VOV4.Jarai – Anai le\ [on lan hơmâo rơbêh 42% mrô mơnuih djuai ania K’ho, hơdôm thun hlâo adih, să Phú Hội, tơring glông Đức Trọng (Lâm Đồng) ăt hơmâo tu\ mă hăng ngă tui boh thâo phrâo amăng bruă ngă hmua, samơ\ yua bruă s^ mơdrô gơnam đang hmua [u hơđong yua anun tơlơi hơdip bơwih [ong huă sa, dua boh sang ano\ bưp lu tơlơi tơnap tap. 3 thun giăm anai, [uh bruă pơlir hơbit amăng bơwih [ong huă tui rơnoh yôm le\ [uh lu biă mă, Phú Hội ta` ngă tui laih dong pơtrut mơnuih [on sang mut hro\m amăng hơdôm hơdră pơlir hơbit amăng bơwih [ong huă hăng s^ mơdrô gơnam tam. Mơng anun, bruă ‘’pơhrui hơmâo samơ\ trun nua’’ huăi [uh lu dong tah, rơnoh pơhrui mơng sa blah hmua pla pơjing lu [iă yơh, dưm dưm 255 klăk prăk/ektar/thun, đ^ giăm dua wo\t pơhmu hăng thun 2018. Tơlơi hơdip kơ neh met wa hrưn đ^ yua anun mơnuih [on sang [ơi anai glăk prap c\ơkă thun phrâo hăng pran jua hur har hăng yâo mơ-ak.

Nao pơ să Phú Hội, tơring glông Đức Trọng (Lâm Đồng) amăng hơdôm hrơi ako\ bơyan bơnga, [ing gơmơi sư\ rơbư\ lơ\m [uh hơdôm hmua pơdai lui ruh hlâo adih ră anai lăng mơtah lơ\m pla a`ăm tam hăng lu djuai bơnga …tơlơi anai pơdah tơlơi hơdip kơ mơnuih [on sang [ơi anai glăk trơi pơđao hăng pơđ^ kyar [ơ[rư\ r^m hrơi.

Tu\ jum [ing gơmơi amăng sang anet man pơdong giăm sang păng hăng adung pla trong mơsăm tui boh thâo phrâo, ayong K’Hoàng, djuai ania K’ho [ơi plơi Phú Bình, să Phú Hội, tơring glông Đức Trọng brơi thâo, mơng hrơi mut hro\m hăng hơdră pơlir hơbit bơwih [ong huă hăng hơdôm anom bruă mơng [ôn prong Hồ Chí Minh, bruă s^ mơdrô gơnam tam huăi ngă tơnap tap tui hlâo dong tah. Yua kơ pla trong mơsăm tui hơdră gơnam hơdjă, pla amăng sang păng sir klep hăng mă yua măi mok yua anun pơhrui glăi lu biă. Amăng hơdôm thun laih rơgao, r^m hrơi `u lêng kơ ba nao s^ mơdrô giăm 150 k^ boh trong mơsăm, hăng nua s^ 30.000 prăk/k^ ba glăi prăk pơhrui lu kơ sang ano\ `u. Tui ayong K’Hoàng, hro\m hăng pơhrui lu laih dong trong mơsăm hơdjă, boh than ba glăi yua kơ pla pơjing tui tơlơi rơkâo hlâo.

Kiăng kơ gơnam tam s^ mơdrô rơnoh yôm [ing gơmơi kiăng wai lăng 4 mơta tơlơi ako\ phun, anun le\ s^ mơdrô, nua blơi gơnam; hơmâo ako\ bruă pla pơjing; wai lăng mơng blung hlâo le\ pruih ia jrao pơgang phun pla arăng glăk s^ ră anai; hăng ju\ yap tong ten prăk tuh pơ alin. Pla pơjing tui arăng rơkâo blơi hlâo [ing gơmơi huăi bơngo\t kơ bruă pơhrui lu samơ\ trun nua, pơplih nua s^ mơdrô hiưm pă ăt aka [u thâo lơi, [ơi anai [ing gơmơi kơnong đing nao pla pơjing, pơhlôm gơnam hơdjă ba hyu s^ mơdrô đôc\.

{u djơ\ kơnong ayong K’Hoàng đôc\ ôh ruah pla gơnam tui arăng rơkâo hlơi hlâo, mut hro\m amăng hơdră pơlir hơbit amăng bơwih [ong huă laih dong s^ mơdrô gơnam đang hmua hơmâo lu mơnuih ngă hmua [ơi anai ngă tui. Ơi Ha Nan Tham My, Khua Khul mơnuih ngă hmua să Phú Hội, tơring glông Đức Trọng brơi thâo, đơ đam să ră anai hơmâo rơbêh 780 boh sang ano\ mut hro\m amăng hơdră pơlir hơbit pla pơjing a`ăm tam, bơnga, hơbơi, boh troh djop mơta hăng lu kông ti, anom bơwih [ong s^ mơdrô hăng anom bơwih [ong hro\m, 87% mrô mơnuih k^ pơkôl tui hơdră pla pơjing hơđong kjăp, truh pơ 28% mrô sang ano\ ngă hmua amăng să. Yua kơ pơplih tơlơi pơm^n amăng pla pơjing, đing nao bruă s^ mơdrô hăng hơdră s^ - blơi, gơnam đang hmua lêng kơ s^ nua lu yua anun tơlơi hơdip kơ mơnuih [on sang jai hrơi hrưn đ^ tong ten. Ơi Ha Nan Tham My brơi thâo:

Mơng hrơi mơnuih [on sang thâo pơm^n amăng pla pơjing, đing nao pơplih phun pla lăp djơ\, laih dong mơnuih [on sang [uh rơđah bruă pla pơjing hơđong kjăp hăng sui pơ anăp kiăng kơ ngă hro\m anom bơwih [ong s^ mơdrô, kông ti, kiăng kơ mut hro\m amăng hơdră pơlir bơwih [ong huă s^ mơdrô. Truh ră anai, să hơmâo lu sang ano\ ngă tui hơdôm hơdră pơlir hơbit amăng ngă hmua. Pơhlôm bruă s^ gơnam tam, hơđong prăk tuh pơ alin hăng hrưn đ^ tu yua dong amăng ngă hmua hơđong kjăp mă yua boh thâo phrâo.

Pla pơjing tui tơlơi kiăng, s^ nua hơđong amra ngă rơnoh gơnam amăng ha blah hmua pla pơjing [ơi să Phú Hội dưi pơhrui dưm dưm 255 klăk prăk/ektar/thun, đ^ 55 klăk prăk/ektar/thun pơhmu hăng thun hlâo. Ơi Nguyễn Công Hinh, kơ-iăng khua Jơnum min mơnuih [on sang să Phú Hội, tơring glông Đức Trọng brơi thâo, truh ră anai đơ đam să [u hơmâo hlơi dong tah do\ đôc\, djop sang ano\ lêng kơ thâo bơwih mă, gir hrăm tui arăng amăng pla pơjing kiăng kơ ba glăi tu\ yua amăng bơwih [ong huă, huăi do\ tơguăn tơlơi gum djru mơng kơnuk kơna kar hăng hlâo dong tah yua anun mrô sang ano\ [un rin amăng să hro\ trun do\ kơnong 0,5%. Ba truh tơlơi anai le\ yua kơ thun blan gir run pơplih phrâo amăng mơnuih [on sang, biă mă `u le\ hơdôm tơlơi git gai, c\râo trun lăp djơ\ mơng hơdôm khul grup bơwih [ong s^ mơdrô mơng Ping gah hăng gong gai [on lan.

Mơng thun blan pơlir hơbit bơwih [ong huă, tơlơi hơdip hrưn đ^ tong ten, Mơnuih [on sang kơnong đing nao pla pơjing bơ pơjeh, boh thâo pla pơjing hơmâo hơdôm anom bruă pơlir hơbit amra djru brơi ană plơi pla. Hăng mơnuih djuai ania [iă ră anai hơmâo laih sa, dua boh sang ano\ hrưn đ^ hơmâo prăk pơhrui đ^ lu wo\t pơhmu hăng ngă tui hơđăp, pla amăng sang păng adung him lăng pơhrui glăi kmlai rơbêh 2 klai prăk/ektar/thun. Huăi [uh dong tal bruă pơhrui hơmâo samơ\ trun nua tui hlâo adih. Hăng bruă pơlir hơbit bơwih [ong huă, tui tơlơi gir run mơng Ping gah, gong gai [on lan amăng thun 2021 anai amra hưomâo rơbêh 40% mrô sang ano\ pơlir hơbit ngă hmua amăng să.

Phú Hội ră anai hưomâo 6.700 ektar đang hmua, amăng anun hơmâo rơbêh 2.700 ektar ngă hmua mă yua boh thâo phrâo. Anai le\ tơlơi ako\ phun kiăng kơ să Phú Hội to\ tui pok prong dong hơdră pơlir hơbit amăng bơwih [ong huă kơplah wah mơnuih [on sang hăng anom bơwih [ong s^ mơdrô, jing jơlan yak nao yôm phăn kiăng kơ să to\ tui kjăp amăng pơđ^ kyar, pơgôp ngă pơgiong hơnong pơkă le\ să plơi pla phrâo tui kru phrâo amăng thun 2022.

Siu Đoan: Pơblang