Ƀu hơmâo hiăp lu ôh, ngă sen Chum show - Anŏ čum hơ-on mơ̆ng adoh suang, ba ƀing nao lăng kar hăng mut nao pơ dêh pơkŏn, anih hơmâo tơlơi hơdip rim hrơi hơmâo ră ruai hăng tơlơi pơhiăp ƀơi anih ngă sen rơnuk phrâo. Jua čing, yŭ hơgor, er goong brô̆ mơñi, ƀơi tai, ƀơi djŏ djal, ƀơi rơnang ƀơi anŏ kơtang, kiăo tui apui jă; ƀing apăn bruă adoh suang bơrơdjung hrĕ, wơt pơdar, plĕ trun, giong anun por đĭ dong tui hăng jua goong brô̆, laih anun čeh, kơƀung kơƀai, ƀơi anŏ ñu arăng ngă jing goong brô̆, ƀơi anŏ ñu jing ha bơnah amăng tơlơi ră ruai.

Krăp lăng ƀu kơamleh mơta dong tah, ơi Bachtijar, tuai mơ̆ng čar Nga, tlao hok, mơak kơtang kơtit: “Kâo lăi biă mơtăm hŏ, tơlơi ngă sen anai mơak kơtang kơtit kâo lăng. Gơmơi, jing mơnuih mơ̆ng čar Nga, khăp ƀu-eng biă mă kơ ƀing ngă sen ƀơi anai”.

Amăng anih hơmâo apui jă mơtah mriah, ƀlip ƀlăp kah hăng ta dŏ hơdip pơ anih mơyang, ƀing ngă sen bơrơdjung hrĕ, apăn hrĕ por đĭ hăng ngŏ, ƀudah tơng nao rai ƀưh, blŏ, jing lăng ƀling mơta biă mă mơtăm. Drơi jăn tơpư̆ hlư̆, wơt tơkai hơdai tơngan, drơi jăn rơmuăn rơmuĕ, wơt drơi tơtoet mơtăm, djă gai, apăn hrĕ, pĕ goong atông brô̆, truh kơ tơlơi kjăp bruă kiăo tui anih ngă sen, abih bang tơlơi anai yơh kơ mơnuih nao lăng mơak, glưh pran.

Tui hăng ayong Nguyễn Minh Hậu, pô rơguăt bruă apăn hrĕ por hăng ngŏ lăi, kiăng dưi pơƀuh anŏ hiam tui anai jing ñu pơtŏp glêh biă mă: “Hăng pô kâo, tơlơi pơtŏp anai ñu tơnap biă mă, ƀu amuñ amĕ ôh. Ƀing gơmơi pơtŏp tuh hâ̆o tuh hang, ƀlĕ ia mơta, ƀơi anŏ ƀlĕ drah mơtăm yua rơka, kiăng dưi ngă brơi jơlan hơdră adoh suang anai ñu mơak. Rim wơ̆t đĭ suang lĕ pran jua kâo ñu phara mơn, ƀu hơnong ôh”.

Ƀu kơnong ngă lăp hơdor hăng mơta lăng đôč ôh, Chumshow ăt pơjing sa anih hơmâo yŭ, jua mơñi phara mơn. Ƀơi anun, yŭ er gong brô̆ ƀu kơ djru tui tlôn dong tah, ñu jing tơlơi ră ruai phun mơtăm.

Hăng ƀing rơgơi kơhnâo mơ̆ng lu phung djuai ania phara, hơdôm jua mơñi ta juăt hmư̆ mơ̆ng djuai ania Êđê, Chăm, Raglai ƀudah Yuan, lơ̆m dŏ hơjăn ñu pha, samơ̆ lơ̆m pơƀut hrŏm ha anih ñu jai phara hloh, juăt hơmâo mơn, phara hơmâo mơn. gru grua ƀu pơčlah ôh, ñu mut hrŏm hơbit hăng drơi jăn ƀing kơhnâo, hăng yŭ, jua mơñi ƀơi anih ngă sen.

Amai Trương Thu Hương, pô pơčrâo bruă prăp rơmet goong brô̆ mơ̆ng jơlan hơdră anai lăi: sit tơlơi mut hrŏm anun yơh ngă brơi tơlơi ngă sen jai yom hloh: “Hơmâo lu djuai ania pơ anai laih anun sit gru grua mơ̆ng ƀing gơñu mơ, gơñu ba rai pơ anai goong brô̆ nao hrŏm hăng tơlơi hơdip mơda, gru grua, ƀudah goong brô̆ čing čêng bơwih brơi yang rơbang samơ̆ hơmâo ba pơƀuh ƀơi anih ngă sen. Gơmơi ĕp jơlan pơmut hrŏm djŏp tơlơi mơak anun hăng bruă rim čô mơnuih tui hluai či hor, kah pơpha tơlơi ră ruai kơ gru grua djuai ania”.

Amăng tơlơi Chăm hăng hơdôm phung djuai pơkŏn ƀơi Dap Kơdư, “chum” anai ñu kar hăng “čum” amăng tơlơi ta lăi čum meng čum ƀô̆ mơn. Chum ăt jing čeh, kơƀung juăt mă yua mơ̆ng djuai ania Chăm ƀơi Dơnung Tong Krah, jing gru pơ ala brơi. Lơ̆m hơmâo pơpŭ, ƀu-eng, lơ̆m pơtruh ană mơnuih hăng anih hơdip, kơƀung blŏ ƀu djơ̆ gơnam yua dong tah, ñu jing sa tơlơi ră ruai, hơmâo ră ruai hăng anŏ tơpư̆ hlư̆, tơlơi suang, hăng jua mơñi, hăng apui jă bơngač.

Tui hăng yă Nguyễn Thị Thảo Nguyên, pô pơ ala kơ Sang adoh Đó, phương Bắc Nha Trang, tơring čar Khánh Hoà, jơlan hơdră anai hơmâo pơjing kiăng djă pioh gru grua đưm, samơ̆ hơdră pơƀuh ñu phrâo: “Chum show jing sa show pơƀuh gru grua pơmut hrŏm gru grua djuai ania Chăm, Dap Kơdư hăng Yuan, hơmâo 6 črăn, amăng anun rim črăn ñu hơmâo sa tơlơi ngă sen ber, lăi nao tơlơi hơdip mơda. Show anai či djă pioh, đĭ kyar hăng pơpŭ anŏ hiam gru grua Việt Nam”.

Amăng anih adoh suang ngă sen rơnuk phrâo, gru grua yom hơmâo mă yua lăp djơ̆, ƀu kơnong pơƀuh đôč ôh, ăt ngă phrâo kiăo tui tơlơi hơdip ră anai. Mơ̆ng anun pơƀuh prong tui amăng mơnuih tơpuôl, biă ñu hăng ƀing tuai lơ̆m nao pơ Nha Trang./.