Anom bruă git gai ling tơhan tơring čar Quảng Ngãi gum hrŏm hăng Sang hră gưl prong Khoa học Tự nhiên (Sang hră gưl prong dêh čar ƀôn prong Hồ Chí Minh) hơmâo mă yua măi radar hrĭp ĕp amăng lŏn ƀơi kual jơlan Trường Chinh, phương Đăk Cấm kiăng kơ pơsit brơi hơdôm anih him lăng tơlang amăng lŏn, djru brơi bruă ĕp tơlang tơleh tơhan djai pơsăn drơi.

Ƀơi anih hyu ĕp, arăng hơmâo mă yua măi hrĭp radar ƀơi hơdôm kual him lăng luh dor tơhan hluai tui hơdôm hră pơhing, boh than kơsem min hăng tơlơi hơduah tơña hơmâo pơƀut glăi, lăng nao rai. Măi radar ñu amra hrĭp pơčrang trun amăng atur lŏn hăng amra tŭ mă hơdôm anŏ pơglăi amăng lŏn, mơng anun amra trơ̆i pơčlah lŏn djru brơi bruă ĕp lăng hăng hơdôm anŏ đăo lăng hơmâo tơlang amăng lŏn. Ơi Lê Văn Anh Cường, Nai pơtô tơlơi hrăm Vật Lý Điạ cầu, sang hră gưl prong Khoa học Tự Nhiên brơi thâo: “Măi radar anai măi yua hrĭp hăng sóng điện từ pơčrang hyu amăng lŏn hăng tŭ mă hơdôm anŏ pơčrang glăi. Mơng anun, ƀing gơmơi amra pơčlah hĭ sóng điện từ. Mơng hơdôm črăn pơčlah anun, ƀing gơmơi amra ĕp lăng kiăng kơ dưi ƀuh tong ten gơnam amăng atur lŏn. Hơdôm tơlơi pơhing bơdjơ̆ nao luh dor tơhan amra pơƀuh brơi amăng rup radar mơ̆ ƀing gơmơi hơmâo tŭ mă”.

Tui ơi Nguyễn Xuân Thắng, ding kơna grup kơsem minh pơlir Việt Nam-Mi brơi thâo, bruă mă yua radar hrĭp amăng lŏn čang rơmang djru tañ ĕp ƀuh hơdôm anŏ him lăng hơmâo tơlang amăng atur lŏn, mơng anun djru brơi anom bruă bơdjơ̆ nao guang dar hơdôm anih him lăng hơmâo kiăng đing nao bruă ĕp. “Lơm ƀuh hơmâo hơdôm anŏ phara, ƀing gơmơi amra sem lăng, pơsit tong ten anih. Tơdah ƀuh luh ia ƀudah hơdôm kual him lăng hơmâo tơlang, ƀing gơmơi amra đing nao ĕp ƀơi anun. Hơdôm anih hơmâo hrĭp ƀuh bơkơnar, him lăng ƀu djơ̆ amăng, ƀing gơmơi ƀu klơi ôh. Tơlơi anai ngă pơkrem ƀiă prăk kak, hrơi mông lơm hyu ĕp”.

Anom bruă git gai ling tơhan tơring čar Quảng Ngãi hơmâo pơƀut hơdôm hơpluh čô mơnuih apăn bruă, ling tơhan nao rơmet rơk tơk, ngă pơgaih ƀrơi hơdôm anih hlâo anun lĕ pơsat tơhan djai pơsăn drơi phương Đăk Cấm. Bruă prap lui pok pơhai ječ ameč kiăng ngă gêh gal brơi kơ bruă ĕp lăng, guang dar hăng pok pơhai hơdôm tơlơi yak nao tŏ tui dong.

Tui tơlơi pơkă, mơng kơnôl 5/6, anom bruă bơdjơ̆ nao tơring čar Quảng Ngãi pơphun hyu klơi, ĕp ƀơi hơdôm kual rôk tui dua bơnah jơlan Trường Chinh hăng ha bơnah amăng lan pơsat dor tơhan phương Đăk Cấm. Bruă pok pơhai akŏ bruă anai hơmâo ngă tui tơdơi kơ jơnum pơphun blan 5 laih rơgao. Amăng mông jơnum, hơdôm anom bruă bơdjơ̆ nao, ƀing kơhnâo hăng ƀing kơsem min pơsit glăi hơdôm tơlơi pơhing hrŏm hăng dua pok rup yua sa čô tơhan hơđăp Mi pơƀuh brơi hluai tui grup kơsem min pơlir hơbit Việt Nam-Mi, anai lĕ atur phun kiăng pơsit brơi kual him lăng dor tơhan mơng 70 truh 90 čô tơhan djru hơkrŭ. Ƀing tơhan hơmâo pơsit lĕ Khul tơhan mrô 24A/kual blah 3B, Grup tơhan blah hơdeč 406 hăng grup tơhan blah hăng rŏng lŏn 304 hơmâo djai pơsăn drơi amăng tal kơsung blah hăng tơgŭ hơdru bơyan phang Mậu Thân thun 1968.

Tơdơi kơ bruă pơgiong hĭ ĕp lăng hăng măi mok, hơdôm anih him lăng hơmâo amra klơi đĭ lŏn hăng măi kuăi. Lơm ƀuh hơdôm anŏ him lăng tơlang ƀudah gơnam bơdjơ̆ nao tơhan, ling tơhan hrŏm hăng grup K53 amra hơdai nao bruă klơi hăng tơngan, tơkuai ƀơƀrư̆ kiăng pơhlôm huăi lŏm hĭ hơget ôh.

Bruă hyu ĕp hơmâo pơčlah jing tlâo rơwang, pok pơhai mơng anai truh abih thun 2026. Rơwang akŏ đing nao ƀơi kual lŏn rơhuông rơhaih giăm 900 met karê gah Ngŏ kơdư pơsat dor tơhan phương Đăk Cấm hăng ƀơi ară jơlan Trường Chinh mơng sang mrô 206 truh 282. Anai lĕ kual hơmâo rŏng lŏn gêh gal, huăi hơmâo ring bruă amăng lŏn yua anun amuñ brơi măi kuăi, măi hrĭp mă. Rơwang tŏ tui dong amra ĕ lăng hơdôm kual him lăng hơmâo dua bơnah jơlan Trường Chinh. Yua dong amăng kual plơi pla hăng lu glông hrĕ apui lơtrik, hrĕ dăng kông, đing ia hăng lu ring bruă mơnuih ƀôn sang, bruă pok pơhai amra bưp tơnap tap ƀiă. Bruă hyu ĕp hơmâo ngă tui tơlơi pơsit “kjăp truh hơpă ngă hơdơ̆ anun, amuñ ngă hlâo, tơnap ngă tơdơi, ngă hrơi tong ten”.

Khua tơhan Trần Minh Trọng, kơ-iăng khua anom bruă tơhan kual 5 brơi thâo: “Bruă pok pơhai kiăng pơhlôm brơi lăp djơ̆ hăng tơlơi rơkâo pơsit brơi gru grua hơđăp, hyu ĕp tơlang tơleh tơhan hgăng bruă wai pơgang jum dar, hơđong tơlơi hơdop mơnuih ƀôn sang. Hơdôm anom bruă kiăng wai lăng kjăp hơdôm anih klơi; ngă tui djop bruă dar mă rup, čih pioh, gom sir, djă pioh hăng răk rem djop gơnam hơmâo klơi ƀuh pioh glăi mơng đưm hlâo lơm glăk hyu pơƀut glăi ngă tui djơ̆ tơlơi pơkă”.

Tơdơi kơ giăm 60 thun dong mơng tal kơsung blah hăng tơgŭ hơkrŭ bơyan phang Mậu Thân 1968, hơdôm bruă ĕp lăng ƀu djơ̆ kơnong djru brơi bruă hyu klơi pơƀut glăi tơlang tơleh tơhan đôč ôh mơ̆ ăt pơgôp ngă rơđah hơdôm tơlơi kơđŏm glăi gru grua dŏ glăi amăng atur lŏn, lăp djơ̆ tơlơi čang rơmang mơng ƀing mơnuih amăng sang anŏ hăng ƀing gŏp tơhan dong./.