VOV4.Jarai - Thun 2021 truh laih, Bơyan bơnga Tân Sửu rai laih [ơi djop kual plơi pla. Hrơi mông thun phrâo pơplih, [ing ta [u wor bit ôh sa thun 2020 bo\ng glăi hăng klin ruă, ayuh hyiăng [u klă ngă, tơlơi hơd^p mơda mơng lu mơnuih luk puk, samơ\ Việt Nam ăt bơnga] rơđah mơn, bă kơ tơlơi ư-ang.

Thun phrâo truh ba lu tơlơi hur har, [ing ta amra yak rơgao tơlơi tơnap, tơlơi lông, ]ơkă lu truh kih hloh amăng thun Tân Sửu 2021.

Amăng thun phrâo hăng tơlơi c\ang rơmang phrâo pơ anăp. Hăng r^m c\ô mơnuih [on sang amăng plơi Kon Stiu, să Ngọc Réo, tơring glông Đăk Hà, tơring c\ar Kontum thun kơbao 2021 him lăng amra ba glăi lu tơlơi hok mơ-ak brơi r^m boh sang ano\. Tha plơi A Nian đăo gơnang tơlơi anai yua kơ hmua pla kơsu mơng 102 boh sang ano\ amăng plơi pla glăk yak nao thun blan kuah pơhrui kơtăk lu hloh. Hro\m hăng anun đang pla kơphê giăm ania ăt bơwih brơi klă, mă yua boh thâo amăng pla pơjing him lăng amra pe\ pơhrui hmâo hmăi. Laih dong mơng jơlan hơdră man pơdong plơi pla phrâo, yua kơ gir run pla hăng rông pơjeh djuai phrâo ăt c\ang rơmang mơnuih [on sang thun phrâo amra pơhrui glăi hơmâo hmăi. Amăng hơdôm hrơi ano\ thun phrâo, tha plơi A Nian hok mơ-ak brơi thâo tơlơi pơm^n mơng `u:

Hrơi anai, [ing gơmơi c\ơkă thun phrâo mơ-ak, hlăk ai adôh suang, atông c\ing hring hơgor tui gru grua djuai ania pô. Hơdôm gơnam [ong huă ăt hơbai djop mơta mơn, tơnă hơbai tui gru grua djuai ania [iă, [u yua ia mơmuă hơnia a`ăm [ong ôh, hơdôm a`ăm [ong lêng kơ pe\ mơng đang hmua, mơng glai rưng, akan mă mơng ia krông c\roh hnoh. Neh met wa pơphun c\ơkă thun phrâo [ơi sang drông. {rô bơyan bơnga thun 2021, [ing gơmơi pơpu\ kơ neh met wa djop plơi pla ala [on ba blai bưng hiam, bơwih [ong s^ tui, hlăk ai to\ tui thâo gum pơgôp, djru tơdruă amăng tơlơi hơdip mơda.

}ơkă Tết Tân Sửu 2021, ơi A Brưk, djuai ania Bahnar, [ơi plơi Kon Klor, phường Thắng Lợi, plơi prong Kontum hluai tui Gong phun jua pơhiăp dêh ]ar Việt Nam mơ-^t tơlơi hơ-ư\] hmưi thun phrâo truh hăng neh wa djuai ania Bahnar tơlơi hơ-ư\] hmưi klă hiam hloh. ~u ]ang rơmang amăng thun 2021, ană tơ]ô hrăm hră kơtưn đ^, lo\n ia pơplih phrâo hăng pơdrong kơtang hloh.

“Tết Tân Sửu thun 2021, [ing gơmơi rơkâo pơ ala kơ neh wa ană plơi ]ang rơmang ană tơ]ô hrăm hră truh kih kiăng dưi do\ng amăng glông Ping gah kiăng Ping gah ta jai hrơi pơđ^ kyar kơtang hloh, gum pran hrom pơdo\ng lo\n ia jai hrơi pơđ^ kyar. Yua anun, ]ang rơmang Ping gah, Kơnuk kơna lăng ba hloh dong truh neh wa djuai ania [ia\ amăng djop mơta. {rô djơ\ Tết truh, Bơyan bơnga rai kâo rơkâo hơ-ư\] hmưi Ping gah, Kơnuk kơna hăng abih bang mơnuih mơnam, abih bang mơnuih [ôn sang suaih pral, truh kih djop bruă mă”.

Bơnai Y Sương, Kơ-iăng khua anom bruă pơtô hrăm tơring glông Đăk Hà le\ mơnuih djuai ania Sơdăng do\ [ơi plơi pla Đăk Ui sông kơtang, yua kơ nai Y Sương thâo rơđah tơlơi tơnap tap mơng [ing nai pơtô, [ing c\ơđai sang hră kual ataih, asuek. Tơlơi c\ang rơmang amăng ako\ thun phrâo le\ hrưn đ^ amăng bruă pơtô hrăm, kiăng kơ neh met wa hơmâo tơlơi hơdip trơi pơđao na nao:

Thun phrâo 2021 giăm truh laih, kâo pô hăng abih bang mơnuih djuai ania Sơdăng c\ang rơmang Ping gah, Kơnuk kơna to\ tui đing nao, djru brơi [ing c\ơđai djuai ania Sơdang Xơrá gêh gal amăng bruă hrăm hră kiăng kơ [ing c\ơđai gir run hrăm hră rơgơi, jai hrơi thâo hluh djop mơta. Kâo ăt c\ang rơmang hơdôm khul grup amăng dêh c\ar ta to\ tui đing nao dong, biă mă `u le\ [ing c\ơđai djuai ania sang ano\ tơnap tap kiăng kơ [ing gơ`u gêh gal hloh amăng bruă hrăm hră. Hăng tơlơi thâo thăi mơ\ [ing c\ơđai hrăm mơng [ing nai pơtô, sang hră, kâo c\ang rơmang, [ing c\ơđai amra to\ tui gir run lu [iă dong, kiăng kơ truh prong [ing gơ`u amra gum pơgôp pơjing plơi pla hiam klă.

Hăng Nghệ sĩ ưu tú Y Joel Knul, rơngiao kơ hơdôm bruă adôh suang, tal Tết ăt pioh mơn mông djru hơdôm mơnuih tơnap tap amăng plơi pla. {rô djơ\ tal bơyan bơnga phrâo, Nghệ sĩ ưu tú Y Joel Knul hmâo tơlơi hơ-ư\] hmưi kiăng khăp truh hăng plơi pla Dăp Kơdư.

“Amăng thun phrâo 2021, hơ-ư\] hmưi neh wa suaih pral, truh kih amăng tơlơi hơd^p mơda. Hơ-ư\] hmưi plơi pla hmâo hơjan klă pơ-iă hiam, gêh gal pơđ^ kyar bơwih [ong huă, hmâo pơdai jor kơtor lu, hơ-ư\] hmưi abih bang plơi pla thun phrâo hmâo lu tơlơi mơ-ak klă”.

Tơlơi ngă hok mơ-ak hloh mơng neh met wa djuai ania M’nông [ơi plơi Pinao – să Nhân Đạo, tơring glông Đăk R’Lấp, tơring c\ar Daknông amăng thun laih rơgao le\ ako\ pơjing grup mơ`am mrai plơi Pinao, hăng 13 c\ô ding kơna. Yă H’Yon – Khua grup ngă hro\m mơ`am mrai brơi thâo, yua kơ gong gai đing nao ngă gêh gal djru pơđ^ kyar grup ngă hro\m, lăi pơthâo brơi lu mơnuih, mơng anun kah mơng dưi pơlir amăng s^ mơdrô gơnam tam. Biă mă `u le\, Hrơi ngui gru grua mơ`am mrai Việt Nam tal 2 hơmâo pơphun [ơi plơi rong Gia Nghĩa, tơring c\ar Daknông, abăn ao [ơi plơi Pinao hơmâo tuai đong nao, rơkâo hlơi hlâo. Yă H’Yon c\ang rơmang thun Tân Sửu amra hơmâo lu tơlơi pơplih phrâo.

Abih bang adơi amai amăng grup bơwih [ong hro\m hok mơ-ak biă mă hăng hur har pran jua yua kơ gơnam mơng [ing gơmơi hơmâo arăng blơi hăng mă yua. {ing gơmơi c\ang rơmang hơmâo lu dong anom bruă rơkâo blơi gơnam kiăng kơ adơi amai to\ tui mơ`am abăn ao tui gru grua djuai ania pô, laih dong djă pioh gru grua djuai ania pô. Dua dong le\ kiăng kơ adơi amai hơmâo dong prăk pơhrui pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong amăng sang ano\.

Ơi Nay Blơk [ơi plơi }ư\ Băh A, să }ư\ Băh, plơi prong Ayun Pa, tơring ]ar Gialai brơi thâo, klin ruă Covid-19 glăk ngă tơlơi hơd^p mơda neh wa bơdjơ\ nao lu biă, jai tơnap tap hloh dong. Khă hnun hai, hăng pran jua đăo gơnang, `u brơi thâo mơnuih [ôn sang amăng plơi hmâo ngă tui tơpă laih hơdôm bruă pơgang, pơgăn klin, hăng đăo gơnang tơlơi hơd^p mơda amra klă hiam hloh amăng thun phrâo 2021. Ơi Nay Blơk brơi thâo:

“}ơkă thun phrâo 2021 anai, kâo iâu pơthưr neh wa [ơi djop anih bơwih [ong pơđ^ kyar klă hloh. Nao pơ\ hơpă, bưp tuai thơ khom thâo ra\ng drơi pô [ơi anăp klin ruă kah hăng gôm adung mơbah lom ră ruai; rao tơngan hăng ia ]ơ[u na nao pơdjai kơman hăng ia rao tơngan pơdjai kơman pioh pơgang tơlơi suaih pral kơ drơi pô. Thun phrâo lăi pơthâo kơ neh wa lu hloh dong hơd^p klă, hur har mă bruă ngă đang hmua hăng ngă tui djơ\ tơlơi phiăn mơng Kơnuk kơna. Hơdôm tơlơi hơget gong gai pơphun le\ ngă tui, be\ bruă ngă [u klă amăng tơlơi hơd^p rim hrơi”.

{ơi tơring glông Dăk Song, tơring c\ar Daknông, kơphê hăng tiu le\ phun pla lu hloh. Samơ\, hơdôm thun giăm anai, nua s^ hăng pe\ pơhrui 2 phun pla ania [u hơđong ôh, yua anun gong gai hăng gơnong bruă bơdjơ\ nao hơmâo c\râo ba neh met wa hơdai nao pla phun kyâo lăp djơ\. Ơi Điểu Khánh Rin, Khua Jơnum min mơnuih [on sang să Đăk N’Drung brơi thâo, thun phrâo [on lan amra plih h^ ha mơkrah đang kơphê tha hăng hmua tiu mơboh [iă hơdai nao pla phun kyâo boh troh [udah pla hơdôm phun pơhrui [iă hrơi anun le\ a`ăm Laih dong hăng.

Thun phrâo, Ping gah hăng gong gai [on lan hơmâo c\râo ba amăng bruă pơplih phun pla kiăng kơ pơhlôm brơi tơlơi bơwih [ong huă, djru brơi neh met wa pơklaih mơng [un rin. Blung hlâo le\ pơtô pơblang brơi neh met wa thâo pla pơjing. {ing gơmơi pơtô brơi neh met wa pla phun boh troh, pơplih phun pla anun le\ pla phun dưi pơhrui hơmâo hmăi. Dua dong le\ kơphê, kơsu ruah pơjeh hiam; pơjeh hơđăp pơhrui [iă hơdai nao pla pơjeh phrâo. Ră anai, [ing gơmơi glăk pơtô brơi neh met wa pla plih h^. Bruă yôm phun amăng thun phrâo mơng gong gai [on lan le\ git gai kiăng pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong huă.          

Thun 2020, khă khom bo\ng glăi hăng lu tơlơi tơnap, tơlơi lông, bơdjơ\ nao truh bruă ngă đang hmua, s^ mdrô hăng tơlơi hơd^p mơda mơnuih [ôn sang, samơ\ hăng tơlơi gir run mơng abih bang glông bruă kơđi ]ar gum hrom, mơnuih [ôn sang đăo gơnang anăp nao tơlơi bơwih [ong – mơnuih mơnam, pơgang lo\n ia – rơnuk rơnua plơi pla [ơi tơring glông Krông {uk ăt pơđ^ kyar hơđong mơn hăng hmâo laih lu bôh tơhnal yôm phăn. Thun phrâo truh, amai H’ Mik Niê, [ơi [ôn Drơ\ng, să }ư\ Pơ\ng, tơring glông Krông {uk, tơring ]ar Daklak ]ang rơmang djop tơlơi hmâo tơlơi pơhă truh hăng sang ano# ăt kah hăng plơi pla Dăp Kơdư.

“Thun 2020 sang ano# kâo pơhrui hmâo giăm truh 3 tơn kơ phê asar krô [ơi sa ektar. Mrô `u hro\ trun 5 ta\ bơhmu hăng thun hlâo. Amăng thun phrâo ]ang rơmang kơ phê amra djơ\ bơyan, hmâo nua kiăng neh wa plai [ia\ tơnap tap. Hơ-ư\] hmưi plơi pô thun phrâo bưp lu tơlơi tơphă, mơ-ak mơ-ai hăng truh kih hloh dong.

Tơdơi kơ rơbêh 10 thun ngă tui Jơlan hơdră man pơdong plơi pla phrâo, bruă ngă hmua, [ô| mơta [on lan tơring glông Ea Kar, tơring c\ar Daklak hơmâo lu tơlơi pơplih phrâo, tơlơi hơdip mơnuih [on sang hrưn đ^. Amăng hơdôm hrơi ako\ thun phrâo, mơnuih [on sang djop plơi pla ala [on dik dak c\ơkă thun phrâo. Amai H’Úc Byă, [ơi plơi Sưk, să Ea Đar, tơring glông Ea Kar brơi thâo, tết anai le\ hrơi mông yôm phăn amăng ha thun. {ing mơnuih hyu mă bruă pơ ataih pơwo\t glăi plơi pla, mah tơnap tap aka hơ[ơ\i tu\ mơn, ăt gir run glăi tum pơ[ut amăng sang ano\:

Đưm hlâo adih djuai ania Êđê [u c\ơkă thun phrâo tui ră anai ôh. Ră anai mơnuih [on sang thâo prap rơmet djop mơta, rơmet agaih, tol yol gơnam lăng hiam amăng sang ano\ pioh c\ơkă thun phrâo. Đa hơmâo plơi pla ăt pơphun jơlan hơdră adôh suang ngui amăng bơyan tết. Mơnuih [on sang [ơi pơdơi ngă hmua, do\ pơ sang bưp [ô| mơta, bơră ruai hăng adơi ayong. C|ang rơmang thun phrâo plơi ggơmơi amra hơmâo lu tơlơi hok mơ-ak.

Hơdôm tơlơi pơplih [ơi plơi pla, ăt ngă mơnuih [ôn sang mơ-ak mơn lom Tết truh, Bơyan bơnga rai. Ơi Triết Y Biêng [ơi plơi Păng Pế Dơng, să Dă Rsal, tơring glông Dam Rong, tơring ]ar Lâm Đồng, thun anai rơbêh kơ 75 thun laih, jing pô apăn bruă ke\ ph^ hăng anih anom mă bruă dong mơng hrơi tlaih rơngai lo\n ia truh ră anai, anun `u [uh rơđah biă kơ tơlơi pơplih [ơi kual lo\n anai:

“Hlâo adih, să Roh Men anai [un rin tơnap biă. Lom akă hmâo jơlan nao rai klă hiam, sa gar hra khom găn rơgao dlai klô tơnap tap kah mơng truh pơ\ Lâm Hà, Lạc Dương blơi hra. Tơdơi anai, Ping gah – Kơnuk kơna lăng ba pok jơlan mrô 27. Gơnang kơ adơi ayong Yuan hơd^p plah nao rai anun neh wa hrăm tui hơdôm tơlơi pơplih phrâo amăng tơlơi hơd^p mơda, kah hăng bơwih brơi kơ phun kơ phê, pla phun kơbuă rông hlăt eh mrai, pla kơtor hmâo lu bôh, ană bă dưi ngă juăt hăng hơdôm tơlơi pơplih phrâo hloh. Mơng hrơi hmâo jơlan mrô 27 găn nao, tơlơi hơd^p mơda neh wa đ^ kyar hloh lu biă, sang do# klă hiam, kơnong kơ amăng plơi hmâo laih rơbêh kơ 15 bôh măi kai, hmâo tơlơi anai le\ gơnang kơ phun kơ phê, ană bă dưi hrăm hră truh kih, kah hăng sang kâo anai hmâo 2 ]ô ană hrăm giong đại học laih”.  

Plơi Dà Mpao, să Dà Dờng, tơring glông Lâm Hà, tơring c\ar Lâm Đồng hơmâo rơbêh 446 boh sang ano\, amăng anun mơnuih djuai ania [iă giăm ha mơkrah, tơlơi hơdip ră anai pơplih tong ten. Ơi Long Đinh Ha Brong – Tha plơi Dà Mpao brơi thâo:

Ră anai, tơlơi hơdip kơ mơnuih [on sang hrưn đ^ laih, hlăk ai amăng plơi pla lêng kơ hrăm hră, [u [uh pơkiăo rơdêh dong tah. Ping gah c\râo ba tơlơi hơdip kơ neh met wa, [ing gơmơi thâo mă yua boh thâo phrâo amăng bơwih [ong huă, anun le\ pla kơphê pruai djop kmơk kiăng kơ tơlơi hơdip jơnap tui amăng sang ano\, biă mă `u le\ jơlan glông hơmâo man pơkra hiam hruah, agaih rơnăk, hlăk ai gir run mă bruă hăng hrăm hră.

Siu H’ Prăk – Siu Đoan: Pô pơblang