VOV4.Jarai - Tơdơi kơ hơdôm hrơi pơdơi tê|t, c\ơkă thun phrâo, [ing adơi amai amăng Anom ngă [ong hro\m mơ`am mrai Tơng Bông [ơi plơi prong Buôn Ma Thuột pơphun mă bruă glăi laih. Hăng tơlơi khăp kơ bruă mă hăng c\ang rơmang djă pioh gơnam pơkra mơng mrai, [ing adơi amai gir mơ`am rai lu mơta gơnam pioh s^ amăng thun phrâo.

Tơdơi kơ hơdôm hrơi pơdơi tê|t, amai H’Yăm Bkrông, do\ [ơi buôn C|ư\ Êbông, să Ea Kao, plơi prong Buôn Ma Thuột, Dak Lak pơ wơ\t glăi bruă mă rim hrơi yơh anun le\ mơ`am mrai [ơi Anom ngă [ong hro\m mơ`am mrai Tơng Bông. Amai H’Yăm brơi thâo, anai le\ bruă ba glăi prăk hơđong biă kơ `u amăng 15 thun laih rơgao. Tơdah tui mơng hlâo adih, prăk pơhrui kơnong hơmâo mơng hmua le\ ră anai bruă ngă hmua jing bruă djru tui tlôn đôc\, ngă mă dơ\ ta hmao, lu mông `u pioh kơ bruă mơ`am mrai. Amăng sang ano\ `u ră anai 3 rơnuk mơng tha truh c\ơđai lêng thâo mơ`am mrai soh, laih anun hơmâo 5 c\ô le\ do\ mă bruă amăng Anom ngă [ong hro\m mơ`am mrai. Amai H Yăm ră ruai:

“Tơdơi kơ hơmâo pơtô pơ anai le\ ta hrăm tui, thâo mơ`am, thâo wơ\t truai, thâo pơhrua mrai, giong anun glăi pơtô brơi adơi đeh dong. 2 c\ô adơi kâo hrăm jing thâo yơh. Kiăo tui dong le\ kâo pơtô brơi dua c\ô ană kâo laih anun gơ`u ăt thâo mơ`am mơn. Yua tơlơi hor mơ`am mrai anai, lơ\m glăi pơ sang ngă hmua pơdai, đang hmua hai aset mơn yua anun lơ\m hmao le\ nao, lơ\m mut ngă bruă pơ anom ngă [ong hro\m le\ kâo do\ glăi hlao pơ anai, hơmâo arăng apah prăk hlao, glăi pơ sang le\ ta mơ`am hăng tơnang, bơ pơ anai le\ mơ`am hăng măi”.

Hrơi mă bruă blung a tơdơi hrơi pơdơi tê|t mơng adơi anai amăng Anom ngă [ong mơ`am mrai.

H’Phê Bê Bkrông le\ ană dra amai H’Yăm, anai le\ pô aset thun hloh amăng Anom ngă [ong hro\m mơ`am mrai. Glăk hrăm thun tal rơnuc\ pơ sang hră Cao đẳng sư phạm samơ\ H’Phê Bê hơmâo 4 thun rơguăt bruă mơ`am laih. H’Phê Bê ruai glăi, `u hơmâo am^ `u pơtô mơ`am mrai mơng 16 thun, mơng blung le\ yua [uh arăng ngă c\i hla tui kiăng thâo, samơ\ truh hrăm pơbiă le\ `u hor biă, yua hnun `u mut nao hrăm bruă yua anom ngă [ong hro\m pơtô ngă hro\m hăng sang hră cao đẳng pơtô bruă mă pơphun. Truh `u 18 thun le\ rơguăt bruă yơh, jing ding kơna amăng anom ngă [ong hro\m mơng hrơi anun truh ră anai. H’Phê Bê lăi, bruă anai djru kơ `u lu biă mă, ngă pô `u kơdrưh yua kơ gơnam hơmâo pơkra tui gru đưm, laih dong hơmâo prăk pioh hrăm hră hăng [ong huă lơ\m `u do\ hrăm pơ sang hră.

“Gru bơnga mơ`am [ơi ao [ơi abăn eng le\ kâo thâo ngă soh, bơ gru bơnga [ơi thơ kâo aka [u ngă djơ\ hlâo dơi kah kâo mơng [u thâo. Yua dah gru bơnga `u hơmâo boh pia phara, juăt `u kâo kơnong mơ`am đôc\ yơh, [u thâo anăn `u ôh. Kiăng dưi ngă tui anai le\ kho\m kiăng [ing ta triang, gir, yua dah tơdah [u amuaih ngă bruă anai le\ [u dưi ngă ôh, yua hnun blung a le\ kiăng amuaih ngă bruă, kiăng djă pioh gru grua boh thâo đưm, eng ao đưm mơng djuai ania pô”.

Amai H’Phê Bê Bkrông (pô do\ gah ieo) glăk do\ mơ`am mrai pioh tơc\oh abăn eng.

Hơmâo ako\ pơdong mơng thun 2003, blung a Anom ngă [ong hro\m mơ`am mrai Tơng Bông kơnong hơmâo 10 c\ô đôc\. Truh ră anai hơmâo 45 c\ô laih, hơmâo lu adơi amai djuai ania Êđê mơng hơdôm boh plơi amăng să Ea Kao, plơi prong Buôn Ma Thuột. Bruă mă [ơi Anom ngă [ong hro\m ră anai lu biă mă kah hăng: Mơ`am mrai hăng tơngan, pơc\eh gru, mơ`am hăng măi, tơc\oh eng ao…Yua hơmâo pơkra lu gơnam tui anun, yua hnun prăk pơhrui mơng ding kơna jai hrơi hơđong, ngă pơhưc\ lu mơnuih gum ngă amăng Anom ngă [ong hro\m.

Bruă mă [ơi Anom ngă [ong hro\m hơmâo lu biă kah hăng: Mơ`am hăng tơngan, kac\ gru, mơ`am hăng măi, tơ\coh eng ao.

Prăk pơhrui mơng anom ngă [ong hro\m amăng thun rơgao hơmâo 1 klai 200 klăk prăk, prăk pơhrui yap tui ako\ mơnuih hơmâo mơng 3,2 truh 3,5 klăk rim blan. Gơnam pơkra mơng anom ngă [ong hơmâo anih ba hyu hơđong [ơi Dak Lak, Dak Nông hăng Quảng Nam. Yak amăng hơdôm hrơi mă bruă ako\ thun phrâo, ding kơna mơng anom ngă [ong hro\m lêng hok mơ-ak, c\ang rơmang hơmâo sa thun ngă bruă mơ-ak hăng tu\ yua. Amai H’Dium Byă, ding kơna anom ngă [ong hro\m lăi:

“Amăng thun phrâo le\ kiăng hơmâo ano\ mơ-ak, rơnuk rơnua kơ sang ano\, abih bang mơnuih mă bruă amăng grup hiam drơi jăn pran jua. Hro\m hăng anun le\ c\ang rơmang bruă mă amăng grup amra đ^ kyar hloh, hơmâo tuai mơng djop anih hmư\ hing, tơ`a blơi, mơng anun djru kơ bruă s^ mơdrô, pơ[uh gơnam tam amu` hloh”.

Gum ngă bruă amăng Anom ngă [ong hro\m, lu adơi amai djuai ania Êđê [ơi să Ea Kao, plơi prong Buôn Ma Thuột hơmâo bruă mă, pơđ^ tui prăk pơhrui, pioh abih mông mă bruă, huăi do\ đôc\ dong tah. Laih dong, bruă mơ`am mrai hăng pơkra gơnam tui gru đưm huăi rơngiă ôh, hơmâo pơđ^ kyar hăng tơlơi hơdip rơnuk anai. Hơdôm tơlơi klă hiam anun jing pơtrut tui pran jua [ing hor kơ bruă, hor kơ gru grua boh thâo đưm. Mơng anun djru djă brơi eng ao djuai ania Eđê hơmâo djă pioh, mă yua amăng tơlơi hơdip anai, pơhrup kiăng tơlơi hơdip anai hiam hloh, ngă [ơhêm hloh kơ bơyan bơnga phrâo.

H’Xíu H’Mốc: C|ih – Siu H’Mai: Pơblang