VOV4.Jarai - Amăng hơdôm hrơi laih rơgao, sa, dua mơnuih apăn bruă Ping gah djuai ania K’ho [ơi să ataih, asuek să Sơn Điền, tơring glông Di Linh, tơring c\ar Lâm Đồng hơmâo ba jơlan hlâo amăng bruă pla bơmao bào ngư kô|. Blung hlâo bưp lu tơnap tap, đa lui ruh, samơ\ [ing mơnuih apăn bruă Ping gah hơmâo gir kơtir pel e\p, hrăm tui arăng tơdơi anun dưi ngă truh kih. Hăng pran ‘’Ping gah ba jơlan hlâo, ană plơi kiăo tui tlôn’’, bruă pla bơmao [ơi să Sơn Điền glăk gêh gal hăng amra pok prong.

Mơnuih ba jơlan hlâo ngă tui bruă pla bơmao bào ngư kô| [ơi să kual ataih, asuek Sơn Điền, tơring glông Di Linh, tơring c\ar Lâm Đồng le\ ơi K’Vít – Khua git gai Ping gah să Sơn Điền. Sit biă `u, thun 2020, sang ano\ ơi K’Vít tuh pơ alin giăm 70 klăk prăk kiăng kơ pơdong sang pla bơmao hăng 60 m2, dưm đing ia pruih pơkrem. Kiăo tui anun `u hơmâo blơi 5.000 adung anung pơjeh bơmao. Ơi K’Vít brơi thâo: Pla bơmao bào ngư kô| prăk tuh pơ alin [iă đôc\ pơhmu hăng pla phun kyâo pơko\n, mơnuih mă bruă kiăng [iă đôc\, samơ\ mơnuih pla bơmao kho\m ngă tui khut khăt amăng boh thâo pla pơjing  mơng man pơdong sang truh pơ bruă dưm adung pơjeh bơmao, pơplih ngă pơđao rơ-ơ\, bơngac\, ayuh amăng sang pla bơmao kiăng kơ lăp djơ\ hăng djuai bơmao phrâo kiăng pơđ^ kyar klă.

Ơi K’Vít brơi thâo: Blung hlâo thâo tong ten boh thâo pla pơjing yua anun ăt bưp răm rai, samơ\ tơdơi kơ hrơi mông ngă tui, truh ră anai hơbô| bruă dưi ngă truh kih, ngă hơmâo lu dong prăk pơhrui brơi sang ano\. Ơi K’Vít – Khua git gai Ping gah să Sơn Điền brơi thâo, anai le\ hơbô| bruă hơmâo pok pơhai brơi [ing apăn bruă, Ping gah ngă hlâo, [uh tu\ yua amra pok prong brơi mơnuih [on sang amăng să mut hro\m. Ră anai hơmâo laih 5 c\ô mơnuih apăn bruă, Ping gah amăng să ngă tui hơbô| bruă anai.

Blung hlâo le\ kiăng kơ djru brơi mơnuih [on sang amăng să, yua [ơi anai le\ kual ataih, asuek, jơlan nao rai tơnap, aka [u dưi pơsur rông akan hơdang hăng pla bơmao. Bruă s^ mơdrô amăng să ăt bưp tơnap tap. Ăt c\ang rơmang gưl tơring glông hăng hơdôm gơnong bruă bơdjơ\ nao djru brơi să amăng bruă s^ mơdrô gơnam tam mơng anun amra pơsur mơnuih [on sang mut hro\m rông hlô mơnong hăng pla pơjing, kiăng hơmâo dong prăk pơhrui pơ anăp anai.

Bơmao bào ngư le\ djuai bơmao c\ăo [ơi môk kyâo hrơi blan hơdip [iă đôc\, amu` pla, [u kiăng pla [ơi lo\n hăng dưi pơhrui glăi ta`. Tui hluai pơjeh, đa pơjeh tơdơi kơ blơi glăi, pla giăm 10 hrơi bơmao dưi pe\ pơhrui laih. Tui hluai pơjeh, anung anet [udah prong, lơ\m pla [ing ta amra pơhrui lu wo\t dưm dưm giăm 300-350 gam amăng sa adung pơjeh. Anai le\ a`ăm [ong hơdjă, jơman hăng ngă hiam amăng drơi jăn yua kơ lơ\m pla [u yua kmơk, ia jrao pơgang bơbec\ nao tơlơi suaih pral.

Tơdơi kơ bruă pla bơmao bào ngư kô| mơng sang ano\ Khua git gai Ping gah să Sơn Điền dưi ngă truh kih, sang ano\ ơi K’Hoa [ơi plơi Bờ Nơm, hrăm hăng ngă tui. Sang ano\ `u hơmâo tuh pơ alin 14 klăk prăk kiăng kơ pơdong sang pla bơmao, blơi 4.000 anung pơjeh bơmao bào ngư kô| hăng bơmao sò. Truh ră anai, sang pla bơmao kơ sang ano\ ơi K’Hoa dưi pơhrui  mơng 2-3 blan laih, pe\ pơhrui giăm 900 k^ bơmao.

Hăng nua s^ ră anai mơng 40.000 – 50.000 prăk/k^, sang ano\ `u pơhrui glăi giăm 36 klăk prăk. Ơi K’Hoa brơi thâo: Hơdôm hrơi blung a, yua aka [u thâo rơđah amăng bruă pla pơjing yua anun bưp lu tơlơi tơnap tap ngă kơ pe\ pơhrui [u hơmâo. Tơdơi kơ pla lu wo\t, hrăm tui arăng rah, `u thâo tong ten hăng [ơ[rư\ ngă klă tui. Mơnuih [on sang kiăng pla ăt lu mơn. Pơ anăp anai amra pơtrut neh met wa amăng să ngă hro\m.

Anai le\ tơlơi c\ang rơmang mơng `u kiăng kơ hơmâo lu dong prăk pơhrui. Samơ\ amăng hrơi blan pla pơjing, bruă bơwih brơi bơmao ăt bưp tơnap tap, yua kơ [u hơmâo hlơi ôh pơtô brơi. Mơng pran hor ngă, `u pel e\p amăng internet [uh arăng pơtô brơi laih anun sang ano\ dưi pla klă hăng pơhrui hơmâo hmăi.

Ơi K’Uẩn – Khua Jơnum min djop djuai ania mơnuih mơnam să Sơn Điền, tơring glông Di Linh, tơring c\ar Lâm Đồng brơi thâo: Truh ră anai kơ boh thâo amăng bruă pla bơmao [ing gơmơi thâo tong ten laih anun le\: ruah jơlan man pơdong samg pla bơmao agaih, dưi pơgăn h^ ang^n. Kiăng kơ anung pơjeh bluh bơmao kriar, hiam kiăng kiăo tui lăng ayuh amăng sang pla bơmao, biă mă `u le\ bruă pruih ia. Hro\m hăng bruă pla pơjing, bruă pe\ pơhrui ăt kiăng klă mơn hăng tơdơi kơ pe\ pơhrui kiăng kơ rơmet rơgoh anung dưm pơjeh. Hro\m hăng anun, kiăng ngă klă amăng bruă pơgang hlăt mo\t, tơdah [uh hlăt mo\t pơc\răm kiăng kơ pruai vôi [udah kuar ia vôi kiăng kơ pơdjai hlăt mo\t hăng pơc\lah h^ hơdôm anung hlăt mo\t pơc\răm. Tơdah pla pơjing klă, hăng 5.000 anung pơjeh, amra pe\ pơhrui giăm 1,5 tơ\n bơmao, ba glăi prăk pơhrui giăm 40 klăk prăk tơdơi kơ duh h^ prăk tuh pơ alin.

Ba jơlan hlâo amăng bruă mă le\ ơi K’Vít – Khua git gai Ping gah să, bruă pla bơmao bào ngư kô| glăk pok prong truh pơ [ing mơnuih amăng bruă Ping gah hăng mơnuih [on sang să ataih, asuek Sơn Điền, tơring glông Di Linh, tơring c\ar Lâm Đồng. Hơbô| bruă anai [u djơ\ kơnong pơplih tơlơi hơdip hơmâo dong a`ăm [ong kơ r^m boh sang ano\ djuai ania [iă r^m hrơi [ơi anai đôc\ ôh mơ\ hơmâo dong prăk pơhrui yua anai le\ gơnam ba hyu s^ mơdrô. Gưl Ping gah, gong gai [on lan ăt c\ang rơmang anom bruă bơdjơ\ nao ngă gêh gal kiăng pơđ^ kyar hơbô| bruă anai.

Siu Đoan: Pơblang