Pa pơndiang 2 ƀào kòi tus tiah măi kòi phe tàm ƀòn, ồng Klưnh pà gĭt, cau ùr tŭ do lơngai ngan, jơh bal gar phe sa pah ngai kung ờ duh pal kơlôi rcang tai. Lài do den ƀŏ phe plào jơh mpàng tê, tơnơ̆ hơ̆ den tui ồm jơh pơnì tài bơh gùng lòt lơm bè ngan. Pah dơ̆ trồ mìu dờng, làng bol gơlơh bè gơtìp tam cah is sùm bơh 6 tus 7 nhai tơn. Tŭ do, gùng lòt neh lơh sir dong broă lòt rê, kă bro phan tàm tiah do dê gơ gơs ƀuơn ƀoài rlau tai.
Ồng Klưnh đơs:“Lài do bòl glar ngan, gùng lòt lơm bè lơm, kòp tê jê să bè do bè ne là pal tùng bal mờ gơ̆p sơr lèt bơnơm nàng lòt sơm kòp. Tŭ do, geh gùng lòt bê tông Dà lơgar dê bơcri priă lơh sàng goh niam ngan, ƀuơn ƀoài ngan. Broă lơh broă sa bơh làng bol dê kung bơtàu tơnguh rlau, mìng bàr pe nam pa do lơm rài kis làng bol dê neh bơtàu tơnguh rlau mờ lài uă ngan. Làng bol ưn ngài Dà lơgar neh sền gròi, bơcri priă lơh ai làng bol in gùng lòt”.
Ồng Hriu, Ƀí thư Ci ƀộ mơkung là Lam bồ thôn ƀòn K’de Kông pà gĭt, lồi nam 2021, gơl gùng bê tông jòng 6,6 kơi sồ tàm tơrbŏ bơh gùng dờng 19 tus K’de Kông, gơwèt sàh H’Ra, kơnhoàl Mang Yang geh sơnđờm mut lơh, mờ kờp jơh priă tă lơh 34 tơmàn đong bơh kes priă Dà lơgar càr Gia Lai dê. Mìng 1 nam tơnơ̆, broă lơh bơt bơtàu gùng lòt geh sơnđờm mut ngui, ai lòt rê tàm bơta brơn brài bơh làng bol ƀòn bồt do dê. Geh gùng lòt pa, lòt rê ƀuơn ngan, uă phan lơh geh bơh broă lơh sa suơn sre, bè: kòi, tơngời, bùm blàng halà ală phan bơna phan ròng ờ gam gơtìp cau kă bro phan bơcăp giă tai; cau kă bro phan gơtùi mut tơn tàm ƀòn nàng blơi, dong làng bol tăc geh giă niam rlau tai. Ồng Hriu, Lam bồ thôn ƀòn K’ de Kông đơs nền: “Bơh tŭ Dà lơgar bơcri priă lơh gùng lòt bơh sàh mut tus tàm ƀòn tơn, rài kis làng bol dê, muh mat ƀòn lơgar geh tam gơl loh làng ngan. Broă jun pơndiang phan bơna lơh geh bơh broă lơh sa suơn sre bè kòi, tơngời halà ală bơta phan tam bè tờm keo do ne kung ƀuơn ngan sơl, tăc geh giă uă rlau. Kơnờm bơh hơ̆ mờ rài kis bơh làng bol dê kung hời rơ hời geh bơtàu tơnguh”...
Bal mờ broă bơtàu tơnguh phan bơna bơt bơtàu, Anih duh broă Làng bol kơnhoàl Mang Yang gam jàu mờr 400 lồ brê ai mpồl bơtiàn ƀòn K’de Kông, sàh H’Ra in atbồ, sền gàr. Broă do dong làng bol geh tai priă lơh geh bơh broă lơh tă tơm priă sền gàr brê, pơgồp bơnah bè ờs wơl rài kis, brồ guh lik klàs rƀah kơ̆ kơl jăp. Bơdìh hơ̆, broă lơh dong kờl broă lơh sa ai tiah làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau in kung pà sur me, kơnrồ me mờ sơntìl ală bơta phan tam bè kơphê, tiêu ai ală hìu bơnhă rƀah in. Kơnờm bè hơ̆, uă hìu bơnhă neh geh priă lơh geh gĭt nđờ rơhiang tơlak đông pah nam.
Tŭ do, broă lơh Jơnau kờñ Dà lơgar Bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tiah làng bol jơi bơtiàn dồ ết nă cau gam geh lam lơh ală rơndăp broă lơh rơndăp tăp sèng, kơ̆ kơl jap rài kis làng bol ƀòn K’de Kông in. Rơndăp broă lơh do ai tiah ơm ai 33 yô ùr klau pa tàm cah is mờ hìu bơnhă, kal ke bè ù ơm tus ơm tàm tiah ơm kis pa nàng kờñ lơh geh ală bơta ai ală hìu bơnhă in gờñ bè ờs wơl rài kis, bơtàu tơnguh lơh sa. Là dùl tàm ală hìu bơnhă kơnòm să geh dờp geh dong kờl rơndăp broă lơh do dê, bi Aninh, ơm tàm ƀòn K’de Kông brơn brài ngan đơs:“Do là rơndăp broă lơh tàm càr, kơnhoàl, sàh dê bơcri priă lơh, pờ ơnàng ai làng bol in geh tiah ơm kis pa nàng ală yô ùr klau pa tam cah is hìu bơnhă, lik ơm is tus tàm do ơm kis. Geh Dà lơgar bơcri priă lơh bơt bơtàu phan bơna tơl làm, lơh geh ală bơta ai làng bol in bơtàu tơnguh lơh sa..”
Ồng Yung, Phó Củ tịc Anih duh broă Làng bol sàh H’Ra, kơnhoàl Mang yang, càr Gia Lai pà gĭt, ƀòn K’de Kông geh mờr 60 hìu bơnhă, mờ rlau 270 nă cau, jơh ală là làng bol kòn cau Banhar. Nam 2022, jơh ƀòn geh tus 38 hìu bơnhă rƀah, bơh tŭ geh gùng lòt lơh mờ bê tông “nùs nhơm Đảng nùs nhơm làng bol dê” tŭ do hìu bơnhă rƀah bơh ƀòn dê neh gơmù gam 13 hìu bơnhă mờ 17 hìu bơnhă pa lik klàs rƀah. Tus tŭ do, rlau 80% hìu bơnhă làng bol tàm ƀòn neh geh gùng che ồs đèng, dà sàng goh, rlau 70% hìu bơnhă geh rơndeh rơdồ lòt rê bè rơndeh măi, rơndeh coh đèng. Ồng Yung, đơs: “Ƀòn K’de Kông lài do tŭ gam gùng ù kal ke ngan. Kòp tê jê să ờ jai lòt tus Hìu sơnơm sàh sơm kòp ờ. Tus nam 2022, Dà lơgar bơcri priă lơh gùng lòt bê tông den broă lòt rê ƀuơn ngan, kòp tê jê să den rơndeh rò di tŭ nàng sơm kòp. Ală oh kòn, kơnòm bơsram lòt bơsram kung ƀuơn ngan sơl... Phan bơna làng bol lơh geh kung ờ gam gơtìp cau kă bro bơcăp giă tai... rài kis bơh làng bol dê bơtàu tơnguh hời rơ hời. Uă hìu bơnhă neh lơh geh hìu ơm, lài do mìng là hìu ja, kơlik tìm mờ đơr, tŭ do pờ ơnàng lơh broă tam kơphê, tờm keo, tờm bạch đàn, tam bùm blàng... gùng lòt ƀuơn ngan cèng bal uă tŭ niam ai làng bol in. Làng bol brơn brài ngan tŭ geh gùng lòt niam sàng goh, lơh sa kung ngai sơlơ bơtàu tơnguh rlau”.
Kơnờm geh ală broă lơh dong kờl di ngan, ƀòn K’de Kông, sàh H’Ra, kơnhoàl Mang Yang, càr Gia lai gam hời rơ hời tam gơl să, soh tàm să jan he dê muh mat pa, cèng bềng bơta kơ̆p kơnờm ai tơnơ̆ do in.
Viết bình luận