Tong krah blan 8/1945, amăng rơnuk kơdong glăi Japan pơklaih rơngai lŏn ia glăk kơtang hloh, Khua mir sir hơmâo tơlơi črâo trun kiăng ječ ameč pơtum pơƀut pơphun jơnum khua mua đơ đam dêh čar Tân Trào kiăng akŏ pơjing kơnuk kơna phrâo, git gai bruă ngă hơkrŭ mơng mơnuih ƀôn sang Việt Nam. Ƀơi đình Tần Trào, rơbêh 60 čô khua mua pơ ala brơi abih bang mơnuih ƀôn sang, djop djuai ania, khul grup ngă hơkrŭ đơ đam dêh čar pơtum pơƀut glăi, pơdah pran jua gum pơgôp djop djuai ania. Kơ-iăng nai prin tha, nai tha prin Nguyễn Danh Tiên, khua anom kơsem min gru grua Ping gah, Sang hră pơtô bruă kơđi čar dêh čar Hồ Chí Minh brơi thâo:

“Hồ Chí Minh hơmâo ruah Tuyên Quang lĕ anih pơphun Jơnum khua mua đơ đam dêh čar Tân Trào, pơdah pran pơlir hơbit gru grua khăp kơ lŏn ia, pran kơtang, ha pran sa jua tui Ping gah, Jơnum khua mua đơ đam dêh čar pơdah djop pran kơtang, tơlơi čang rơmang mơng mơnuih ƀôn sang hăng pơsit djop bruă pơprong amăng lŏn ia”.

Pơphun bruă abih bang mơnuih ƀôn sang tơgŭ hơkrŭ sua glăi gong gai mơng phat xit Japan, gir run pơphun amăng hrơi mông gêh gal, Jơnum lăi rơđah: “Bruă kiăng ngă ječ ameč”. Djop mơta bruă lêng kiăng ngă tui tlâo tơlơi pơkă: Pơtum pơƀut tơhan amăng hơdôm bruă akŏ phun-Mut hrŏm amăng djop mơta kơ bruă ling tơhan, kơđi čar, bruă mă hăng tơlơi git gai, hmao tlôn ngă bruă, anăm hơngah hĭ tơlơi gal”. Truh lơ 18/8/1945, Khua mir sir Hồ Chí Minh iâu pơthưr: “Hrơi mông ngă bruă yôm phăn kơ lŏn ia truh laih. Đơ đam dêh čar, mơnuih ƀôn sang tơgŭ hơkrŭ ba pran kơtang mơ̆ kiăng pơklaih rơngai brơi ta pô…Ƀing ta ƀu dưi ngă kaih dong tah”. Kơ-iăng nai tha prin, nai prin tha Vũ Quang Đạo, khua hơđăp anom kơsem min gru grua ling tơhan Việt Nam pơsit tong:

“Jơnum khua mua đơ đam dêh čar Tân Trào lơm anai aka ƀu dưi pơtum pơƀut abih bang khua mua pơ ala brơi mơnuih ƀôn sang, samơ̆ ăt hơmâo djop mơnuih pơ ala brơi mơnuih ƀôn sang Việt Nam, ƀing mơnuih khăp kơ lŏn ia kiăng pơsit hơdôm bruă akŏ phun hăng lŏn ia ta. Anai lĕ tơlơi pơsit hơđŏm glăi gru grua”.

Jơnum ăt hơmâo tŭ yap ngă tui 10 hơdră bruă pơprong anun lĕ pơphun bruă blah ngă amăng mơnuh amăng ƀon lan; pơhrui glăi kông ngă mơng ayăt hăng ƀing tui ayăt dưi amăng keh prăk yua hrŏm hăng djru brơi mơnuih ƀun rin…Sit biă ñu lĕ hơdră bruă pơsit ba glăi tơlơi dưi plĕ hră, tơlơi dưi ngă pô hăng lu tơlơi dưi pơkŏn bơdjơ̆ nao tơlơi dưi mơnuih ƀôn sang lơm anun. Ơi Hoàng Ngọc, ding kơna khul čơđai pơklaih rơngai lŏn ia lơm anun, thun anai 90 thun laih, ñu hơdor glăi:

“Kâo lĕ sa amăng grup khua mua đah rơkơi, đah kơmơi, tha rơma, čơđai nao pơpŭ hơ-ơč jơnum. Lơm nao tơl anih kâo ƀuh ơi Trần Huy Liệu tui nao tơña bla hăng lăi pơthâo pô tha laih, mơng kâo ƀu thâo ôh anun lĕ wa Hô. Wa Hô bơni tơlơi dong yua mơng mơnuih ƀôn sang Kim Long lơm anun, wa Hô lăng kâo hăng ƀing pơkŏn buh sum ao tơ̆i, wa ruah ƀơi akŏ ƀing gơmơi hăng lăi tom ƀing khua mua pơkŏn, ƀing ta kiăng ngă hiưm pă kiăng ƀing čơđai hơmâo asơi huă, hơmâo sum ao but hăng dưi hrăm hră”.

Rơbêh 80 thun rơgao, samơ̆ tơlơi yôm mơng Jơnum khua mua đơ đam dêh čar Tân Trào ăt dŏ na nao, mơng tơlơi pơmĭn lăng “mơnuih ƀon sang lĕ phun”, “mơnuih ƀôn sang pơsit bruă”, truh hơbô̆ bruă pơ ala brơi mơnuih ƀôn sang; anai lĕ tơlơi pơhrăm kơ pran gum pơgôp djop djuai ania, kơ tơlơi ngă pô pơlir hăng tơlơi glăm ba gru grua, kơ tơlơi gơgrong mơng hơdôm hơdră bruă lăp djơ̆ amăng hrơi blan ngă bruă yôm amăng lŏn ia. Kơ-iăng nai tha prin-nai prin tha Nguyễn Mạnh Hà, khua hơđăp anom bruă kơsem min gru grua Ping gah, sang hră pơtô bruă kơđi čar dêh čar Hồ Chí Minh lăi pơtong:

“Jơnum khua mua đơ đam dêh čar lĕ hơdră ngă bruă blung a yua lơm anun ƀing ta glăk ngă bruă hơgŏm yua anun mrô mơnuih mă bruă ƀiă đôč, samơ̆ tơdơi anai lơm dưi sua glăi gong gai, Ping gah hăng Khua mir sir Hồ Chí Minh hơmâo pơsit anai lĕ anom bruă pơprong pơ ala brơi mơnuih ƀôn sang, kiăng hluai tui bruă ruah Khua pơ ala mơnuih ƀôn sang, yua anun kah mơng hơmâo tal plĕ hră lơ 6/1/1946 hăng mơng anun pơ anăp djop rơwang lêng kơ pơphun ruah ƀing apăn bruă đăo gơnang amăng anom bruă pơ ala mơnuih ƀôn sang anai. Anai lĕ anom bruă mơnuih ƀôn sang ruah đĭ, anom bruă čih pơkra phiah phiăn hăng pơsit mă yua hơdôm črăn tơlơi phiăn mơng Việt Nam. Mơng akŏ phun lĕ Jơnum khua mua đơ đam dêh čar, Ƀirô Khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar Việt Nam pơđĭ kyar tơhnal pơkă klă ƀiă dong amăng anih anom, tơhnal pơkă, bruă mă hăng truh pơ ră anai ƀing ta ƀuh sa Ƀirô Khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar giăm 500 čô khua mua ngă bruă na nao”.

Jơnum khua mua đơ đam dêh čar Tân Trào ƀu djơ̆ kơnong lĕ jơnum yôm phăn mơng tal ngă hơkrŭ blan 8 đôč ôh mơ̆ ăt hơđŏm glăi bruă pok anom bruă pơ ala mơnuih ƀôn sang blung a, ngă atur brơi bruă akŏ pơjing hăng pơđĭ kyar amăng Ƀirô Khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar Việt Nam. Hơdôm hơdră bruă hơmâo tŭ yap mă yua ƀơi Tân Trào ăt dŏ yôm ră anai: lăng mơnuih ƀôn sang ngă phun, ngă tui pran kơtang gum pơgôp djop djuai ania, hmao tlôn kiăo tui tơlơi sit nik kiăng pơsit bruă yôm amăng lŏn ia. Mơng tơlơi akŏ phun anun, Ƀirô Khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar Việt Nam ƀu pơdơi pơgiong, pơplih phrâo amăng pơphun hăng jơlan gah bruă mă, jing anom bruă khua pơ ala mơnuih ƀôn sang prong hloh, anom bruă pơprong hloh amăng dêh čar Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam./.