VOV4.Jarai - Mơnuih ngă hmua tơring c\ar Gialai glăk amăng bơyan pơhrui gơnam đang hmua. Samơ\, bruă pơhrui [u hơmâo, nua trun glăk ngă mơnuih [on sang s^ mơdrô gơnam [u hơmâo laih dong bưp tơnap tuh pơ alin amăng bơyan pơ anăp anai.

Amăng anun hơbơi c\in hăng kơphê le\ dua phun pla bơbec\ nao kơtang hloh. {u djơ\ kơnong pơhrui [u hơmâo đôc\ ôh mơ\ nua s^ trun kơtang, tơnap s^ mơdrô dong.

Amăng hmua pla hơbơi c\in Lệ Cần glăk truh bơyan ru\ pơhrui, ơi Hoàng Văn Trung ([ut plơi 3, să Tân Bình, tơring glông Đăk Đoa, Gialai) hning rơngo\t: bơyan anai, hơbơi c\in ru\ pơhrui giăm 8 tơ\n/ektar, hro\ trun 4 tơ\n pơhmu hăng bơyan hlâo anun.

Ba truh tơlơi anai le\ yua kơ amăng hơdôm hrơi pla, ayuh hyiăng không phang kho\t ia sui hrơi. Kơ[ah ia yua anun phun c\in [iă hơbơi, hơbơi anet đôc\, [u pơhlôm ba s^ mơdrô pơ tac\ rơngiao, nua s^ ăt trun mơn.

Hơbơi c\in Lệ Cần (Đăk Đoa) ru\ pơhrui [u hơmâo, nua trun dong

Le\ phun pla lu hloh amăng kual, samơ\ hơbơi c\in thun anai aka [u truh 7 rơbâo prăk/k^, sit biă `u pơhrui glăi kơnong djop prăk tuh pơ alin đôc\. Ơi Hoàng Văn Trung brơi thâo, anai ăt le\ tơlơi ngă bơngo\t hro\m kơ abih bang mơnuih [on sang [ơi kual pla 100 ektar phun hơbơi c\in Lệ Cần [ơi să Tân Bình, tơring glông Đăk Đoa.

Thun hlâo, nua s^ giăm 12 rơbâo prăk/k^, dưi ru\ pơhrui mơng 12 truh pơ 13 tơ\n/ektar. Thun anai pơ-iă kơtang, hlăt mo\t pơc\răm hăng ayuh hyiăng [u gal kah hăng thun hlâo. Sit biă `u mơnuih ngă hmua bơyan pơhrui hơmâo, bơyan pơhrui [iă, thun anai pla ru\ pơhrui [iă, thun tơdơi pla aset [iă dong, [u gưt pla lu dong tah.

Ơi Trương Minh Thắng – Khua Jơnum min mơnuih [on sang să Tân Bình, tơring glông Đăk Đoa brơi thâo: Hơbơi c\in Lệ Cần [ong jơman hmư\ hing, samơ\ mơnuih [on sang glăk bưp tơnap yua kơ ru\ pơhrui [u hơmâo hăng tơnap s^ mơdrô.

Thun anai, đơ đam să pla giăm 100 ektar, yua kơ ayuh hyiăng [u gal ngă ru\ pơhrui [u hơmâo pơhmu hăng hơdôm thun hlâo anun. Amăng hơdôm bơyan hlâo anun ru\ pơhrui mơng 10-12 tơ\n, samơ\ thun anai, 1 ektar pơhrui kơnong mơng 6-7 tơ\n đôc\.

Ơi Nguyễn Trình do\ [ơi [ut plơi 3, să Tân Bình le\ mơnuih pla phun hơbơi c\in Lệ Cần lu hloh amăng să, r^m thun `u pla giăm 30 ektar. Samơ\, thun anai `u pla kơnong 17 ektar đôc\, ru\ pơhrui djop hmua lêng kơ hro\ trun mơng 30-40%.

Pe\ pơhrui [u hơmâo ăt [uh [ơi hơdôm hmua pla kơphê [ơi tơring c\ar Gialai. Yă Bùi Thị Thanh, Khua jơnum min mơnuih [on sang să Ia Nan, tơring glông Đức Cơ brơi thâo, să hơmâo giăm 600 ektar hmua kơphê pe\ pơhrui [u hơmâo yua kơ[ah ia pruih. Sit biă `u, r^m ektar hmua kơphê pe\ pơhrui kơnong mơng 12-15 tơ\n asar mơtah, hro\ trun giăm ha mơkrah pơhmu hăng thun hlâo.

Pe\ pơhrui [u hơmâo, laih dong prăk apah arăng pe\ đ^ (rơbêh 200 rơbâo sa c\ô mơnuih), ngă kơ r^m ektar hmua kơphê, mơnuih [on sang pơhrui glăi do\ kơnong 10 klăk prăk, kơ[ah prăk tuh pơ alin brơi bơyan pơ anăp. Laih dong, bruă e\p mơnuih pe\ kơphê ăt tơnap tap mơn.

Amăng thun anai không phang ngă kơ[ah ia pruih brơi 594,5 ektar hmua kơphê, ngă sat mơng 30-50%. {ing gơmơi lăi pơthâo brơi tơring glông, tơring glông pơtô pel e\p, pơtrut djop sang ano\ ru\ pơsir mă pô, hăng c\ih hră pơ-ar rơkâo kơnuk kơna djru brơi.

Kơphê pe\ pơhrui [u hơmâo [u djơ\ [uh kơnong [ơi đang hmua mơnuih [on sang đôc\ ôh mơ\ ăt [uh [ơi hơdôm kông ti gah kông ti phun kơphê Việt Nam pla kơphê amăng tơring c\ar. Ơi Vũ Văn Đại – Khua kông ti kơphê Ia Sao 2 brơi thâo: kông ti hơmâo 464 ektar jao brơi mơnuih [on sang pla pơjing.

Mơnuih ngă hmua [ơi Gialai bưp tơnap yua pe\ pơhrui [u hơmâo, nua trun, nua apah arăng pe\ đ^

Yua kơ ayuh hyiăng [u gal ngă kơphê pe\ pơhrui hro\ trun kơtang pơhmu hăng thun hlâo. Hro\m hăng anun, lu đang hmua kơphê mơng Kông ti tha laih, yua anun mơboh [u lu dong tah. Him lăng, amăng bơyan thun 2020-2021, đang hmua mơng kông ti amra pơhrui hro\ giăm 20% pơhmu hăng bơyan hlâo anun.

Bơ ơi Nguyễn Quốc Tư, Khua anom bruă ngă hmua hăng pơđ^ kyar [on lan tơring glông Đức Cơ brơi thâo, him lăng amăng bơyan thun anai kơnong kơphê hro\ trun ngă pơhrui aset do\ giăm 67 klai prăk. Đang hmua pla kơphê bơbec\ nao kơtang hloh le\ [ơi hơdôm kual plih h^ phun kơsu, yua kơ[ah ia pruih amăng bơyan phang.

Hro\m hăng tơlơi gum djru kiăng mơnuih [on sang plai [iă tơnap tap, hơmâo prăk tuh pơ alin dong, să amra pel e\p tong ten hơdôm đang hmua kơphê sat, pơtô brơi mơnuih ngă hmua ruah pơjeh phun pla lăp djơ\:

{ing gơmơi amra pel e\p glăi hăng pơplih phun pla. Tơdah mơnuih [on sang tu\ pơplih phun pla hăng tơlơi c\râo ba mơng kơnuk kơna le\ djru brơi prăk tuh pơ alin. Pơhmutu le\ djru pơjeh, djru blơi pơjeh lăp djơ\ hăng ayuh hyiăng, [udah nua blơi pơjeh tui hơdră pơlir hơbit. Gir run [u brơi đang hmua kơ[ah ia pruih hu\i kơ pla phun pơko\n ăt pơhrui [u hơmâo lơi.

Tui hăng gơnong bruă ngă hmua hăng pơđ^ kyar [on lan tơring c\ar Gialai, tơring c\ar ră anai hơmâo 97.000 ektar hmua kơphê, amăng anun hơmâo 83.000 ektar dưi pe\ pơhrui laih, do\ glăi phun kơphê phrâo pla.

Đang hmua pla kơphê lu hloh [ơi hơdôm tơring glông: Ia Grai, C|ư\ Prong, C|ư\ Pah, Đăk Đoa, C|ư\ Sê, Mang Yang. Ăt phrâo pơhrui giăm 40% đôc\ samơ\ mơnuih [on sang lêng kơ brơi thâo, kơphê pe\ pơhrui hro\ trun kơtang pơhmu hăng thun hlâo.

Siu Đoan: Pơblang