VOV4.Jarai - Bơyan bơnga thun anai, Ping gah ta yak nao 91 thun laih hăng kơdrưh hing ang. Gơgrong amăng bruă jao [ơi anăp Ping gah rah, [ơi anăp mơnuih [on sang rah lơ\m ba tơbiă lu hơnong pơkă, jơlan yak nao phrâo amăng lo\n ia ta, lơ\m ruah đ^ [ing khua mua rơgơi kơhnâo, ruah [ing khua git gai kiăng kơ hro\m hăng mơnuih [on sang găn rơgao tơnap tap, tơlơi lông, to\ ngă tui hơdôm tơlơi yôm hing ang amăng rơnuk thun tal 21.

Ping gah găn rơgao 91 bơyan bơnga pơđo\m glăi tơlơi yôm hăng tal Jơnum hơmâo pơphun hiam klă, hăng kơdrưh hăng pran gơgrong kơtang aka [u hơmâo ôh hlâo anun mơng dêh c\ar ta, hăng tơlơi đăo gơnang djop mơta mơng abih bang mơnuih [on sang, hăng tơlơi pơpu\ mơng gơyut gơyâo amăng jar kmar.

Tal jơnum yôm phăn: Jơnum Ping gah Cộng sản đơ đam dêh c\ar tal XIII sa wo\t dong pơsit tong, jơlan yak nao mơ\ Ping gah ruah kiăng kơc\ung ba mơnuih [on sang djop djuai ania Việt Nam amăng giăm ha rơtuh thun le\ jơlan yak nao lăp djơ\ hăng tơlơi pơsit, lăp djơ\ hăng tơlơi sit nik [ơi dêh c\ar Việt Nam hăng thun blan pơđ^ kyar amăng rơnuk phrâo. Amăng hrơi blan anai, anăn Việt Nam kiăng ala brơi djop djuai ania hăng pran gir run laih dong hrưn đ^ kơtang, pơdah mơng hơdôm tơlơi dưi ngă prong prin, hơmâo tơlơi yôm mơng lo\n ia tơdơi kơ 35 thun ngă tui jơlan hơdră pơplih phrâo…

Biă mă `u, lơ\m jar kmar ăt do\ bưp tơnap tap mơng klin Covid-19, lơ\m bruă rung răng kơsung blah hăng bơrơjah bruă kơđi c\ar [uh lu [ơi lu dêh c\ar amăng kual hăng amăng ro\ng lo\n tơnah, Việt Nam ăt hơđong mơn hăng rơnuk rơnua, gir run pơgang klin le\ sa amăng [iă dêh c\ar amăng ro\ng lo\n tơnah hơmâo rơnoh pơđ^ kyar lu hloh … Tơlơi dưi ba glăi hmư\ hing anun le\ yua tơlơi gum tơngan hro\m, ha pran sa jua mơng giăm 100 klăk c\ô mơnih [on sang, amăng anun hơmâo tơlơi git gai mơng Ping gah le\ tơlơi yôm hloh, tơlơi anai amra ba glăi lu tơlơi truh kih.

Hơdôm tơlơi yôm ba glăi amăng pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ing huă, mut hro\m hăng jar kmar hăng biă mă `u le\ amăng hrơi blan gơgrong abih pran jua amăng bruă pơgang klin ngă kơ Jơnum Ping gah Cộng sản Việt Nam tal XIII, le\ tal jơnum hơmâo lu dêh c\ar đing nao. Jơnum [u djơ\ kơnong ju\ yap lu biă mă hră mơ-it hăng mrô telephôn iâu pơpu\ mơng lu dêh c\ar amăng ro\ng lo\n tơnah đôc\ ôh mơ\ ăt hơmâo lu anom mă tơlơi pơhing hăng [ing rơgơi kơhnâo amăng jar kmar đing nao, lăng dêh c\ar Việt Nam le\ dêh c\ar hơmâo lu tơlơi yôm.

Tơdah gơyut gơyâo pơdah tơlơi đăo gơnang, lăng yôm mơng lu dêh c\ar amăng ro\ng lo\n tơnah kơ dêh c\ar Việt Nam tui tơlơi git gai mơng Ping gah Cộng sản, [ing rơgơi kơhnâo ăt đing nao hơdôm hơdră pơđ^ kyar amăng bơwih [ong huă, hơdră bruă pơtom hiăp, hơđong bruă kơđi c\ar - mơnuih mơnam, hơdră wai lăng mơnuih mơnam, tơlơi đăo gơnang kơ mơnuih [on sang nao gong gai [on lan, hơdră bruă lăp djơ\ tui jơlan Chủ nghĩa xã hội mơ\ Việt Nam glăk kiăo tui…

Ană mơnuih amăng jar kmar lêng kơ đăo gơnang le\, Jơnum Ping gah đơ đam dêh c\ar Việt Nam tal XIII le\ jơnum yôm phăn, ba tơbiă jơlan hơdră yak nao kiăng pơđ^ kyar dêh c\ar Việt Nam pơplih phrâo amăng rơnuk phrâo. Việt Nam amra ngă pơgiong hơdră bruă tui tơlơi git gai mơng Ping gah, yua mơng đưm hlâo, Ping gah Cộng sản Việt Nam le\ [ing mơnuih gir kơtir, thâo găn rơgao tơnap tap kiăng kơ dưi ngă pơgiong hơdôm hơnong pơkă hơmâo ba tơbiă. Hơdôm tơlơi pơsit mơng Ping gah amra hơmâo mơnih [on sang Việt Nam dong yua, yua kơ hơdôm tơlơi pơsit anai pơdah hơnong pơkă phun mơng Ping gah, ngă kơ tơlơi hơdip mơng Việt Nam pơdrong asah hăng yâo mơ-ak.

Tơlơi pơsit kiăng pơgăn hưp [ong kông ngăn le\ tơlơi yôm hloh hăng hơmâo Khua git gai Ping gah lăi pơtong: Bruă anai [u pơdơi ôh. Ping gah Cộng sản Việt Nam amăng rơbêh 90 thun git gai ăt lu wo\t dong [ơi anăp kơ lu tơlơi lông. Lơ\m pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong s^ mơdrô hăng mut hro\m djop mơta hăng jar kmar, Ping gah ta lăi pơtong do\ hơmâo lu mơnuih apăn bruă mă bruă [u klă, ngă phara hăng tơlơi kiăng mơng mơnuih [on sang, amăng anun hơmâo [ing khua mua pơprong. Hơmâo lu khua mua ‘’ngă mă pô’’, ‘’pơplih tui hluai hor’’ hăng pơtah tai amăng bruă mă. Hơdôm ano\ sat ba glăi amăng rơwang tal XII laih rơgao jai pơdah tơlơi gir run kiăng kơ hơkru\ ngă bruă tơpă sit mơng Ping gah, lăng glăi bruă mă amăng rơ wang phrâo. Tơlơi gir run anai hơmâo pơdah mơtăm mơng anăn pơphun Jơnum, amăng mông đ^ pơhiăp pơphun hăng pơđut mông jơnum Khua git gai Ping gah, Khua mir sir dêh c\ar ta ơi Nguyễn Phú Trọng laih dong hơdôm c\răn hră pơsit amăng Jơnum.

Tui anun, bruă pơgăn hưp [ong kông ngăn yua kơ khua git gai Ping gah pơphun amra ngă tui na nao, [u brơi tơdu  [udah ngă kaih. Kơnong kơ gir run đôc\ ăt [u dưi lơi kiăng kơ ngă pơgiong hơdôm tơlơi pơsit mơng Ping gah, tơlơi phiăn mơng Kơnuk kơna kiăng kơ [ing apăn bruă djop gưl [u dưi tek rơwek nao. Kơnong tui anun kah mơng ba glăi tơlơi đăo gơnang mơng mơnuih [on sang, hơkru\ glăi tơlơi git gai mơng Ping gah yua kơ do\ tơlơi đăo gơnang kah mơng do\ Ping gah, do\ tơlơi đăo gơnang amra pơhlôm rơnuk rơnua.

Amăng mông jơnum hăng [ing mă tơlơi pơhing phrâo lơ\m pơđut mông jơnum, Khua git gai Ping gah, Khua mir sir dêh c\ar ta ơi Nguyễn Phú Trọng hơmâo abih pran jua kiăng kơ lăi nao bruă pơgăn hưp [ong kông ngăn. Laih dong kiăng pơdah pran gơgrong amăng bruă pơgăn hưp [ong kông ngăn [u lu hlơi ôh, [u pơdơi ôh, ha bơnah dong `u kiăng pơtă pơtăn [ing khua mua djop gưl: ‘’Hlơi hlơi lêng kơ hưp kông ngăn soh, samơ\ mơnuih hơdip hiam klă amra hơmâo arăng pơpu\. Anai le\ bruă mă do\ sui, glêh glar, khut khăt dong. {ing ta phrâo ngă plai [iă đôc\, pơgang glăk [ơ[iă. Tơdah [u lăng glăi ta pô amra ngă soh pơ anăp anai’’.

Gru grua rơbêh 90 thun git gai, Ping gah ta hơmâo 13 wo\t pơphun jơnum hăng bruă yôm phun amăng r^m tal jơnum le\ ruah khua mua thâo rơgơi kiăng kơ git gai lo\n ia ta ngă pơgiong hơdôm hơdră bruă, tơlơi pơsit mơng hơdôm tal Jơnum.

Jơnum tal XIII hơmâo ruah 200 Ding kơna gơnong dlông, ruah khua mua amăng Ding jum kơđi c\ar, Khul git gai Ping gah, Jơnum min hơduah e\p gơnong dlông … Biă mă `u, Jơnum sa wo\t dong đăo gơnang lơ\m ruah khua mua git gai Ping gah le\ ơi Nguyễn Phú Trọng. Anai le\ tal 10 `u ruah amăng khul git gai Ping gah dong mơng rơwang tal XI thun 2011. {ơi anăp kơ Ping gah, mơnuih [on sang, Khua git gai Ping gah ơi Nguyễn Phú Trọng lăi pơtong, `u pô ăt [u dưi ngă hơget lơi tơdah [u hơmâo tơlơi dong yua, gum pơgôp tu\ ư hro\m mơng Khul apăn bruă git gai Ping gah. Pran mut hro\m mơng Ping gah ta amra ba glăi tơlơi gum pơgôp amăng mơnuih mơnam.

Bruă Khua git gai Ping gah ơi Nguyễn Phú Trọng to\ tui ngă khua [u djơ\ kơnong pơdah tơlơi đăo gơnang mơng mơnih [on sang hăng khua git gai thâo rơgơi, hơdip ba gru hiam klă, mơnuih lăi hro\m hăng ngă đôc\ ôh mơ\ ăt kiăng pơdah tơlơi c\ang rơmang kiăng kơ to\ ngă tui hơdôm hơdră bruă amăng pơđ^ kyar bơwih [ong huă, anun le\ gir run, thâo pơc\eh, to\ tui khut khăt dong amăng bruă pơgăn hưp [ong kông ngă.

R^m rơwang thun, lo\n ia ta kiăng [ing mơnuih kơhnâo kơhnăk. Tơdah Khua git gai Ping gah ơi Nguyễn Văn Linh arăng hmư\ hing le\ Khua git gai Ping gah hơmâo lu hơdră pơplih phrâo, bơ bruă pơgăn hưp [ong kông ngăn kiăng kơ Ping gah ta klă [iă arăng hmư\ hing mơng Khua git gai Ping gah ơi Nguyễn Phú Trọng. Hăng pran gơgrong laih dong tơlơi găn rơgao 10 thun laih, `u hro\m hăng Ding jum kơđi c\ar hăng Khul apăn bruă Ping gah git gai lo\n ia dưi ngă lu tơlơi truh kih amăng pơđ^ kyar lo\n ia laih dong mut hro\m hăng jar kmar.

Amăng mrô 200 c\ô ding kơna gơnong dlông phrâo hơmâo 120 c\ô to\ tui ngă khua, 80 c\ô khua phrâo ruah đ^. Mrô ding kơna mơng 51- 60 thun le\ lu hloh le\ 124 c\ô khua, pơ gu\ 50 thun hơmâo 40 c\ô hăng rơbêh 60 thun hơmâo 16 c\ô. Yua anun, mrô khua mua do\ a`răng găng lu hloh, lu khua mua hơmâo hăng glăk ngă Khua git gai Ping gah [ơi [on lan pơko\n kiăng kơ kiăo tui lăng bruă mă.

Amăng thun blan jar kmar hăng rơnuk tuh tia pơkra pơjing tal 4 glăk pok pơhai kơtang hloh, lo\n ia ta glăk kiăng khua mua do\ a`răng găng, hơmâo pơtô hrăm amăng lo\n ia hăng tac\ rơngiao, ta` lơ\m mă yua boh thâo phrâo … yua anun, Khul apăn bruă Ping gah rơwang phrâo c\ang rơmang amra ngă bruă kjăp, tơpă sit, thâo pơplih pơc\eh phrâo kiăng kơ ba lo\n ia ta hrưn đ^ amăng hơdôm thun pơ anăp. Hơmâo lu hơmâo c\ang rơmang ‘’Việt Nam amra hrưn đ^’’ tui tơlơi git gai mơng khua mua phrâo. 91 bơyan bơnga mơng Ping gah, mơnuih [on sang đăo gơnang abih pran jua.

Siu Đoan: Pơblang