Ƀơi sa blah đang prong 1,5 ha pla sâu riêng plah hăng kơphê, hăng năng ai 200 phun aka ƀu hơmâo hră čih mrô pla, yă H’Myka Mlô, ƀơi să Ea Knuếc, tơring čar Dak Lăk hlâo adih juăt sĭ gơnam pơ ƀing hyu mơdrô đôč. Nua gơnam yua anun mơn kơnang kơ pô mơdrô blơi sĭ glăi đôč. Lơm gong gai djru ngă hră pơmut boh thâo mrô djŏp anih pla, yă H’Myka Mlô čang rơmang đang hmua ñu amra hơmâo hră pơ-ar, tơlơi pơhing anih pla rơđah rơđông, mơ̆ng anun hơmâo anom bơwih ƀong ba sĭ gơnam pơ čar rơngiao ƀuh nao, ngă bruă tom, blơi gơnam hăng nua pơmă ƀiă: “Mơnuih ngă hmua gơmơi čang rơmang hăng tŭ ư biă yơh hăng bruă ngă anai, amra ngă hră pơ-ar kiăng să kĭ kơđŏm brơi”.

Hrŏm hăng sang anŏ yă H’Myka Mlô, lu sang anŏ hăng anom ngă ƀong hrŏm ƀơi Dak Lăk hlong či ngă mă pô hră pơ-ar, tơlơi pơhing kơ đang hmua, anih pla hăng bruă tơjŭ pla hiưm pă đah mơ̆ng čih pơmut ngă hră, ngă mrô anih pla. Ơi Trần Văn Thắng, Khua anom ngă ƀong hrŏm Nông Nghiệp Xanh Krông Pač, brơi thâo bruă anai sit nik dưi pơđĭ tui bruă ngă hmua pla pơjing hăng wai lăng anŏ yom bruă pla truh pơ ba sĭ, glăk hơmâo hơmâo anom bruă prăp lui. Ƀơi anom ngă ƀong hrŏm, rơbêh kơ 70-80% đang hmua hơmâo hră VietGAP, laih dong mă yua hră čih pioh bruă ngă hmua điện tử amăng lu thun. Bruă pơsit rơđah tong ten tơlơi pơhing tal anai djru mơnuih ngă hmua pơƀuh anŏ klă, hiam, pok prong anih ba sĭ laih anun dưi pơhno kơtang hloh: “Ƀing gơmơi hơmâo prăp lui laih, kah hăng hră điện tử čih glăi djŏp bruă ngă hmua ƀudah wơ̆t hăng anih pla VietGAP lu thun hăng anai laih, ƀu djơ̆ phrâo ngă ôh. Gơmơi pơmin ta kiăo tui tơlơi pơkă, hră kiăng hơmâo, laih anun mông anai hơmâo tơlơi gêh găl či ba sĭ gơnam pơ tač rơngiao. Tui anun, sâu riêng Việt Nam ta dưi pơhno kơtang hloh hăng anih mơdrô pơkŏn”.

Dak Lăk glăk hơmâo rơbêh 410 mrô pơkă anih pla sâu riêng, hăng giăm 11.000ha, 73 anih anung gơnam hơmâo brơi hră pơsit gru mrô. Lơ̆m anun, anih pla sâu riêng mơ̆ng tơring anai năng ai 44.00ha, gơnam pơhrui amăng thun 2026 him lăng 500.000 tơn. Bruă kiăng sem lăng, ngă hră, ba pơmut hăng pơtruh nao rai jing prong biă. Khă hnun, tơring čar ăt gir ngă giong bruă hơmâo jao amăng bruă “30 hrơi mlăm pơmut mrô kual pla sâu riêng”.

Yă Đặng Thị Thủy, Kơ-iăng khua Gơnong bruă hmua hăng ayuh hyiăng tơring Dak Lăk brơi thâo, tơlơi kiăng hơmâo mơ̆ng jơlan hơdră anai ƀu pơdơi dơ̆ bruă pơklaih anŏ kơđông hră pơ-ar ƀudah ĕp ƀuh anih pla đôč ôh. Hloh kơ anun dong, anai jing bruă pơplih hơdră ngă hmua, pơkra gơnam, wai lăng hăng pơtruh anih mơdrô, ngă phun atur kiăng anom bruă pơkra sâu riêng đĭ kyar rơđah rơđông, hơđong, hăng dưi pơhno kơtang hloh ƀơi anih mơdrô jar kmar: “Tơring čar git gai truh thun 2030 hăng bruă ngă hmua khŏm hơmâo aset biă ñu 30% mă yua boh thâo mrô. Anai jing sa amăng hơdôm phun atur kiăng anom bruă gơmơi dưi ngă rơđah djŏp bruă pơkra gơnam ăt kah hăng anŏ pơkă tui hăng tơlơi kiăng mơ̆ng rim bruă, rim gơnam pioh sĭ pơ čar rơngiao pơ anăp anai”.

Anŏ phun ñu ƀu djơ̆ ba hră pơ-ar pơmut amăng plang mrô ôh, anun lĕ pơjing glông djă pioh mrô dưi pơsit anăn păn, ba pơmut djŏp tơlơi phrâo hơmâo hăng pơƀuh hyu gah rơngiao, pơƀuh rim anih pla, anih anung gơnam hăng tơlơi pơhing hơmâo hră pơ-ar sit. Anai ăt jing bruă ngă tui Hră pơtrun mrô 57 mơ̆ng Ding jum kơđi čar, mă boh thâo ia rơgơi, tơlơi pơčeh phrâo hăng glông djă pioh mrô pơtrut đĭ kyar.

Djru ba Dak Lăk hăng hơdôm boh tơring ngă hlao mơtăm bruă anai, Ding jum bruă ngă hmua hăng ayuh hyiăng glăk pơkiăo nao ƀing khua nao tơl anih či ngă bruă, pơtô brơi, amăng hrơi mông gưl să blung a hơmâo jao bruă ngă hră pơsit mrô anih pla. Ơi Nguyễn Quang Tin, kơ-iăng khua Anom bruă boh thâo ia rơgơi, lăi lơ̆m hră pơ-ar hơmâo pơtruh abih bang, tơlơi pơhing anih pla ƀu djơ̆ hră pơ-ar djă pioh đôč dong tah, jing hră pơ-ar tơlơi pơhing mă yua hrŏm, bơwih brơi bruă ngă hmua, pơkra gơnam, wai lăng anŏ klă, pơkra gơnam, sĭ mơdrô hăng ba sĭ pơ tač rơngiao: “Anai jing sa amăng hơdôm tơlơi akŏ phun yom biă: pơsit anăn hăng pơsit gơnam, tơdơi kơ anun dưi ĕp ƀuh anih pla, anih pơkra rim mơta gơnam. Hră pơ-ar djă pioh hơmâo 5 gưl, mơ̆ng Anih djă pioh dêh čar truh pơ hơdôm ding jum, anom bruă, tơring čar, să phường, anom bruă mơdrô, anom ngă ƀong hrŏm hăng mơnuih ngă hmua. Lơ̆m hơmâo glông djă pioh hră pơ-ar, hơdôm tơlơi pơhing hơmâo amăng mông pơkra gơnam, ba sĭ, ăt kah hăng wai lăng, leng kơ dưi ĕp lăng rơđah, tong ten”.

Mơ̆ng “Bruă mă sui 30 hrơi pơsit mrô anih pla”, Dak Lăk glăk gir pơplih hơdră wai lăng phrâo hăng bruă pơkra sâu riêng. Lơ̆m rim anih pla, anih anung gơnam hăng gơnam pơkra rai hơmâo djŏp anăn, pơmut amăng boh thâo mrô, hăng pơtruh nao rai, hră pơ-ar anun jing anŏ yom či wai lăng, pơgang anŏ klă, anŏ rơđah bruă pơkra, ba sĭ laih anun pơđĭ tui anŏ yom gơnam mơ̆ng hmua./.