Sang kyâo mơ̆ng ơi Liêng Hót Ha Chong (tơkeng thun 1930, djuai ania K’ho Čil) ƀu hơmâo hơget yom lơi, kar kăi hăng sang anŏ pơkŏn pơ plơi Dạ Kao, să Dam Rông 4, Lâm Đồng mơn. Amăng lăm sang, djŏp mơta gơnam hơmâo dăp rơmet agaih biă. Hăng ngŏ hip ñu pioh rup Wa Hồ; gah yŭ lĕ rup sang anŏ ñu hăng rup, gơnam hơdor lui mơ̆ng sang anŏ ñu lơ̆m rông ba ƀing khua, ling tơhan.
Phrâo čơkă tuai mut amăng sang, ơi Liêng Hót Ha Chong hok kơdok mơtăm, mă đing diap ba ayup. Đing diap gơñu iâu kơm buôt anai hơmâo ñu răk pioh, anung amăng kơdung bơnal, pioh amăng hip mơnil. Ñu lăi: “Kơm buôt anai jing jua mơñi mơak, pơ ala kơ tơlơi gum pơgôp, yua hnun, lơ̆m hơmâo tuai rai ngui lĕ mă ayup mơtăm yơh”:
“Kơm buôt anai pioh či ayup čơkă tuai rai ngui, kar hăng čing mơn. Yua ƀu hơmâo čing anun jing mă đing kơm buôt anai yơh čơkă tuai. Kơm buôt ăt hơmâo ayup amăng hrơi pơdô̆ rơkơi bơnai, ƀudah amăng hrơi ngui ngor ngă yang lơ̆m puih pơdai pơdai kơtor, bơyan phang čơkă thun phrâo (năng ai blan 1, blan 2, bơ rơnuk anai arăng iâu lĕ Tê̆t). Kơm buôt anai kar kăi hăng čing tơnah mơ̆ng djuai ania Êđê mơn, jua mơñi ngă brơi plơi pla mơak hloh”.
Mơnuih rơgơi kơhnâo anai brơi thâo dong: rup ding diap anai pơ ala brơi sa boh sang anŏ thâo khăp ƀu-eng, hơmâo 6 čô: amĭ, ama, 3 čô ană đah rơkơi, hăng 1 čô ană đah kơmơi. Đưm adih, sang anŏ hlơi ƀu hơmâo prăk či blơi čing lĕ arăng mă đing anai yơh či ayup lơ̆m sang anŏ hơmâo bruă mơak. Đing kơm buôt anai ñu huăi tơnap ôh, kiăng sa čô mơnuih đôč ayup, tui anun dưi laih čơkă tuai, lơ̆m anun čing lĕ kiăng 6 čô atông. Yua hnun, kơm buôt kar hăng gơyut gơyâo, ngă mơak brơi sang anŏ: “Rim ƀĕ đing pơ-o hơmâo khoer sa amăng, hơdôm ƀĕ tơngan ta khŏm thâo kơđŏt mơn mơ̆ng mơak. Ơi yă gơmơi đưm ngă hiưm pă, gơmơi hla tui djơh anun. Dua ƀĕ đing pơ-o anai pơ ala brơi amĭ hăng ama dưm đĭ hăng ngŏ (me, rơnul), laih anun 4 čô ană (hơmâo mbuôt, ndrôh, kon tong, kon công) dưm kiăo tui anet prong gah yŭ amăng sa boh get krô. Tơdơi kơ anun mă hlin pơƀlir hĭ nam tơhư rim ƀĕ đing”.
Ơi Liêng Hót Ha Chong brơi thâo, kiăng pơkra rai sa ƀĕ đing Kơm buôt, pô pơkra jing mơnuih rơgơi, rơguăt ngă kah mơ̆ng dưi. Blung a ta ruah boh get krô, boh ñu dưm đơr mơtăm; tơdơi kơ anun mă 6 ƀĕ đing pơ-o anet, ƀhu krô, khoer amăng; giong anun ta dưm gai ayup hơmâo pơkra hăng ia kông, ia prăk, ƀudah hăng kram tha hơmâo krih rơpih. Tuč rơnuč ñu, ta dưm truă, pơtlep abih đing amăng boh get, mă hlin pik nao ƀơi amăng tơhư, anun kah dưi bong angin lơ̆m ta ayup. Kơm buôt ƀu kơnong mă ayup amăng hrơi ngui ngor, ngă yang ƀudah hrơi pơdô̆ rơkơi bơnai đôč ôh, ăt hơmâo amăng tơlơi hơdip rim hrơi, kah hăng râu mơdưh sang anŏ, ƀudah ayup lơ̆m yang hrơi tlam mơmot...
Ơi Ha Chong dŏ pơmin: jua mơak mơ̆ng Kơm buôt glăk rơngiă tui, lơ̆m ană tơčô mô yâo hui đôč mơnuih thâo ayup:
“Amăng sang hơmâo tơčô đah rơkơi, samơ̆ gơñu hor kơ goong brô̆ rơnuk anai đôč, ƀu thâo ôh goong brô̆ ơi yă đưm. Tơdah gơñu hor hrăm, kâo pơtô brơi mơtăm. Samơ̆ yom hloh, ngă hiưm pă kiăng rơnuk tơdơi ñu hor kơ djuai goong brô̆ ta đưm”.
Să Dam Rông 4 ră anai dŏ năng ai 6 čô mơnuih kơhnâo gru đưm đôč, laih anun ơi Liêng Hót Ha Chong jing hơjăn ñu yơh thâo adoh tòng bơr wơ̆t hăng thâo ayup đing kơm buôt. Ƀơi anăp gru grua đưm jai rơngiă tui, gong gai glăk ĕp jơlan či djă pioh. Ơi Liêng Hót Ngát, mơnuih mă bruă amăng Sang bruă Gru grua - Mơnuih mơnam să Dam Rông 4, tơring čar Lâm Đồng brơi thâo: “Ƀing kơhnâo gru đưm, thâo atông čing, ayup đing diap jai aset tui laih. Să hơmâo laih akŏ bruă hăng Hră pơtrun rŭ pơjing glăi gru grua đưm. Ră anai gơmơi glăk lăng glăi či pok anih iâu ƀing kơhnâo pơtô glăi kơ rơnuk hlăk ai, him lăng hơmâo ngă amăng thun tơdơi. Bruă anai djru djă pioh gru grua đưm, anăp nao bơwih kơ tuai hyu ngui dong, hnun kah mơ̆ng hơmâo prăk kơ neh met wa”.
Čang rơmang hăng tơlơi lăng ba mơ̆ng gong gai, jua mơñi mơak mơ̆ng kơm buôt K’Ho Čil pơ Dam Rông 4 amra bang ataih tui. Kiăng ƀing kơhnâo kar hăng ơi Liêng Hót Ha Chong plai ƀiă bơngơ̆t rơngiă hĭ gru grua ơi yă, amĭ ama, laih anun kiăng jua mơñi anai jai mơak tui amăng tơlơi hơdip ană plơi pla./.
Viết bình luận