Akŏ thun 1945, Rơnuk blah ngă rŏng lŏn tơnah tal 2 giăm či pơđut laih. Kơnôl 12/3/1945, Ping gah ngă hră Pơčrâo trun “Japan - Prang bơpơnah tơdruă hăng bruă kiăng ngă mơ̆ng ƀing ta”, pơsit “Anai jing hrơi mông gêh găl kiăng mơnuih ƀôn sang ta tơgŭ blah, mă glăi tơlơi rơngai”.

Mơ̆ng plah wah thun 1945, bruă tơgŭ blah ayăt Japan hơmâo ngă djŏp anih, bruă pơkơdong ayăt hơmâo ngă amăng bruă kơđi čar wơ̆t hăng blah ngă, tơgŭ hơkrŭ kơtang biă mă ƀơi lu boh tơring amăng dêh čar. Lơ̆m hơmâo djŏp tơlơi gêh găl, ta juăt lăi truh hrơi tơsă laih, kơnôl 13/8/1945, Jơnum min Tơgŭ hơkrŭ đơ đam čar ta hơmâo akŏ pơdong laih anun amăng hrơi anun mơtăm ba tơbiă Tơlơi pơtrun tơhan mrô 1, tơgŭ blah amăng djŏp tơring mơtăm.

Kơnôl 16/8/1945, Jơnum prong khua mua pơ ala mơnuih ƀôn sang ƀơi Tân Trào pơsit Hơpluh mơta bruă prong mơ̆ng Jơnum min djŏp djuai ania Việt Minh, kĭ hră brơi tơgŭ blah, pơsit hla gru čar lĕ hla mriah, pơtŭ kơñĭ, ruah “Tiến quân ca” ngă tơlơi adoh dêh čar, laih anun akŏ pơdong Jơnum min Pơklaih rơngai djuai ania Việt Nam (jing Kơnuk kơna jăng jai Việt Nam) yua Khua mir sir Hồ Chí Minh apăn akŏ. Hrŏm hrơi anun mơn, Wa mơit hră iâu abih bang mơnuih ƀôn sang, ñu lăi dlăm “Hrơi mông pơsit tơlơi hơdip djuai ania ta truh laih. Abih bang mơnuih ƀôn sang tơgŭ hơkrŭ bĕ, mă pran ta pô pơklaih rơngai brơi ta pô”.

Kơnôl 19/8, hơdôm rơbâo rơbăn mơnuih ƀôn sang hrŏm hăng tơhan ngă hơkrŭ blah sua mă sang bruă akŏ phun amăng kơnuk kơna, sua glăi gong gai, ba glăi pơ tơngan mơnuih ƀôn sang. Blah dưi ƀơi Hà Nội jing pơtrut pơsur pran jua kơ bruă tơgŭ blah djŏp tơring. Mơ̆ng plơi prong truh pơ ƀon lan, mơ̆ng kơdư trun pơ dơnung, mơ̆ng kual lŏn dăo truh pơ bul pơtâo ia rơsĭ - bruă tơgŭ hơkrŭ kơhang kar hăng kơthel pưh mơtăm. Kơnong kơ ha mơkrah blan đôč, Bruă tơgŭ hơkrŭ truh kih ƀơi abih bang anih.

Kơnôl 2/9/1945, ƀơi Tơdron lăk Ba Đình hing ang, Khua mir sir Hồ Chí Minh pơđok Hră pơklaih rơngai, lăi pơthâo tơlơi rơngai, mơ-ai pô, abih bang mơnuih ƀôn sang Việt Nam bơkơnar ƀơi anăp djŏp čar: “Lŏn ia Việt Nam dưi tŭ mă tơlơi rơngai, tui hluai pô, laih anun sit nik jing sa boh dêh čar rơngai laih. Abih bang mơnuih ƀôn sang Việt Nam, khut djă ba pran jua, djŏp khul grup, tơlơi hơdip hăng dram gơnam đah mơ̆ng bong kjăp tơlơi rơngai, mơ-ai pô anun”. Lŏn ia Việt Nam Dân chủ Cộng Hoà sit nik akŏ pơdong - kơđŏm gru pok brơi rơnuk phrâo mơ̆ng djuai ania: rơnuk rơngai, mơ-ai pô hăng dưi ngă pô wai lăng lŏn ia pơ anăp adih.

Ngă lơphet 81 thun Hrơi hơkrŭ Blan Čơpăn truh kih hăng Akŏ pơdong kơnuk kơna kơnôl 2/9, jing hrơi kiăng abih bang Ping gah, mơnuih ƀôn sang hăng abih bang ling tohan hơdor glăi rơnuk blah prai ayăt hing ang mơ̆ng djuai ania; hơdor glăi tơlơi gum djru prong prin mơ̆ng Khua mir sir Hồ Chí Minh, djŏp rơnuk ơi yă ngă hơkrŭ, tơhan sông kơtang, djai drơi yua kơ lŏn ia hăng abih bang mơnuih ƀôn sang djai drơi yua kơ tơlơi rơngai. Mơ̆ng tơlơi pơ-ư ang anun, rim čô mơnuih Việt Nam bơbă tui pran jua khăp kơ lŏn ia, gơgrong bruă, prăp mă pô, pơtrut tui pran jua kơtang gum pơgôp djuai ania, gir pơgang kjăp Lŏn ia hăng akŏ pơdong lŏn ia ta pơdrong sah, thâo rơgơi, yâo mơak./.