pran jua gum pơgôp, hơdip rơnôm, tơlơi kơdrưh yua, pran jua gir run mă pô, gum hơkru\ đ^, pơbuă tui tơlơi đăo gơnang mơng mơnuih [on sang hăng bruă pơplih phrâo lo\n ia laih anun mut hro\m hăng jar kmar yu\ tơlơi git gai mơng Ping gah Cộng sản Việt Nam.

7. Bruă pơjing, pơplih phrâo amăng Ping gah hăng anih anom kơđi c\ar hơmâo pơtrut djop mơta, ha amăng ple\; bruă pơgang, pơgăn hưp [ong kông ngăn ngă tui khut khăt, tu\ yua.

VOV4.Jarai - Thun 2020, bruă pơjing, pơplih phrâo amăng Ping gah hơdôm pơphun klă tui, bruă git gai, hơdră wai lăng hăng pran mă bruă mơng hơdôm khul grup Ping gah hơmâo hrưn đ^. Bruă pơgang, pơgăn hưp [ong kông ngăn hưp [ong kông ngăn hơmâo git gai hăng ngă tui khut khăt, dơlăm tui dong, pơdah pran gir run amăng pơgăn hưp [ong kông ngăn “[u hơmâo anih ko\m, [u lui hlơi ôh” mơng Ping gah, Kơnuk kơna. Hơdôm anom bruă bơdjơ\ nao hơmâo ba nao phat kơđi [ing mơnuih hưp [ong kông ngă, hơdôm tơlơi ngă soh amăng bơwih [ong huă ngă sat, tơnap tap. Hro\m hăng anun, le\ pơplih kơtang, ha amăng ple\ amăng bruă pơgăn hưp [ong kông ngă [ơi [on lan, anih anom mă bruă, pơgăn hăng pơsir tu\ yua bruă ngă gun găn, ngă soh, ngă bơngo\t kơ mơnuih [on sang, anom bơwih [ong s^ mơdrô. Tơlơi anai pơgôp ngă hơđong bruă kơđi c\ar, pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă-mơnuih mơnam, hơkru\ glăi pran đăo gơnang mơng [ing apăn bruă, mơnuih mut Ping gah hăng mơnuih [on sang hăng Ping gah, kơnuk kơna ta.

8. Pơđ^ tui boh thâo gru grua, pơjing ană mơnuih hơmâo lu tơlơi pơplih phrâo

Thâo hluh kơ tơlơi gơgrong bruă mơng gru grua yua anun le\ ano\ pơsur pran jua, tơlơi gơ`ăm nao, pran kơtang amăng pran jua ană mơnuih ta, jing atur kơ tơlơi pơmin mơng mơnuih mơnam hơmâo pơplih phrâo hloh dong. Hơdôm gru grua boh thâo hơmâo pơđ^ kyar lu mơta. Lu gru grua yôm mơng djuai ania hơmâo djă pioh hăng pơtrut đ^. Bruă jơnum ngui gah boh thâo gru grua hơmâo lu tơlơi phrâo. Jơnum djop rơwang thun ngă bruă mơng Khul apăn bruă boh thâo adoh suang hơmâo pơphun truh kih. Lu mông Jơnum adoh suang, pơplông mă pri boh thâo gru grua hơmâo pơphun laih anun tu\ mă lu tơlơi hiam. Bruă pơjing ană mơnuih Việt Nam pơlir hăng ano\ yôm mơng djuai ania, pơplih tui rơnuk phrâo hơmâo wai lăng, biă `u le\ tơlơi pơmin ană mơnuih, tơlơi rơgơi hăng pran jua.

Thun 2020 hơmâo lăng kar hăng thun pơplih mrô dêh ]ar hăng bruă Kơnuk kơna, hơdôm anom bruă hơmâo pok pơhai man pơdong anih anom, pơkra dram gơnam, gơnam tam, boh thâo phrâo hơmâo pơkra hăng măi mok yôm kah hăng dữ liệu prong, ba nao boh thâo pôr pơhing hluai tui internet tui hluai kơ prăk blơi yua (điện toán đám mây), tơlơi rơgơi yua ană mơnuih ta pơkra mă, pơtruh nao rai djop mơta hăng internet…

9. Kơđi c\ar – mơnuih mơnam hơđong, lo\n ia wai pơgang kjăp, rơnuk rơnua.

VOV4.Jarai - Pơjing khul ling tơhan hăng kông ang ngă hơkru\, chính quy, ngă bruă kjăp, jai hrơi pơplih tui rơnuk phrâo; sa, dua khul ling tơhan quân chủng, binh chủng ta` pơplih phrâo. Gir run wai pơgang lo\n ia hơđong kjăp, rơngai, ngă pô, rơnuk rơnua amăng đơ đam dêh ]ar, tơlơi dưi lo\n ia, djuai ania; pơhlôm hơđong kơđi c\ar, abih bang mơnuih [on sang. Pran kơtang amăng khul ling tơhan hơmâo hrưn đ^ na nao, pơtrut pran đăo gơnang mơng mơnuih [on sang. Kơđi amăng kual ia rơs^ Ngo\ ăt do\ tơnap tap samơ\ hơmâo pơsir lăp djơ\, khut khăt. Pok pơhai tu\ yua lu hơdră bruă amăng pơhlôm rơnuk rơnua. Gir run pơgăn arăng pơsuh ngă rung răng amăng bruă pơhlôm rơnuk rơnua tui sô hơđăp kah hăng tui rơnuk phrâo; bruă pơgăn [ing ngă soh ba glăi tu\ yua prong prin.

10. Tơlơi truh lo\n adai ngă, kơthel ia dăo ngă răm rai kơtang, biă `u [ơi kual Tong Krah.

VOV4.Jarai - Hơjan pler hling hlang mơng ako\ thun, không phang kơsing pah [ơi kual Tong krah Dap Kơdư hăng Kual ia lo\n dăo ia krông Cửu Long, blan 10 hăng blan 11, hơmâo boh tơring ]ar mơng Kơdư Tong krah truh kơ Dơnung Tong krah bưp na nao kơthel pưh mơng ia rơs^ Ngo\. Hơjan, kơthel ngă ia dăo hăng lo\n tơhlo\m kơtang kơtit amăng 100 thun hăng anai. Anai le\ ba truh yua ayuh hyiăng pơplih [ơi ro\ng lo\n tơnah, hơmâo tơlơi tek nao mơng ană mơnuih ta. Sa boh pia phrâo “lu tơlơi truh lo\n adai ngă” glăk pơplih h^ boh pia “tơlơi truh lo\n adai ngă”. Mơng tơlơi truh lo\n adai ngă, hơjan kơthel ngă, pran jua gum pơgôp, thâo pap nao rai mơng mơnuih [on sang hơmâo pơđ^ tui mơn. Tơlơi truh lo\n adai ngă hơmâo pơsir h^ laih [ơi abih bang.

Siu H’Mai – Siu Đoan: Pơblang