VOV4.Jarai - Lơ 12/3 phrâo rơgao, mơnuih ƀon sang ƀơi hơdôm boh plơi thôn 9, 10 hăng 11 să Čư̆ San, tơring glông M’Drăk, Dak Lak, anih pơkra dơnao ia prong, rơngiă truh 4.400 klai prăk Krông Pač Thượng, pơphun nao dŏ pơ plơi phrâo laih. Anai lĕ tơlơi mơ̆ wơ̆t mơnuih ƀon sang kual giăm dơnao ia, gong gai djŏp gưl tơring čar Dak Lak dŏ tơguăn amăng 12 thun rơgao. Găn rơgao lu tơlơi tơnap tap, tơlơi dŏ gun, kơčăo bruă anai hơmâo pơsir laih tơlơi pơgăn prong hloh anun lĕ čuk pơkra lŏn. Anai lĕ tơlơi yôm hloh kiăng ring bruă pơkra dơnao ia hơdôm rơbâo klai prăk anai tañ ngă pơgiong, djru hơmâo ia pruih, ngă mơtah mơda plơi pla, ăt jing tơlơi yôm pơphăn biă mă mơng sa amăng hơdôm ring bruă pơkra dơnao ia pioh ngă hmua hơmâo Kơnuk kơna, Ƀirô khua pơ ala mơnuih ƀon sang dêh čar pơsit man pơkra ƀơi kual Dap Kơdư.

Mơng mơguah sing bring, abih bang 6 čô amăng sang anŏ ơi Liều Văn Sùng, thôn 9, să Čư̆ San, tơring glông M’Drăk mơdưh laih, rơmet rơmot gơnam pơdŭ nao pơ sang dŏ phrâo pơ plơi pla phrâo ataih mơng anun rơbêh 30km, pơ să Čư̆ Elang, tơring glông Ea Kar. Tơdơi kơ rơbêh 20 thun dŏ hơdip pơ anai, ơi Sùng hơmâo anŏ hning biă samơ̆ ăt mơak mơn lơ̆m đuăi hĭ mơng anai. Yua dah anih pơdong plơi phrâo hơmâo kơnuk kơna ta prăp lui klă biă, hơmâo 1000m2 lŏn dŏ hăng 1 ektar lŏn ngă hmua, dŏ giăm ƀơi dơnao ia mơtăm, hơmâo bơnư̆ pơđoh ia truh pơ anih, ia yua ƀu thâo kơƀah dong tah. Ƀơi anai, dŏ giăm să dong, jơlan, sang hră, sang ia jrao hơmâo soh, amra djru sang anŏ ơi Sùng hơmâo tơlơi hơdip hiam hloh:

“Kâo pơmin hlâo dơi ăt khŏm đuăi mơn, ta đuăi tañ lĕ klă hloh kiăng hơmâo tơlơi hơdip phrâo. Bơ dŏ pơ anih hơđăp tơnap biă mơn, ƀu thâo ngă hơget ôh, pơ-iă lĕ amruih, hơjan lĕ glut, pơhmu nao rai anih dŏ phrâo hơdip mơ-ak hloh”.

Kiăng djru mơnuih ƀon sang đuăi plơi, wơ̆t dua boh tơring glông M’Drăk hăng Ea Kar hơmâo pơkiăo nao hơdôm rơtuh čô mơnuih, hơmâo tơhan amăng plơi pla, kan ƀô̆, mơnuih ping gah, hlăk ai rơdăm dra djru ba. Rơdêh pơgiăng gơnam tam ăt hơmâo prăp lui ƀhiao đah mơng djru pơdŭ gơnam brơi mơnuih ƀon sang, hrơi mông đuăi plơi mơak mơai kar hăng hrơi ngui ngor. Gum tah sang, pơdŭ gơnam, ayong Y Ten Niê, khua hlăk ai tơring kual M’Drăk, tơring glông M’Drăk brơi thâo, ƀing hlăk ai tơdăm dra hơmâo kah pơpha bruă, pơhlôm kơjăp pran jua ba ană plơi pla amăng hơdôm hrơi:

“Bruă ba pơđuăi ană plơi pla hrơi anai lĕ bruă kiăng ngă tañ. Hlăk ai tơdăm dra hăng hơdôm anom bruă ngă hrŏm djru ba mơnuih ƀon sang kiăng ƀing gơñu tañ hơđong tơlơi hơdip. Kah pơpha kiăo tui grup, hrơi anai grup anai, hrơi tơdơi lĕ grup pơkŏn djru ba đah mơng kiăng adơi ayong pơdơi pơdă ƀiă hơmâo pran jua, lơ̆m arăng iâu lĕ nao mơtăm”.

Mơnuih gum djru ană plơi ƀơi dơnao ia Krông Pač Thượng tah sang dŏ.

Hrŏm hăng anih đuăi plơi, anih đuăi nao dŏ lĕ kual plơi phrâo pơdong mrô 1, să Čư̆ Elang, tơring glông Ea Kar, abih bang mơnuih hơmâo prăp lui djru ba ană plơi pơdong sang, hơđong tơlơi hơdip. Ơi Trần Văn Thanh, Khua Jơnum min mơnuih ƀon sang să Čư̆ Elang brơi thâo, ƀơi anih phrâo, hơmâo prăp lui laih kiăng 230 boh sang anŏ, 1.150 čô mơnuih ƀơi kual dơnao ia Krông Pač Thượng nao dŏ. Ƀơi anai, djŏp mơta tơlơi kiăng yua biă ñu kah hăng ia yua hơdjă, apui lơtrrik, jơlan, sang hră, sang ia jrao, lŏn dŏ, lŏn ngă hmua lêng hơmâo prăp lui laih. Gong gai să ăt amra gir abih pran jua kiăng mơnuih ƀon sang tañ juăt hăng anih dŏ phrâo:

“Gong gai ƀơi anai ăt hơmâo prăp lui laih hơdră ngă bruă, hrŏm hăng hơdôm anom bruă mơng tơring glông, gơmơi prăp lui mơnuih ngă bruă kah hăng hơdôm grup čơkă ană plơi pla. Pơhlôm kiăng tañ hơđong tơlơi hơdip. Gơmơi amra gir abih pran jua pơdong sang brơi neh met wa, ngă hiư̆m pă amăng 1, 2 hrơi lĕ dưi pơkra giong. Kiăng ƀing čơđai tañ nao hrăm hră dong yua hnun amăng 1, 2 hrơi gơmơi ngă giong laih”.

Rơdêh pơgiăng gơnam, sang dŏ djru brơi soh đôč kơ ană plơi.

Anih dŏ phrâo hơmâo pơkra hiam, hơmâo djŏp anŏ kiăng.

Gum ngă bruă djru ană plơi nao dŏ pơ plơi phrâo, ơi Nguyễn Đình Thìn, Kơ-iăng khua wai lăng kơčăo bruă tuh pơ alin man pơkra jơlan nao rai hăng ngă hmua tơring čar Dak Lak brơi thâo, hơmâo rơbêh 700 akŏ sang anŏ kual dơnao ia Krông Pač Thượng lĕ sang anŏ đuăi plơi pioh ngă kơčăo bruă. Tơdơi kơ 12 thun, truh ră anai dưi laih ba ană plơi nao dŏ pơ anih phrâo, đah mơng dưi čuk pơkra lŏn tơnah jing tơlơi hok mơ-ak biă yơh. Khă hnun, bruă ba pơđuăi abih bang ană plơi lĕ bruă prong, kiăng hơmâo abih bang gum ngă, mơng să truh pơ tơring čar, biă ñu kiăng hơmâo abih bang mơnuih ƀon sang thâo hluh, tŭ ư djru brơi:

“Ta khŏm lăi mơn, ƀơi anai kiăng hơmâo abih bang mơnuih ƀon sang gum ngă. Kơ mơnuih gum ngă lĕ gơmơi gơgrong tơdah ană plơi gum ngă lĕ bruă đuăi plơi amra dưi ngă giong hlâo lơ 30/4, kaih hloh lĕ lơ 30/6. Khă hnun, kâo ăt lăi mơn, ană plơi yơh phun ñu, dưi pơsit brơi tañ hă kaih. Mơnuih ƀon sang tŭ ư ha pran lĕ amra tâ̆o hloh, pô nao hlâo djru ba pô nao tơdơi, sang anŏ ieo gah djru nao rai tơdruă, tui anun amra tañ giong biă”.

Tui anun, tơdơi kơ 12 thun dŏ čang, mơnuih ƀon sang ƀơi dơnao ia Krông Pač Thượng pơphun nao dŏ pơ plơi phrâo laih, amra hơmâo tơlơi hơdip hiam hloh. Kơčăo bruă hơmâo pơdơi jăng jai mơng hlâo, djơ̆ anŏ hơmâo pơdơi hlao mơtăm, ƀu thâo anŏ ngă, amăng blan 9/2020, ăt dŏ hơmâo tơlơi bơrơjah đôč, hơdôm bơnah pơjăm nao rai yua ngă kaih. Samơ̆ găn rơgao abih bang bruă, hăng tơlơi gum ngă kơtang mơng Ding jum ngă hmua hăng pơđĭ kyar plơi pla hăng tơring čar Dak Lak hrŏm hăng anom bruă kơđi čar ƀơi să, tơring glông, laih dong yôm hloh lĕ tơlơi pơmin pơplih phrâo mơng ană plơi pla, kơčăo bruă pơkra dơnao ia hơdôm rơbâo klai prăk anai amăng ƀrư̆ hơmâo pơsir tui laih tơlơi ngă gun. Tơdah huăi hơmâo tơlơi sat răm hơget thơ, kơčăo bruă anai amrra hơmâo ngă giong hăng ba mă yua tui hrơi pơkă mơ̆ Kơnuk kơna, Khua pơ ala mơnuih ƀon sang dêh čar jao lĕ rơnuč thun 2021.

Công Bắc: Čih - Siu H’Mai: Pơblang