Kơnôl 21/5/1945, Khua mir sir Hồ Chí Minh mơ̆ng Cao Bằng glăi pơ Tuyên Quang git gai khul ngă hơkrŭ laih anun ruah mă anih Tân Trào ngă hơkrŭ phun. Blan 8/1945, Ñu git gai hmar brơi iâu pơtum ƀing khua mua khul Quốc dân jơnum pơtum ruah khua laih anun pơsit jơlan gah hơdôm tơlơi yom bruă ngă prăp lui tơgŭ blah sua glăi lơ̆n ia. Kơnôl 16 hăng 17/8/1945, khul Quốc dân Đại hội jơnum ƀơi Tân Trào hăng 60 čô pơ ala djop gưl, djop djuai ania, tơlơi đăo, ping gah phara phara hăng wơ̆t mơnuih ƀôn sang dŏ pơ tač rơngiao glăi djru hrŏm. Jơnum ruah khua tal anai, tŭ ư pơphun tal tơgŭ blah, hơmâo pơsit hĭ 10 mơta jơlan hơdră phun, jak iâu abih bang mơnuih ƀôn sang tơgŭ đĭ blah sua glăi gong gai kơnuk kơna, man pơdong lơ̆n ia Việt Nam rơngai abih.

Mơ̆ng anih hơkrŭ Tân Trào, khua prong pơtrun hiăp tơgŭ hơkrŭ pôr pơthâo. Ƀơi Hà Nội, mơ̆ng kơnôl 17 truh kơnôl 19/8, hơdôm hơpluh rơbăn čô mơnuih ƀôn sang rŭi pơ jơlan ngă greo, ur krao, iâu pơthưr. Jơnum prong pơtum ƀơi tơdron lăk sang adoh suang prong jing hĭ tơlơi jơnum ngă greo hơmâo wơ̆t khul tơhan hơkrŭ djă phao kơtuang, kơsung nao blah sua mă sang bruă, anih khua mua gong gai ngă kơnuă sŭ hluă brơi kơ ƀing ayăt. Boh tŭ yua sua glăi lơ̆n ia ƀơi Hà Nội hmar biă hmư̆ hing truh djop anih, pơjing rai hrơi blan hing ang pioh mơnuih ƀôn sang amăng dêh čar tơgŭ đĭ ha amăng plĕ sua glăi lơ̆n ia. Hmar biă hneč mă mông gêh găl, kơnong 5000 čô mơnuih ping gah đôč, ping gah ta hơmâo git gai mơnuih ƀôn sang amăng dêh čar sa pran jua tơgŭ đĭ, blah pơrai kơnuk kơna git gai kơtư̆ juă mơ̆ng ayăt Japanê hăng gong gai kơnuk kơna ngă kơnuă kơ ƀing ayăt hlăk anun. Mơnuih kơhnâo kơhnăk gru phun dêh čar, ơi Dương Trung Quốc lăi:

“Tơdan blan 8/1945 ƀing ta ƀu dưi sua glăi tơlơi rơngai, ƀu sua glăi anŏ gêh găl pô dưi ngă khua sit mơ̆n amra ƀu hơmâo mông gêh găl klă ôh jing sa boh dêh čar pơklaih rơngai kah hăng ta dưi hơmâo anai. Yua kơ ƀing ta thâo hneč mă hmar mông gêh găl, sua glăi kơnuk kơna hlâo kơ khul tơhan mơ̆ng lu dêh čar mut rai. Sit biă mơ̆n ƀing ta jing pô ngă khua, hneč mă anŏ gêh găl, hneč mă pran jua mông anun, pok brơi anŏ gêh găl tŭ mă pran jua ta pô yơh phun, asar pơjeh ñu lĕ pran jua tơlơi kơtang mơ̆ng tơlơi gum pơgôp djuai ania”.

Pran jua ngă hơkrŭ Blan čơpăn mơ̆ng anun jing phun tơlơi kơtang pioh kơ djuai ania Việt Nam găn rơgao lu tơlơi lông lăng tơnap tap, ngă rai tơlơi dưi hmư̆ hing ƀơi Điện Biên Phủ thun 1954 laih anun blah dưi amăng bơyan phang thun 1975 pơklaih rơngai lơ̆n ia hing ang djop anih, pơlir lơ̆n ia jing sa kah hăng ră anai. Găn rơgao 40 thun dơ̆ng pơblih phrâo tơdơi kơ pơklaih rơngai, pran jua anun ăt tŏ tui đôč djă pioh hăng bơkơtang tui. Mơ̆ng sa boh lơ̆n ia ƀun rin, tŭ lu tơlơi răm ƀăm blah wang pioh hlăi, Việt Nam hơmâo hrưn đĭ jing sa boh dêh čar bơwih ƀong huă đĭ kyar, beč bal hloh, mut phung jar kmar prong hloh, hlom bom hăng rŏng lơ̆n tơnah, kơnuih hăng anăn păn dêh čar jai hrơi dưi hmư̆ hing dlông hloh.

Tơ tă anai, pran jua tơgŭ hơkrŭ đưm adih Blan čơpăn hing ang hlăk dŏ djă pioh tŏ tui mơ̆ng bruă ngă đưm “Sua glăi gong gai” jing “Akŏ pơdong glăi gong gai” ră anai. Anun lĕ bruă ngă hơkrŭ rơnuk phrâo pơhrŏ bruă mă, dăp glăi sang bruă kơnuk kơna, akŏ pơjing atur ngă bruă hơbôt hloh kiăng đĭ kyar hmar hăng kơjăp hơđong. Nai prin tha Nguyễn Văn Đáng dŏ mă bruă ƀơi sang hră hrăm bruă kơđi čar djă anăn Hồ Chí Minh, brơi thâo:

“Jua mơñi mơ̆ng tal hơkrŭ blan čơpăn lê̆ sa tơlơi ngă khut khăt hăng bruă ngă amăng tơlơi pơblih phrâo lơ̆n ia, djuai ania pioh anăp nao pơ sa boh dêh čar kơñ pơgi hiam klă hloh. Ƀing ta ngă tui tơlơi hơkrŭ pơhrŏ mơnuih ngă khua, ngă hơbôt sang bruă kơnuk kơna, dăp glăi brơi găl djop sang bruă čar amăng đơ đam lơ̆n ia, kiăng kiăo tui bruă ngă kơtang hloh mơ̆ng Ping gah hăng Kơnuk kơna amăng bruă ngă tui tơlơi pơblih phrâo djơ̆ găl hăng rơnuk anai hăng tơlơi kiăng pơđĭ kyar lơ̆n ia amăng črăn phrâo”.

Rơbêh čơpăn hơpluh thun bơyan mơyan gru phun đưm dŏ djă pioh, pran jua ngă hơkrŭ anun hlăk pơblih tui dơ̆ng mơ̆n, mơ̆ng tơhnal pơkă pơklaih rơngai djuai ania nao kơ bruă pơčeh phrâo pran jua ană mơnuih. Pran jua anun jing anŏ pơtrut ai hơtai râo pơdưh tơlơi găl, ia rơgơi hăng tơlơi kiăng prong mơ̆ng rim čô mơnuih amăng Việt Nam pơyơr kơ bruă čar. Nai tha prin, nai prin tha, ơi Vũ Minh Giang, kơ-iăng khua hơđăp Sang hră gưl prong Đại học Quốc gia Hà Nội lăi : Tơdah thun 1945, “Tơgŭ hơkrŭ” lĕ tơgŭ đĭ sua glăi kiăng kơ rơngai, ră anai lĕ “Tơgŭ hơkrŭ” prăp lui pơblih phrâo, khin pơmin, khin ngă, khin lui hĭ anŏ ngă gun pioh ba lơ̆n ia ta đĭ nao pơ anăp adih.

“Kiăng dưi ngă hơdôm boh tơhnal anun amăng thun blan pơ anăp adih, tơhnal pơkă truh thun 2045, ƀing ta khom djă pioh hnơ̆ng đĭ kyar dua mrô, pơđĭ tui tơlơi hơdip mơda kơ mơnuih ƀôn sang. Ƀuh rơđah khom kiăo tui tong ten jơlan hơdră bruă kơđi čar thâo pơčeh phrâo. Tơlơi pơmin pơblih phrâo ƀu dưi sư̆ rơbư̆ ôh, khom jai hrơi kơtưn hloh amăng bruă pơblih phrâo hăng khom thâo hluh dơlăm pran jua kiăng man pơdong lơ̆n ia khin hơtai kơtang pran jua, ba djuai ania ta đĭ nao pơdrong sah hing ang djơ̆ tơlơi hơdip tơpă kơ ƀing ta”.

Tơhnal pơkă ba lơ̆n ia Việt Nam jing lơ̆n ia pơđĭ kyar, rơnoh pơhrui glăi lu amăng rơnuk thun 21 ƀu kơnong anăp ngă bruă phun đôč ôh, dŏ jing anŏ kiăng mơ̆ng abih bang mơnuih ƀôn sang djuai ania dêh čar. Tơlơi kiăng hik hăk bơyan mơyan thun 1945 hlăk anun, pơtô lăi kơ rim čô mơnuih Việt Nam ta ră anai, kơ pran jua kơtang, hrưn đĭ pô, gir kơtir mă hơjăn amăng dêh čar hăng tơlơi gum pơgôp mơ̆ng abih bang djop djuai ania.

Kiăo tui pran jua ngă hơkrŭ khin hơtai amăng Blan čơpăn rơnuk rơbâo thun phrâo jing dŏ djă pioh, tŏ tui bruă ngă sua glăi gong gai kơnuk kơna đưm, pơjing nao bruă akŏ pơdong glăi kơnuk kơna gong gai hrơi anai, mơ̆ng bruă pơklaih rơngai djuai ania jing pơklaih rơngai pran jua tơlơi pơmin thâo pơčeh phrâo; pơjing anŏ kiăng rơngai, mơ-ai pô jing pran kơtang man pơdong sa boh lơ̆n ia Việt Nam hing ang, pơdrong sah, kơjăp tơkai yak nao pơ anăp adih.