Đok nai Hoàng Thị Hằng hmư̆ ok or amăng anih hrăm phrâo ƀơi Sang hră kơnuk kơna čem rông ba pơlir gưl I-gưl II ƀơi să Dục Nông, tơring čar Quảng Ngãi. Ƀơi anăp ñu lĕ 31 čô čơđai hrăm anih 1B, ƀing čơđai ƀô̆ mơta ăt dŏ sư̆ rơbư̆ amăng hơdôm hrơi blung a mut hrăm sang hră phrâo.

Nai pơtô tơlơi hrăm rah, kiăo tui lăng rĭm čô čơđai sang hră. Đa hơmâo čơđai kiăo tui hmư̆ nai pơtô, đa čơđai dŏ hŭi mlâo. Anun, đa nai khŏm nao tơl kơƀang črâo brơi čơđai dŏ hrăm, djă gai čih, kiăng kơ juăt hăng anih hrăm phrâo.

Mông hrăm mơguah pơđut hĭ. Ƀing čơđai sang hră ding dŏng tui glông hrŏm hăng nai pơtô phrâo, gơyut gơyâo phrâo trun nao pơ anih huă asơi. Mơng ƀô̆ mơta dŏ mlâo ăt ƀơƀrư̆ pơplih hăng hơdôm mông bơră ruai ok or mơ-ak. Hăng čơđai hrăm anih 1, ƀing čơđai aka ƀu thâo rơmet drơi jăn pô, sang hră phrâo ƀu djơ̆ kơnong lĕ anih pok blung brơi kơ hơdôm tơlơi hrăm phrâo đôč ôh mơ̆ ăt lĕ anih ƀing čơđai pơjuăt hăng tơlơi hơdip phrâo dong. Nai Hoàng Thị Hằng brơi thâo, hơdôm hrơi blung, ƀing nai pơtô tơlơi hrăm rah, črâo ba ƀing čơđai juăt hăng anih hrăm hăng anih dŏ hơdip đăm lăm dong. “Ƀing čơđai mơng anih hrăm trun nao pơ anih huă asơi, huă giong ƀing gơñu pơwot glăi pơ anih hrăm či pơdơi yang hrơi dong. Ƀing nai amra dăp glăi kơƀang, liang kiao brơi ƀing čơđai đih pơdơi amăng anih hrăm mơtăm. Bruă anai ăt gêh gal yua lu čơđai sang ataih, ƀing amĭ ama ăt ƀu kiăng nao pơgiăng glăi ôh”.

Amăng sang ƀong huă agaih gong, kơƀang grê hơmâo dưm dăp črem mơtăm. Ƀing čơđai hrăm anih 1 dŏ huă asơi hrŏm. Hăng lu čơđai, anai lĕ tal blung a dưi huăi ƀong hrŏm amăng sang hră prong rơhaih, hơmâo djop mơta. Amon Xiêng Hòai An ăt dŏ mlâo lơm tơña hrơi blung a mut sang hră. Samơ̆ lăi nao mông ƀong huă, pran jua ñu ăt mơ-ak mơn: “Kâo hor ƀong huă ƀơi anai. Sang hră hơmâo lu gơnam ƀong jơman, kâo dưi huă asơi hrŏm lu gơyut gơyâo”.

Gơnam ƀong yang hrơi dong anai brơi čơđai sang hră hơmâo mơnong rơmô, añăm hơna, añăm ia hơmâo boh diă hơbai hrŏm hơdang laih dong hơmâo boh troh. Ƀing neh nai črâo brơi čơđai ƀong huă rah, hăng pơtă ƀing čơđai kiăng pơhlôm pơagaih jum dar dong…

Ƀong huă giong, ƀing čơđai pot glăi anih hrăm. Kơƀang grê hơmâo ƀing neh nai dưm dăp ha bơnah, laih anun liang kiao amăng anih hrăm mơtăm. 31 čô čơđai amra dŏ đih pơdơi hrŏm. Ƀing nai amra črâo brơi rĭm čô čơđai nao pơ anih đih pơdơi, pơtă anăm pơhiăp rơngañ bañ amăng mông pơdơi. Ƀing čơđai dŏ sư̆ rơbư̆ mơng mơguah ră anai hơđong pran jua laih.

Amon Nguyễn Thanh Trúc hơdor glăi tong ten hơdôm gơnam ƀong hrơi blung a nao dŏ đăm glăi. Hăng ñu, dưi dŏ glăi ƀong huă, pơdơi pran hăng hơdip hrŏm gơyut gơyâo ƀơi sang hră phrâo lĕ tơlơi ngă mơ-ak mơn. “Kâo huă asơi hăng añăm mơnong rơmô, rơtă hơna, ƀong tơmun mơkai hăng añăm ia hơbai hăng boh diă. Huă asơi giong kâo rao tơngan anun nao đih pơdơi. Kâo hok mơ-ak biă”.

Ƀu djơ̆ kơnong djru brơi gơnam ƀong huă, anih pit đih, ƀing neh nai ăt črâo brơi čơđai hrăm anih 1 thâo rơguăt amăng tơlơi hơdip rĭm hrơi kah hăng hơdôm tơlơi ngui ƀơi anih hrăm. Hăng ƀing čơđai kual mơnuih djuai ania ƀiă, hơdôm hrơi blung a nao sang hră ăt lĕ hrơi mông kiăng hrăm rơguăt tơlơi Yuăn, hơdip jê̆ giăm hăng ƀing nai, gơyut gơyâo hăng juăt tui tơlơi hơdip phrâo.

Hăng hơdôm boh sang anŏ kual giăm guai, tơlơi pơplih mơng sang hră ăt ba glăi tơlơi hok mơ-ak prong. Amai Y Xiêng, dŏ amăng plơi Đăk Ang, să Dục Nông, tơring čar Quảng Ngãi, hok mơ-ak lơm brơi ană ñu nao hrăm pơ anih dŏ đăm glăi: “Brơi ană bă hrăm pơ anai ngă gơmơi hơđong pran jua, amĭ ama hơmâo wăn hyu mă bruă. Pioh gơñu pơ sang ƀu hơmâo mơnuih wai lăng ôh, anun brơi ñu dŏ glăi pơ sang hră hlao. Lăng sang hră phrâo, agaih rơnăk, sang anŏ gơmơi hok mơ-ak biă hăng bơni kơ ƀing neh nai”.

Mơng lan sang hră truh pơ hơdôm anih hrăm amăng sang hră pơlir dua gưl kual giăm guai Quảng Ngãi, pơ hơpă lêng kơ ƀuh anŏ phrâo. Sang hră agaih rơnăk, anih hrăm rơhông rơhaih, lan sang pơprong; anih huă ƀong hăng anih ngui ngor hơmâo dưm dăp lăp djơ̆ brơi čơđai. Nai Nguyễn Thị Liên, kơ-iăng Khua sang hră kơnuk kơna čem rông ba gưl I-gưl II să Dục Nông brơi thâo, hơdôm tơlơi gal djru brơi čơđai hơmâo đing nao biă mă. Nai Liên brơi thâo: “Pơhlôm brơi mơnong ƀong huă hơdjă lĕ yôm hloh. Sang hră hơmâo prap lui, pơtop hrăm brơi ƀing tơnă hơbai; hơdôm anih mă mơnong ƀong huă kiăng tong ten, hơmâo hră pơ-ar pơsit brơi djơ̆ tơlơi phiăn. Hrŏm hăng anun, ƀing gơmơi đing nao pơhlôm brơi anih dŏ mơ-ak, jê̆ giăm kiăng ƀing čơđai hơđong pran jua nao sang hră”.

Mơng thun hrăm anai, bruă brơi dŏ đăm glăi yang hrơi dong, mơmŏt mlăm brơi čơđai sang hră ƀơi hơdôm boh sang hră kual giăm guai hơmâo gơnong bruă pơtô pơjuăt Quảng Ngãi pơsit tong lĕ bruă jao phun. Hrom hăng gơnam măi mok, bruă wai lăng čơđai, pơphun ƀong huă, hơdip hăng pơhlôm rơnuk rơnua hơmâo prap lui ha amăng plĕ. Amăng tal blung a hơmâo 4 amăng 9 boh sang hră giăm guai ƀơi Quảng Ngãi hơmâo ba mă yua. Gơnong bruă pơtô pơjuăt hơmâo prap lui nai pơtô, gơnam măi mok, gơnam yua pơtô hrăm hăng djop tơlơi gal kiăng čơđai dưi hrăm, dŏ hơdip ƀơi sang hră.

Hăng čơđai hrăm anih 1 ƀơi kual giăm guai tơring čar Quảng Ngãi, bruă pơjuăt hăng anih hrăm phrâo pok pơphun mơng hơdôm tơlơi jê̆ giăm; hơdôm mông hrăm blung a, sa mông huă asơi hrŏm gơyut gơyâo, đih pit ƀơi anih hrăm mơtăm hăng tơlơi črâo ba mơng ƀing neh nai. Hơdôm tơlơi anai lăng dôl đôč samơ̆ yôm phăn biă mă hăng ƀing čơđai hrơi blung a nao hrăm pơ anih dŏ glăi yang hrơi dong. Yua gah tlôn sa mông ƀong huă ƀăt jơman, sa mông đih pit hơ-et anun lĕ tơlơi prap lui mơng sang hră, tơlơi đing nao mơng nai pơtô hăng pran đăo gơnang mơng amĭ ama. Sa boh sang hră phrâo ƀu djơ̆ ba glăi hơdôm anih hrăm prong rơhaih, djop mơnong ƀong huă đôč ôh mơ̆ ăt lĕ tơlơi dưi kiăng čơđai giăm guai dưi hrăm hăng brô̆ prong giong mơnuih amăng anih hrăm klă ƀiă./.