Ataih mơng phường Tuy Hòa giăm 17 km anăp nao gah kơdư, dong amăng să Ô Loan, kual čư̆ pơtâo Hòn Yến ƀuh ƀlư̆ ƀơi anăp hăng dua bul pơtâo tong krah ia rơsĭ. Ƀơi tơkai čư̆ lĕ lu boh pơtâo dong dăp mơng hang truh pơ tơkai čư̆ Hòn Yến.

Amăng hơdôm hrơi pơdơi prong, hơmâo lu tuai čuă ngui nao pơ bul pơtâo anih čuă ngui hiam lŏn Hòn Yến kiăng kơ čuă ngui, ĕp lăng. Amai Lê Thị Kim Cúc,  rai mơng tơring čar Gia Lai, hur har brơi thâo:

“Kâo juăt nao ngui pơ Nha Trang, nao pơ Đà Nẵng laih anun nao pơ Quy Nhơn samơ̆ tal blung a rai pơ anai mơ̆ ăt ƀu pơmĭn hang ia rơsĭ ƀơi anai hiam, agaih rơgoh, anih ngui mơ-ak, kâo hor biă mă. Mơnuih hơdip ƀơi anai rơhmač jê̆ giăm biă mă.”

Hòn Yến ataih mơng ia rơsĭ giăm 400 met, prong 1,98 ektar, glông 70 met, jum dar lĕ hơmâo boh pơtâo pơdong trem mơtăm. Ataih mơng Hòn Yến giăm 50 met anăp nao pơ hang lĕ Hòn Đụn, prong giăm 0,1 ektar, glông giăm 20 met. Kual ia rơsĭ tơkuh nao rai kơplah wah rŏng lŏn hăng Hòn Yến laih dong Hòn Đụn ia đêl đôč. Lơm ia rơsĭ trun, amra ƀuh lu boh pơtâo gloh đĭ tơkuh nao rai hang ia rơsĭ hăng Hòn Yến, Hòn Đụn. Gah Yŭ Kơdư Hòn Yến lĕ sa boh pơtâo anet guang jum dar ia rơsĭ jing boh pơtâo gloh tơbiă nao kual ia rơsĭ arăng iâu lĕ Hòn Choi. Hơmâo lu wŏt nao ngui pơ Hòa Yến, samơ̆ hăng amai Mỹ Hiền, dŏ ƀơi phường Tuy Hòa, rĭm wŏt nao čuă ngui ăt mưn amăng pran jua phara mơn. 

“Kâo hor nao lăng lơm yang hrơi lê̆, ia rơsĭ hơđoh trun, ta dưi rơbat tơkai găn nao rai hăng dưi hyu lăng san hô ter hang ia rơsĭ. Tơlơi anai ngă mơ-ak biă mă ƀu djơ̆ hang ia rơsĭ pơ hơpă lêng kơ hơmâo ôh.”

Tui hơdôm hră pơ-ar čih pioh, kual čư̆ pơtâo Hòn Yến hơmâo hơbôr đĭ yua kơ lŏn mơnai čư̆ mơgơi pơpư̆ rôk tui hang ia rơsĭ ngă gloh đĭ lu boh pơtâo arăng iâu lĕ Gành Đá Đĩa. Ñu lĕ sa čô mơnuih kơhnâo kơhnăk kơ bruă ayuh hyiăng lŏn mơnai hăng tuai čuă ngui, juăt rơbat hyu lu anih, samơ̆ tui kơ-iăng nao tha prin-nai prin than Phạm Trung Lương, anom bruă kơsem min ayuh hyiăng hăng pơđĭ kyar hơđong kjăp, ăt kơtuă ƀơi anăp anŏ hiam mơng Hòn Yến:

“Kâo lăng ăt kơtuă mơn hăng ƀuh anŏ yôm phara, anai amra jing anih ngă pơhưč tuai hăng bruă pơđĭ kyar bruă bơwih brơi tuai čuă ngui phun amra jing kual Hòn Yến anai. Ƀơi anai pơtum pơƀut glăi lu anŏ hiam phara pơhưč tuai čuă ngui. Anai lĕ gơnam yôm mơng čư̆ pơtâo bơdjơ̆ nao čư̆ apui kơdir sô hơđăp. Dua dong lĕ hrŏm hăng anun ƀing ta glăk wai lăng hang ia rơsĭ hơmâo san hô, năng ai ñu hiam hloh. Hăng tal tlâo dong lĕ anŏ yôm phara mơng gru grua. Kâo hok mơ-ak biă bruă pơƀuh glăi mơng neh met wa hăng anai lĕ tơlơi yôm biă.”

Lơm tuai čuă ngui nao pơ Hòn Yến, mơnuih ƀôn sang ƀơi anai jing ƀing mơnuih ba hyu tuai čuă ngui, ngă lar hyu pran khăp, tơlơi pơ-ư ang mơng hơdôm anŏ yôm phara yua lŏn mơnai glai čư̆ hrưh pơjing rai. Mơnuih ƀôn sang ƀơi Hòn Yến ăt jing ƀing mơnuih kơhnâo kơhnăk ngui adôh tơlơi adôh Bài Chòi, ngă kơ tuai čuă ngui kơđŏm glăi tơlơi mơ-ak klă hăng gru grua mơng ƀon lan. Sa ding kơna mơng grup tuai čuă ngui ƀơi Hòn Yến pơ-ư ang pran jua hăng bruă mă mơng ñu pô:

“Hăng pran jua mut hrŏm mơnuih mơnam, kâo pô pơtrut pơsur ƀing ding kơna amăng grup lĕ ƀing thâo pĕ gông brô̆, thâo adôh kiăng dưi pơđĭ kyar tơlơi adôh Bài Chòi hăng dưi tŏ tui gru grua ơi yă pioh glăi mơng đưm hlâo kiăng dưi bong glăi tơkai tuai ƀơi Hòn Yến, nao ĕp lăng ƀơi Hòn Yến kiăng pơgôp hrưn đĭ anŏ yôm mơng kual tuai čuă ngui Hòn Yến.”

Ră anai Hòn Yến hơmâo pơjjing kual plơi pla bơwih brơi tuai čuă ngui hăng wai pơgang san hô hang ia rơsĭ, bruă mă hơmâo ngă klă hloh. Tuai rai čuă ngui ƀơi anai amra đĭ hyu lăng san hô ter hang ia rơsĭ, lăng hiam kơnong ƀơi hang ia rơsĭ Phú Yên hăng hơdôm canô ƀudah song nan; dưi ĕp lăng hơdôm bruă tui gru grua sô hơđăp; nao čuă plơi pla mă pơkra hruh čim čang črah kiăng kơ hluh rơđah dong yua hơget ƀơi anai arăng juăt iâu lĕ plơi Yến, Hòn Yến…hăng dưi mut hrŏm bruă săk hơñuôl hrŏm hăng ƀing amĭ, ƀing amai hăng dưi ƀong hơdôm gơnam ƀong jơman kual ia rơsĭ…

Hòn Yến ƀu djơ̆ hiam kơnong kơ anih jum dar đôč ôh mơ̆ ăt wŏt bruă mơnuih ƀôn sang hơdip hrŏm hăng gru grua, wai pơgang hăng lăi pơthâo hơdôm anŏ yôm phara anun tơl abih bang mơnuih ƀôn sang./.