Tàm dơ̆ tam lơh Tây Nguyên nam 1975, ală mpồl ling tam lơh tờm bơh he dê neh lơh jat broă tam lơh đơs ờ pơrlồm tiah tam lơh sò tơm geh cồng nha, lơh bol sò tơm tơrgùm ling rê tàm Kon Tum mờ Pleiku, tàm tŭ gùng dà sò tơm tờm là Buôn Ma Thuột. Ngai 10/3/1975, tàm tŭ ală mpồl ling tam lơh tờm bơh he dê pờ dơ̆ sò tơm Buôn Ma Thuột, sơr băc mhar lơh nrah nring jơh tiah rcang gàr lài bơh bol sò tơm dê. Mờ Sư đoàn 10 bal mờ Sư đoàn 320 kung bơyai lơh tam lơh kơryan tàm gùng 14, koh gơl jơh gùng dong kờl bơh Pleiku dê, lơh tam cah is tiah tam lơh Buôn Ma Thuột. Tus bal tơn tam lơh nam lài do dê, Thiếu tá ồng Phạm Văn Tốn, lài do là Kong kơnòl cíñ trị Trung đoàn mpồl ling tam lơh 54, Sư đoàn 320, kah wơl: “Ngai 8 rah phào, he sò tơm geh Cẩm Ga (tŭ do gơwèt kơnhoàl Chư Sê), den tŭ hơ̆ ală ling tiah ndai kung mut tam lơh bal sơl. Jat Jơnau sồr bơh kấp hơđang dê, mpồl ling tam lơh bol añ kung ơm bè ờs crăp rcang gơn mpồl ling Ling mpồl 2 bol sò tơm dê mù dong kờl ai Buôn Mê Thuột in den crăp rcang tam lơh”.

Buôn Ma Thuột nrah nring lơh ală broă lơh rcang gàr lài Tây Nguyên gơprah gơpring. Gah atbồ pơlam broă ling klàng dờng mpồl ling klàng Việt Nam Kộng hòa dê sồr tơn rê ling lik bơh Gia Lai, Kon Tum jat gùng 7 (tŭ do là Gùng rơndeh dà lơgar ( dờng ) 25) rê tus Phú Yên, mơya do den là broă lơh tìs kơn jơ̆ ngan. Ală mpồl ling bơh he dê lam jòi gơsơ̆t bol sò tơm kràñ cê jơh nùs, sùm tam lơh kơryan tàm gùng 7, lơh ling bol sò tơm gơ mut tàm bơta sơrlồng sơrlàng, gĭt nđờ rơbô ling gơtìp gơsơ̆t halà kŭp kis. Dơ̆ ntoăt dô mhar  ngan gơlik gơs rềs àr, lơh tềl bơta nrah nring jơh bơh tiah rcang gàr lài Tây Nguyên dê. Ngai 17/3/1975, ling he dê sò tơm mut tàm Pleiku tơngklàs Gia Lai. Đại tá ồng Nguyễn Vi Hợi, Cau ling khin cha jak chài Mpồl ling phàu crong Làng bol yal wơl: “Ngai 17  mờ ngai 18/3, Ling mpồl 2 bơh bol sò tơm dê lam rŭc ling tàm gùng 7, ờ gŏ ntoăt dô. Mơya gơtìp bol añ kơryan tam lơh, den ờ gơtùi tam lơh ờ. Ngai 18/03, bol sò tơm tam cah lik ală đah nàng rŭc ling, den tŭ hơ̆ hơ̆ sồng hòi là rŭc ling ntoăt dô”.

Ngai 26/3/1975, ală mpồl ling tam lơh tờm tus bal tơngklàs Tây Nguyên geh bơyai lơh gơs Ling mpồl 3 (Ling mpồl Tây Nguyên) pơn jat tai tam lơh sò tơm rê tàm tiah ring. Trung tướng Nguyễn Quốc Thước, lài do Đơng lam Ling mpồl 3, pà gĭt: “Bơta kwơ bơh broă tam lơh Tây Nguyên là bơta tơnggơs bơh Ling mpồl 3 dê. Tŭ mpồl ling klàng gam ur ar mù tam lơh tàm tiah ring tiah tàm gùl Dà lơgar dê, Ƀộ Cíñ trị lơh nền tŭ tơngai niam neh tus, tơngơs mơ dùl ling mpồl tam lơh tờm pràn nàng bal mờ Ling mpồl 1, Ling mpồl 2, Ling mpồl 4 rcang tơngklàs Sài Gòn”.

Lòt gan 50 nam, Ling mpồl 3- Ling klàng mpồl Tây nguyên pơn jat tai dờng pràn, bơtàu tơnguh jat gùng dà tờm ngan, nhăp nhar, crăp rcang tam lơh tàm tơl ală bơta digơlan gơlik geh. Lồi nam 2024, Ling mpồl 3 bal mờ Ling mpồl 4 geh bơyai lơh gơ gơs Ling mpồl 34, lơh tềl broă bơtàu tơnguh pa tàm gùng lòt kah yau pơn yờ să dờng màng ngan.

Di dơ̆ tơngkah kir sơnrai 50 nam Tam lơh pha lin Buôn Ma Thuột, tơngklàs càr Dăk Lăk, pa do kung neh geh bơyai lơh broă lơh tìp mat kwang bàng, cau pơgru dong kờl tus bal bơt bơtàu gah bơto bơtê kăc màng tàm càr Dăk Lăk tàm rài tam lơh tam dră mờ bol sò tơm lơgar Mỹ mờ tơnơ̆ ngai tơngklàs.

Tàm dơ̆ tìp mat, ală cau ala mat neh kah wơl bal ală kir sơnrai tàm ală nam tus bal lơh broă, ngan là tàm rài tam lơh mờ tơnơ̆ ngai tơngklàs. Tam pà bal bơta chờ hờp, ngoh rơngăc tŭ tìp wơl ală cau pơgru, oh mi, cau lơh broă bal; kah kơlôi ală cau ling bal, cau lơh broă bal neh chơ̆t. Ồng Hà Ngọc Đào, Lam bồ mpồl tàm yal tơngĭt jơnau lài do là kwang bàng, cau pơgru càr Dăk Lăk dê pà gĭt, do là broă lơh geh kwơ ngan di dơ̆ tơngkah kir sơnrai 50 nam tam lơh pha lin Buôn Ma Thuột; là dơ̆ tìp mat kah wơl bơhiàn ờs mờng mờ kah ưn ngài ală rơnàng kwang bàng, cau pơgru neh geh uă tă pơgồp ai bơta bơtàu tơnguh càr Dăk Lăk dê in. Ồng Hà Ngọc Đào, đơs:“Dơ̆ tìp mat do 50 nam hơ̆ sồng geh dùl dơ̆ mờ khà tơl làm mờr 100 nă cau ngoh rơngăc uă ngan. Uă oh mi ơm tàm tiah ngài, ơm ngài pơgăp gĭt nđờ kơi sồ kung hưh hơh rê tàm do sơl nàng tìp mat oh mi, cau lơh broă bal, đơs ală nùs nhơm bơh he dê tàm rài tam lơh kung bè tơnơ̆ ngai tơngklàs tus tŭ do, bơh ală ngai bơh chờm ntrờn bơh bơto bơtê tàm tiah geh bol sò tơm tus broă bơto bơtê kăc màng git nđờ bơta kal ke. Dà kơl hề bơh khi dê dờng ngan nàng geh bè tŭ do, bơh ală broă bơto bơtê kơnòm să hơ̆ tus tŭ do pơn jat tai tàm pơdờn mờ bơtàu tơnguh”.

Tàm rài tam lơh dră wơl bol sò tơm lơgar Mỹ dong klàs Dà lơgar, geh 45 nă kwang bàng, cau pơgru lòt B geh ntrờn, dong kờl ai gah bơto bơtê càr Dăk Lăk in. Ală klau pơgru, ùr pơgru neh bơt bơtàu jài, lam bơto bơtê mờ tus bal lơh sa mờ tam lơh jài, jơh nùs ơm tàm ƀòn lơgar tus ngai tơngklàs. Nhai 8/1975, Ty Bơto bơtê càr Dăk Lăk geh tơngơs, ală kwang bàng, cau pơgru pơn jat tai ơm bal, tus bal bơt bơtàu gah bơto bơtê kăc màng tàm càr dê tus di tŭ jơh sơnam ai ơm rlô lơh broă. Do là mpồl cau tờm, pơgồp bơnah tàm bơta bơtàu tơnguh bơh gah bơto bơtê càr Dăk Lăk dê bơh ală ngai sơn rờp tơngklàs tus tŭ do.