VOV4.Jarai - Blan 7 thun 2020, Đang c\uă ngui lo\n pơtâo Dak Nông hơmâo UNESCO pơsit ngă Đang c\uă ngui lo\n pơtâo ro\ng lo\n tơnah. Tơlơi anai hơmâo pơjing anăn hmư\ hing, pok jơlan bơwih [ong phrâo kơ bruă tuai hyu ngui pơđ^ kyar hloh. Bơyan bơnga phrâo glăk ba glăi tơlơi pơplih phrâo hăng Đang c\uă ngui lo\n pơtâo ro\ng lo\n tơnah gUNESCO DakNông – Anih mơng jua mơ`i”

Amăng hrơi adai pơ-iă, angin mơng bơyan phang kual Dap Kơdư, jơlan mut nao pơ să Dak Ha, tơring glông Dak Glong, Dak Nông, anih anom hiam, agaih biă. {ơi anăp plơi lêng hơmâo anih pơ[ut asuk pơkra hăng bê tông, hơmâo pơkra pơhrup tui rup phun kyâo, hlô mơno\ng…Ơi K’Trơi, pô arăng đăo gơnang [ơi [on Ting Wel Đăng, să Dak Ha brơi thâo, hro\m hăng djă pioh gru grua hiam, bruă thâo pơmin ngă agaih anih hơdip hơmâo mơnuih [on sang lăng yôm mơn mơng hrơi man pơdong plơi pla phrâo, biă `u mơng hrơi man pơdong anih pơdơi pơdă amăng Đang c\uă lăng lo\n pơtâo Dak Nông. Amăng anun, [on Ting Wel Đăng le\ anih Plơi mơ`am rơ-i c\ơ-ua djuai ania Mnông. Plơi hơmâo 30 c\ô rơguăt bruă mơ`am rơ-i c\ơ-ua. Mrô mơnuih thâo mơ`am mrai lu mơn. Khă hnun tơdah hơmâo mơnuih kiăng blơi kah gơ`u mơng mơ`am. Ơi K’Trơi c\ang rơmang bruă ako\ pơdong anih tuai c\uă ngui Đang c\uă lăng lo\n pơtâo [ơi Dak Ha amra pok jơlan pơđ^ kyar tơlơi bơwih [ong phrâo kơ neh met wa.

“Hăng tơlơi gum djru mơng kơnuk kơna le\ neh met wa gơmơi ăt gir mơn, djă pioh hăng pơtrut đ^ bruă pơkra gơnam tui gru đưm. Mơng anun pơkra rai gơnam tam ba s^, hơmâo prăk pơhrui kơ plơi pla”.

Ayong K’Thuốt, khua mơng Anom bruă mơnuih mă bruă tơhan rơka mơnuih mơnam să Dak Ha brơi thâo, să hơmâo 4 anih amăng Đang ngui ngor c\uă lăng lo\n pơtâo Dak Nông: hơmâo plơi mơ`am rơ-i c\ơ-ua, plơi mơ`am mrai, luh hơdăng cao lanh, luh bô-xít. Amăng ako\ bruă pơ anăp, tơring ]ar Dak Nông amra pơ[ut glăi anih [ơi plơi pơkra gơnam [on Kon Hao c\i pơđ^ kyar jing anih tuai c\uă ngui. Tui hăng ayong K’Thuốt, kơdrưh yua anăn Đang c\uă lăng lo\n pơtâo ro\ng lo\n tơnah Dak Nông, djuai ania Mnông [ơi Dak Hà amra kơjăp pran jua dưi bơwih [ong gah tuai c\uă ngui:

“Ană plơi pla c\ang rơmang tơdơi kơ hơmâo pơsit anăn Đang c\uă ngui lo\n pơtâo gưl ro\ng lo\n tơnah le\ kơnuk kơna hơmâo ako\ bruă rơđah c\i pok pơhai pơtrut tui ano\ yôm, pơjing rai bruă mă, pơđ^ kyar bơwih [ong huă mơng tơring ]ar. {u kơnong [ing kơhnâo đôc\ ôh mơ\ lu hlăk ai hơmâo hrăm laih bruă pơkra gơnam tui gru đưm, djă pioh gru hiam mơng djuai ania [iă, đah mơng dưi ngă bruă bơwih brơi tuai c\uă ngui, hơmâo prăk kăk kơ sang ano\ dong”.

Dak Ha le\ sa amăng 5 anih hmư\ hing hloh mơng Đang c\uă ngui lo\n pơtâo UNESCO Dak Nông hơmâo tơring ]ar ruah tuh pơ alin pơkra anih anom, dram gơnam bơwih brơi kơ tuai c\uă ngui. Rơđah biă `u hơmâo: tơdrông tua Sêrêpôk (hơđăp) [ơi tơring glông C|ư\ Jút; c\ư\ apui kơdir Nâm Kar hăng hmua pơdai ter tơkai c\ư\ apui kơdir gah tơring glông Krông Nô; tuh pơ alin pơkra Anom bruă pôr pơhing Đang ngui ngor c\uă lăng lo\n pơtâo UNESCO Dak Nông [ơi jơlan be\ 4 c\răn Tơdrông 20 [ơi tơring glông Dak Song.

C|ư\ apui kơdir Nâm Kar

Amăng rơ-ưng c\ư\ apui kơdir [ơi Đang c\uă lăng lo\n pơtâo Dak Nông.

Tui hăng yă Lê Thị Hồng An, Kơ-iăng khua anom wai lăng đang c\uă ngui lo\n pơtâo UNESCO Dak Nông, bruă sit nik hơmâo UNESCO pơsit anăn Đang c\uă ngui lo\n pơtâo ro\ng lo\n tơnah amăng blan 7/2020 pok jơlan pơđ^ kyar phrâo kơ bruă bơwih brơi tuai c\uă ngui [ơi anai. Khă hnun, kiăng man pơdong, mă yua klă le\ hơdôm anih c\uă ngui kiăo tui hơnong pơkă mơng UNESCO [u amu` ôh. Hơdôm anih nao c\uă, anih hơmâo gru đưm mơng Đang c\uă lăng lo\n pơtâo Dak Nông ră anai hơmâo kiăo tui ano\ yang pơjing đôc\. Bruă tuh pơ alin amăng thun blan rơgao kơnong bơwih brơi kiăng UNESCO pơsit brơi kual lo\n pơtâo mơ\ tơring ]ar glăk hơmâo đôc\. Bruă pơđ^ kyar tuai hyu ngui pơlir hăng wai pơgang lo\n tơnah, djă pioh gru grua kiăng hơmâo prăk tuh pơ alin lu, lơ\m anun Dak Nông le\ tơring ]ar do\ kơ[ah, bruă bơwih [ong gah tuai hyu ngui do\ tơdu.

Ră anai Anom bruă wai lăng Đang c\uă ngui lo\n pơtâo UNESCO Dak Nông hơmâo c\ih pơkra ako\ bruă “Man pơdong anih anom hăng bruă mă mơng hơdôm anih djă pioh gơnam yôm mơng đang ngui ngor”; amăng anun pơ[ut ngă djop bruă ngui ngor, gơnam hmư\ hing mơng tơring]ửa, gơnam pơkra bơwih brơi kơ tuai…Yă Lê Thị Hồng An lăi, kiăng dưi pơđ^ kyar bruă tuai hyu ngui tui hơnong pơkă mơng UNESCO le\ pơgang ba, pơpu\ đ^ nua gơnam đưm, kiăng abih bang gum ngă:

“Đang c\uă ngui lo\n pơtâo Dak Nông hơmâo iâu le\ “Kual lo\n hơmâo jua mơ`i”, [ơi ro\ng lo\n tơnah le\ [u hơmâo lu ôh đang ngui ngor hơmâo gru grua boh thâo phara tui anun. Anai le\ tơlơi yôm, tơlơi gêh gal mơng Đang ngui ngor Dak Nông. Yua hnun ăt kiăng neh met wa [ơi anai amra djă pioh na nao gru grua hiam mơng djuai ania pô, yua dah anun le\ ano\ yôm đah mơng dưi đ^ kyar. Ngă hiưm pă kiăng neh met wa djă pioh na nao tơlơi hơmâo anun, kiăng truh rơnuk tơdơi anai ăt hơmâo anăn Kual lo\n hơmâo jua mơ`i, yua dah lơ\m gum hro\m bruă tuai hyu ngui le\ `u hơmâo ano\ [u djơ\ hro\m hăng bruă wai lăng djă pioh gru grua”.

Anăn iâu hmư\ hing Đang c\uă ngui lo\n pơtâo hơmâo UNESCO pơsit, jing tơlơi yôm phun kiăng bruă tuai hyu c\uă ngui Dak Nông hrưn đ^ hloh. Tơlơi anai hơmâo Jơnum khua mua Ping gah tơring ]ar Dak Nông tal 12 pơsit, tuai c\uă ngui le\ sa amăng 3 gong tơmeh phun mơng tơlơi bơwih [ong, kiăng mă yua klă hơdôm tơlơi hơmâo đah mơng pơđ^ kyar ta` hăng hơđong; gum djru ba Dak Nông jing tơring ]ar bơwih [ong giăm đ^ amăng thun 2025 laih anun tơring ]ar bơwih [ong đ^ amăng thun 2030 mơng kual Dap Kơdư. C|ang rơmang hăng tơlơi gir run mơng ping gah, gong gai hăng abih bang mơnuih [on sang djop djuai ania, bruă bơwih [ong gah tuai c\uă ngui Dak Nông amra hrưn đ^ hloh amăng hơdôm bơyan bơnga phrâo.

Minh Huệ: C|ih – Siu H’Mai: Pơblang