VOV4.Jarai-Kual Dap kơdư hlăk amăng bơyan không kơtang biă mă, gong gai kơnuk kơna djop gưl hlăk gir run hrŏm hăng mơnuih ƀôn sang ngă tui hơdră pơhlôm pơgang anŏ răm ƀăm kơ phun pla amăng bơyan adai pơđiă không phang kơtang đơi. Hrŏm hăng bruă pơkă hnong ia bruih ƀôp mơ̆ng dơnao pơkong ia brơi pơpha djơ̆ hơdră, anom bruă kơnuk kơna hơmâo tơlơi dưi pơtô brơi mơnuih ƀôn sang pơđĭ tui tơlơi thâo hluh mă yua ia khom thâo pơkrem pioh pơgang adai pơđiă.

Ƀơi tơring čar Kon Tum, jơlah ia mơ̆ng 73 boh dơnao pơprong hlăk hrŏ hĭ 65% pơngŏ. Hrŏm hăng anun, jơlah ia mơ̆ng 98 boh dơnao pơkong hăng 7 boh anih ƀôp ia pơkĕ hăng apui lơtrik ăt dŏ djop ia bruih kơ 11 rơbâo hektar phun pla bơyan Puih-phang hăng lu hmua rah pơdai ia hăng phun pla sui thun.

Dơnao kong ia Đak Uy-Kon Tum ăt djop ia bruih kơ phun pla

Samơ̆ tơdah bơyan không phang sui blan sit mơ̆n amra kơƀah ia bruih kơ lu đơ đam hmua hlăk hơmâo. Ơi Văn Tất Cường, Kơ-iăng Khua Gơnong bruă Ngă hmua hăng Pơđĭ kyar plơi pla tơring čar Kon Tum brơi thâo, kiăng plai ƀiă răm ƀăm yua adai không phang ngă, anom bruă ngă hmua tơring čar Kon Tum hlăk gir run pơpha yua ia, laih dơ̆ng lăi pơthâo mơnuih ƀôn sang mă yua khom thâo pơkrem tŭ yua hloh:

“Ƀing gơmơi jao kơ Anom bruă wai lăng bơnư̆ pơkong ia ĕp lăng pơtrut ngă hrŏm tong ten hăng Anom bruă ngă hmua ăt kah hăng Anom bơwih brơi bruă ngă hmua kiăng wai lăng ia laih anun pơhlôm anŏ răm ƀăm adai pơđiă phang ngă. Hơdôm boh tơring glông, plơi prong lăi lui hlâo sit mơ̆n rơnuč bơyan phang amra hơmâo adai pơđiă phang khôt kơtang amăng kual. Hơdôm kual anai lu biă mă ñu ƀơi ring bruă bơnư̆ pơkong ia, yua tơring glông wai lăng ƀudah hơdôm anih hơmâo ia čroh hnoh mơnuih ƀôn sang ngă mă hmua ia hơjăn gơñu kơtuai hang ia ania. Gơmơi ăt git gai laih gong gai kơnuk kơna djop plơi pla kơtưn brơi bư̆ ia kong pioh amăng mông ječ ameč laih anun pok pơhai hơdră bruih ia brơi bơblih nao rai kiăng bong lui djop ia bơwih brơi kơ bruă ngă hmua pla pơjing”.

Ƀơi tơring čar Dak Lak, ră anai hơmâo 208 rơbâo hektar đang kơphê amăng bơyan bruih ia laih. Anŏ kiăng kơ ia lu biă mă, lơ̆m ia hrŏ kơtang sa tơlơi pơsir tơnap tap biă mă lu thun rơgao hăng anai. Samơ̆, amăng bơyan không anai, djop hơdră brơi ngă tui bruih ia khom pơkrem kiăng djru djop anih plai ƀiă kơƀah ia hăng hơđong amăng hrơi blan adai không phang pơ-iă kơtang.

Ơi Triệu Văn Khang dŏ pơ să Êa Mdroh, tơring glông Čư̆ Mgar hơmâo 2 hektar đang kơphê amăng thun dưi pĕ boh brơi thâo, hrơi mông anai djop ia čroh hnoh, dơnao kong ia ƀudah bơnư̆ ia rô pling nao pơ hmua dơnao thu abih laih.

Dak Lak mă yua boh thâo ia rơgơi pơkrem ia bruih kơphê

Samơ̆ yua ngă tui djơ̆ tơlơi pơtô pơpha ia bruih thâo pơkrem, ia yua mơ̆ng ia bơmun ƀiă đơi, sang anŏ gơñu ăt djop ia bruih mơ̆n jăng jai:

“Amăng kual gơmơi anai bruih ia tal dua laih, ƀôp ia bơmun wơi sit abih lĕ tơguan ia ƀlĕ hơdôm mông kah bruih glăi dơ̆ng. Mă yua ia lĕ khom thâo pơkrem, khom dŏ tơguan, ƀu ngă huač phăk phai ia ôh. Tơdah bruih hơdơ̆ kiăng ngă huač ia biă mă”.

Tui hăng ơi Nguyễn Thanh Long-Khua anom wai lăng bơnư̆ ia tơring čar Dak Lak, adai pơ-iă kơtang bơyan phang sui hrơi ƀu hơmâo hơjan anun yơh ngă kơ lu anih ia bruih kơphê ƀu djop ôh, jing tơlơi juăt hơmâo na nao rĭm thun amăng tơring čar. Samơ̆, tơlơi anai ăt hlăk bơblih tui ƀơƀrư̆, ngă tui hơdră bruih ia pơkrem. Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Dak Lak ăt hơmâo hơdră djru kiăng mơnuih ƀôn sang pok pơhai amuñ hloh amăng bruă bruih ia hơdră phrâo.

“Mơ̆ng akŏ bơyan phang gơmơi pơtă pơtăn mơnuih ƀôn sang kiăng mă yua ia pơkrem hloh, kong lui ia amăng dơnao anet prong tui hluai gêh găl pioh bơwih kơ bruă bruih phun pla hmua pơdai.

Hơdră bruih ia ngă tui djơ̆ tơlơi pơtô pơkrem, pơganw phăk phai. Pok pơhai djơ̆ hơdră bơblih phrâo gơnam yua bruih pơkrem. Bruă ngă anai, Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar hơmâo djru 50% rơnoh prăk kơ mơnuih ƀôn sang tơdah sang anŏ hlơi bơblih bruih ia pơkrem hăng đing ia bruih ia tơdjôh”.

Adai pơiă sui hrơi ngă kơ tơring čar Lâm Đồng ăt bưp tơlơi tơnap kơƀah ia bruih mơ̆n laih anun không kơtang hơmâo ƀoiw sa dua boh anih. Hơdôm boh sang anŏ prăp lui hơdră bruih ia brơi djop kơ phun pla amăng bơyan phang khôt ngă. Yă Vũ Thị Tuyết, dŏ pơ să Gia Viễn, tơring glông Cát Tiên brơi thâo: sang anŏ gơñu hơmâo bưp lu sang anŏ mơnuih ƀôn sang amăng kual ngă tui hơdră prăp lui ia, pơkong ia pioh pơđoh nao pơ hmua pơdai laih anun bruih hăng hơdră pơkrem ia.

“Hlâo kơ truh bơyan tơjŭ pla rah pơtem ta khom kuăi huet hnoh ia brơi rơgoh ƀơ̆i. Jak iâu ană plơi pla, sang anŏ ieo gah, yŭ ngŏ djru hrŏm kuăi hnoh ia laih anun pok pơhai ia djơ̆ hnong pơkă, giong anun kah pơphun ngă hmua bơyan phrâo”.

Tui hăng ơi Nguyễn Trường Sơn, Kơ-iăng khua anom bruă ngă hmua tơring glông Dă Teh, hrom hăng bruă pok pơhai ngă tui sa amăng plĕ hơdôm hơdră pơhlôm pơ-iă kơƀah ia amăng hmua pơdai 2 bơyan, kơtor 1 bơyan, bơblih lu đơ đam đang añăm pơkŏn ƀu djop ia pioh phun pla sui thun ƀudah phun boh troh pioh djru kơ plơi pla hmar prăp lui ia bruih hăng bong glăi hăng adai không phang pơ-iă kơtang ngă.

“Hăng bruă ngă pơhlôm pơgang adai không phang pơ-iă kơtang Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông hơmâo pơsit brơi akŏ bruă pơhlôm hlâo tañ biă. Rơđah biă ñu, brơi pla phun pla plai ƀiă kiăng kơ ia bruih, pơpha ia bruih djơ̆ hơdră; laih dơ̆ng, kơtưn amăng bruă pơpha ia bruih hăng mă yua djop ring bruă pơkong ia djơ̆ hnong"”

Lâm Đồng hơmâo 430 boh ring bruă ia dơnao, bơnư̆ pơkong ia, bơnư̆ anet bư̆ mă hnoh ia ania, ia čroh ăt dŏ yua đôč. Djop ring bruă anai dŏ djop ia yua, bruih kơ hmua đang năng ai 43 rơbâo hektar lŏn hmua. Hrŏm hăng bruă Lâm Đồng tuh pơ alin 37 klai prăk djru mơnuih ƀôn sang klơi hăng kuai jing 3000 boh dơnao anet prong, pơkong lui ia truh 7 klăk 500 rơbâo met khô̆i ia tui Akŏ bruă klơi ia dơnao anet prong amăng tơring čar, djru pơsir anŏ kơƀah ia bruih kơ phun pla bơyan phang. Samơ̆, ƀơi anăp kơ tơlơi adai pơ-iă kơtang sui hrơi, anŏ kơƀah ia kơtang ăt dŏ hơmâo mơ̆n, tơring čar Lâm Đồng pơtum git gai djop sang bruă ăt pok pơhai ngă tui lu hơdră pơhlôm, pơgang phun pla amăng bơyan adai pơ-iă phang khôt.

Nay Jek: Pơblang