Broă lơh “Mpồl lơngap lơngai ai cau ùr mờ kơnòm dềt in” neh geh tơlik mat tàm xã tiah nhàr dà lơgar Nhôn Mai, kơnhoàl Tương Dương, càr Nghệ An. Broă lơh do là broă lơh lam lơh jat ngan ngồn rơndap broă lơh sồ 8 bè” Lam lơh ring bal ùr klau mờ bơsong ală bơta jal mhar gơ wèt mờ cau ùr mờ kơnòm dềt”, gơ wèt Broă lơh jơnau kờñ dà lơgar bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tiah làng bol jơi bơtiàn dùl êt nă cau mờ tiah kơh bơnơm, tơngai bơh nam 2021 tus nam 2030 (tơngai dơ̆ 1 bơh nam 2021 tus nam 2025). Mò Lò Thị Hương, Củ tịc Mpồl cau ùr xã Nhôn Mai yal: “Tàm ală tiah geh bơklau, bèp ngir ơlak, lơh pờng bau kòn den mpồl cau ùr sùm pơgồp bal mờ kwang àng xã tus lơh broă bơto pơlam nùs nhơm cau ngir ơlak in, yal bè bơta aniai bơh ơlak dê. Tơnơ̆ 3 nam pơn đơl pràn, bơta do tàm xã neh gơmù uă”.

Nghệ An tŭ do geh mờr 708 rơndap broă lơh mùl màl (mờ 10 rơndap broă lơh dềt) gơ wèt Broă lơh jơnau kờñ dà lơgar bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tiah làng bol jơi bơtiàn dùl êt nă cau mờ tiah kơh bơnơm. Bulah neh jơh nùs lam lơh, mơya rơndap broă sồ 8 gơtìp lơyài pơndrờm mờ broă rơndap lơh tŭ tơngai ai tơlik mờ gam gơtìp uă kal ke bè priă bơcri mờ tơngai lam lơh. Ồng Vi Mỹ Sơn, Phó Kwang atbồ Ƀan Jơi bơtiàn càr Nghệ An pà git, mùl màl kòl yan neh mpờl gŏ tơn bơh broă tam pà kâp atbồ, lam lơh rơndap broă. Tàm 10 rơndap broă lơh dềt den gơ rềng tus dùl ròt ală anih lơh broă, mpồl lơh broă bơh uă ƀộ, mpồl, gah broă lơh dà lơgar atbồ mờ pơlam lơh jat; 2, 3 ƀộ, mpồl, gah lơh broă dà lơgar lơyài ai tơlik jơnau pơlam nàng lam lơh jat: “Tŭ do, broă lơh jơnau kờñ dà lơgar gơ rềng tus 9 Ƀộ, gah broă lơh dà lơgar, tàm càr là 9 Sở, gah broă lơh. Pal kờp sền wơl jơh 3 broă lơh ndrờm bal den tơmut tàm dùl broă lơm gời. Pơn yơu bè dong kờl bơtàu tơnguh lơh sa, jơh bal 3 broă lơh tơmut bal tàm dùl broă, jàu ai gah lơh sa suơn sre in pơlam tơn mìng is bơtàu tơnguh lơh sa, den hơ̆ sồng gơtùi lơh. Hơ̆ là tơnơ̆ tŭ tơn jơh tơngai dơ̆ 1 den bơta do he sền sơ wì mờ tam gơl tơngume rơndap broă lơh den hơ̆ sồng gơ dipal”.

Ờ mìng Nghệ An mờ tŭ do ală tiah ndai kung gam gơtìp kòl yan tŭ lam lơh Broă lơh jơnau kờñ dà lơgar bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tiah làng bol jơi bơtiàn dùl êt nă cau mờ tiah kơh bơnơm đơs is, broă lơh jơnau kờñ dà lơgar đơs bal. Tàm càr Thanh Hóa, tus tŭ do, Broă lơh làng bol jơi bơtiàn dùl êt nă cau mờ tiah kơh bơnơm kung gam kòl git nđờ jơt tơmàn đông tài ờ gơtùi lam lơh. Jơnau geh đơs là, ală rơndap broă lơh dềt ờ hềt geh tơl bơta nàng tam pà priă bơcri. Ồng Mai Xuân Bình, Kwang atbồ Ƀan Jơi bơtiàn càr Thanh Hóa pà git: “Nam lài den neh jàu priă, mơya tŭ do ờ hềt kĭ ring bal den ờ gơtùi tă pơgồp jơnau đơs càr in nàng jàu tai, tài ờ geh sră nggal. Tŭ do mờ tă pơgồp jơnau đơs ai càr in tam pà priă bơcri, den tơnơ̆ do tŭ geh sră nggal lơi nàng tam pà priă bơcri. Tài neh jàu priă bocri mờ ờ hềt rơcang lơh rơndap broă mờ he tam pà priă bơcri den rơp gơ kòl wơl, den tàng ờ geh sră nggal nàng tam pà priă bơcri. Den tàng bơta do gơ wèt mờ rơndap broă lơh do den kung gam sồr Củ tịc Ủy ƀan Ñân zân ală kơnhoàl, lơh ngan ring bal lài mờ nhai 9 tus, tài bơta do gơ rềng tus rơndap ù tiah, ai bơnah priă bơcri gam wơl den dilah neh ring bal ai rơndap broă in den gơtùi bơ tơl tai dùl êt priă bơcri nàng pơn jat tai lơh sir rơndap broă’.

Nàng kờñ tơnguh mhar lam jat ală mat broă neh geh ring bal, ală sở, gah broă lơh,a lă tiah tàm 2 càr Nghệ An mờ Thanh Hóa neh bơt bơtàu broă rơndap lơh mờ lam lơh jat, ai priă bơcri ală broă lơh, rơndap broă bè rơndap ù tiah, rơndap tap sèng, rơndap ai, gàr kơ̆ kơljap ƀòn làng bol ơm kis; bè bơcri priă lơh phan bơna pal geh, drơng lơh sa, rài kis tàm tiah làng bol jơi bơtiàn dùl êt nă cau mờ tiah kơh bơnơm in. Bulah bè hơ̆, Broă lơh jơnau kờñ dà lơgar bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tiah làng bol jơi bơtiàn dùl êt nă cau mờ tiah kơh bơnơm là broă lơh pa, geh uă tơngume, uă mpồl đơng lam, atbồ, lam lơh den tàng broă lơh jat Broă lơh jơnau kờñ dà lơgar bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tiah làng bol jơi bơtiàn dùl êt nă cau mờ tiah kơh bơnơm geh gal ngan cau tĕ khà, kwang bàng Quôk hội sền gròi. Tàm pơrjum dơ̆ 5 pa do, hơ jơnau lùp tềng đap Quôk hội, Ƀộ trưởng, Củ ñiệm Ủy ƀan Jơi bơtiàn ồng Hầu A Lềnh đơs bơta gam kơlôi rơcang he dê: “Bơta kòl yan dờng ngan rlau jơh tŭ do là broă lam lơh tàm ù tiah ngan ngồn tài geh ală rơndap broă lam lơh ngan ngồn tus tàm thôn, ƀòn, tus tơl hìu bơnhă tơn. Bè kơrnuat boh lam den ală sră nggal pơlam lơh jat neh ai tơlik wil tơl, bulah bè hơ̆ ờ gơtùi pleh tàm ngan ngồn geh ală broă gơlik geh tàm hơ̆. Den tàng, dà lơgar rơp sơlơ tơnguh rlau tai broă sền sơ wì, sồr lơh mờ geh jơnau pơlam tă bơsong di tŭ ală kal ke, kòl yan kâp hơ đơm in. Gơ wèt mờ ală tiah, tàm sră nggal pơlam lơh jat dơ̆ do rơp sơlơ tơnguh broă tam pà kâp uă ngan rlau hơh gơ wèt mờ jơh ală bơnah priă jền nàng kâp hơ đơm in lơh nền, tơrgùm cau lơh broă nàng lam lơh jat”.

Ală kal ke, kòl yan tàm broă lam lơh Broă lơh jơnau kờñ dà lơgar bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tiah làng bol jơi bơtiàn dùl êt nă cau mờ tiah kơh bơnơm uă ngan gơ rềng tus sră nggal pơlam lơh jat jơnau cih adat boh lam. Tus nhai 4 nam 2023, jơh 15 ƀộ, gah lơh broă dà lơgar geh jàu kơnòl broă neh bơsong mờ geh sră nggal hơ wơl, pơlam ală tiah in bơsong geh 121 kal ke, kòl yan. Bơta do ai gŏ, broă lòt sền, sền sơ wì, kơlôi sơnơng ală bơta lài mờ tŭ ai tơlik broă lơh do ờ hềt ngan ngồn nền nòn, lơh gơbàn kòl yan, gơ tàm rơndap rơndồ tŭ lam lơh là bơta ờ gơtùi pleh.