VOV4.M’nông - Dak Lak dôl tâm rnôk yan wai, lah yan su bri ƀư mir. Ta âk ntŭk, bri geh muih kăl nsiang. Dôl uănh, nuĭh tơm bri, n’gâng kan ƀon n’hanh ăp ngih pah kan dơi kan kơt mô dơi mkra bah năp nău nuĭh ƀon rŭn in bri. Ăp lôk bri geh phah năm bah năp, aƀaơ tơm bum, tơm mbo lĕ hao prêh, tâm rnôk ăp lôk bri êng dôl geh phah tay. Mô dơi nking n’gang, nău phah bri ta Dak Lak rnôk dăch aơ geh tay ăp nău ƀư n’hanh nuĭh mhe, dŭt ngăch ndăch ndêr, têh janh n’hanh geh rmôt.

          Ăp nar dŭt khay 3, mpôl hên plơ̆ tay Tiểu khu 704, neh bri Công ty Lâm nghiệp Ea Kar, n’har neh xă Cư Bông, nkuăl Ea Kar. Ta aơ, bơi lĕ rngôch rnoh neh bri geh su phah hô bah năm 2020 ma mpôl hên lĕ lah, lĕ rgâl jêng neh tăm bum. Ăp mir bum tâm nthoi, lĭr lar. Tâm srah đah tơm bum lah ăp tơm si bri mô hŏ ŭnh sa lĕ, hôm e nkêng nkăng. Tơm bum ta aơ prêh rlău bôk nuĭh, kơp êng lĕ tăm geh bơi du năm, nchră an rôk. Du hê cán bộ Công ty lâm nghiệp an gĭt, nău phah bri ta aơ geh âk năm mro n’hanh lah bri geh phah lah rgâl jêng neh tuch tăm. Nău nking n’gang ăp nuĭh phah bri sŏk neh dŭt jêr jŏt. Ta aơ, ăp nuĭh dŏng trong ƀư mhe, mô kâp muih kăl si, knŭng nău su 1-2 năm jêh nĕ ntơm tuch tăm, dŭt jêr năl nău phah bri n’hanh dŭt jêr nking n’gang nuĭh tăm ta neh bri lĕ phah:

Tơm bum n'hanh n'gu tơm si nkêng nkăng

 “Nkual aơ geh rŭn in mbrơi mbrơi, kơt âk tơm si kro ri, jêh ŭnh sa lĕ khĭt lah khân pơng ƀư mir dơm. Bum aơ tăm 1 năm hôm, nchrăp rôk. Nău aơ mpôl hên lĕ mbơh. Ta năp nĕ geh ƀư trong jŭt jăng tơm tăm aơ, yơn mbơh an nkuăl yơn mô dơi mkra yor lah jăng lơi ri gưl nkuăl let lơ hôm mpôl hên ƀư ri mô dơi. Ƀon lan su lah mô geh sreh kăl, kơt aơ nklăp 3 khay tay lah lĕ nkual aơ”.

Nkual hô ngăn đah phah bri sŏk neh tuch tăm, wa Bùi Quốc Tuấn, Kruanh Công ty Lâm nghiệp Krông Bông an gĭt, nu nău phah bri ta lôk neh công ty ăp năm lơ jêr jŏt, n’hanh ăp khay bôk năm aơ lơ hô. Nău ƀư bah phah bri ăp nuĭh lơ ngăch, ntêt nkri, dŭt jêr dơi mât bri. Dôl rvê lơn lah lôk neh bah công ty kăng n’har đah nkual Ngih dak dôl ƀư ntŭk gŭ mhe ta nâm n’glău dak bât Krông Pách thượng. Rlău 700 rnăk đah bơi 4.000 nuĭh dŭt âk lah nuĭh rnoi mpôl đêt mpeh bah lơ neh dak hăn trơn sĭt nkual kăng n’har đah bri. Nău mât uănh, njrăng n’gang mbra lơ jêr jŏt lah mô geh ăp trong mkra đăp mpăn nkra njêng tuch tăm an kônh wa.

“Rnoh tŏ phah bri ta lôk neh bah công ty nar lơ hao, năm 2019 geh 114 tơ̆, năm 2020 lah 204 tơ̆ n’hanh lơn lah 2 khay bôk năm 2021 aơ geh tât 94 tơ̆ phah bri n’hanh sŏk kăl si mô tâm di nău way. Nău ƀư phah bri mhe lah mih, kăl ăp si jêt, tât hô yan wai ri su ntrŭt ƀư an ăp si têh khĭt tĭng”.

Bri phah năm 2000

Ndrel đah ăp nkuăl Ea Kar, Krông Bông, nău phah bri sŏk neh ƀư mir geh uh ah ta nkuăl Ea Súp tâm nău mô dơi njrăng bah tơm bri. Wa Nguyễn Văn Quyến, Kruanh Công ty TNHH HTV nkret njêng ndơ ngêt sa n’hanh lâm nghiệp Dak Lak an gĭt, rêng tâm năm 2020, ta lôk neh công ty geh rlău 31ha bri geh phah n’hanh geh rŭn in. Ăp nuĭh phah ngăch dăng, rhăt janh, yơn lah, nău rmal ăp nuĭh mô hŏ dŭt n’hâm, jêng tât nău rŭn in bri ăp nar lơ hô lơn:

“Ăp nuĭh phah bri in neh rhăt janh, nchrăp dun rlơn rmôt mât njrăng bri bah công ty. Ăp tơ̆ lơh, nkri n’hanh phah drăp ndơ, ăp ntŭk mât njrăng bri bah công ty ri lĕ njuăl sam ƀŭt rhăch nău tât ăp ngih pah kan dơi kan, yơn tât aƀaơ mô dơi mkra. Lơn lah ăp tơ̆ rŭn in neh ƀư jay, n’hưp choanh tâm rnoh neh công ty lĕ geh dŭt âk”.

Dôl mbơh njrăng lơn ta Dak Lak rnôk dăch aơ, nău phah bri in neh mô knŭng gay tuch tăm ma hôm geh nău saơ geh rmôt, geh trong. Geh ăp nuĭh tơm rgum âk rnoh neh bri gay tăch, mplư rlăm nuĭh ƀon lan mô wât. Nău rwăt tăch neh bri rŭn in tih nău way lơ ƀư an nu nău bhah bri ta ăp nkuăl geh âk kơt Ea Súp, Ea Kar, Krông Bông lơ jêr jŏt. Wa Ngô Văn Thắng, Groi kruanh UBND nkuăl Ea Súp an gĭt, nkuăl dôl ƀư njrăng n’gang, rgot joi n’hanh nking n’gang ăp ntil nău tih mhe, dŭt klach aơ:

“Mô knŭng geh nău tih rŭn in neh mô tâm di, ma hôm geh nău rwăt tăch mplư rlăm. Ăp nuĭh ƀon lan bah ntŭk êng tât mô gĭt tu tơm neh m’hâm ƀư ri ăp nuĭh hôm e tâm tăch n’hanh ton mbra dơi ƀư sam ƀŭt kơp dơn dŏng neh ta ăp tiểu khu aơ. Tâm rnôk ƀư tĭng nău kan ri ăp rmôt trinh sát, ăp ngih pah kan, lơn lah ngih pah kan công an gĭt nu nău mbơh dŭt âk đah Nkuăl ủy, UBND nkuăl”.

Lĕ nkô yôk su ŭnh sa lĕ năm e

Tĭng nău mbơh bah N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan Dak Lak, kơp tât bôk năm 2021, geh bơi 20.000ha bri bah ăp công ty lâm nghiệp, nklăp 5.4000 ha bri bah ăp nău nchrăp ƀư nông lâm nghiệp n’hanh lơn lah rlău 25.000 ha bri yor UBND gưl xă mât uănh lĕ n’hanh dôl geh rŭn in mô tâm. Nău rŭn in neh bri ta Dak Lak dôl dŭt hô n’hanh na nao hao âk tâm ăp năm dăch aơ. Wa Nguyễn Hoài Dương, Kruanh N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao ƀon lan n’gor Dak Lak an lah, ndrel đah nău mô dơi bah tơm bri ri nu nău bri geh rŭn in geh nkô̆ nău têh bah trong ƀư, nău kơl. Tơm prăk an mât uănh, njrăng n’gang bri aƀaơ dŭt đêt, nău rêh cán bộ, nuĭh kan mât njrăng bri mô tŏng, tâm rnôk nău kan lŏ dŭt jâk:

“Gâp an lah an kơp uănh tay n’hanh n’hao lơn tay tơm prăk ntuh kơl an mât uănh bri hon êng. Bri hon êng aƀaơ lĕ rngôch lah mô dơi sŏk joi ri nău kan bah Ngih dak an ntuh kơl prăk an mât uănh, njrăng n’gang. Ntuh kơl ta aơ lah an ntuh kơl tâm di mư dơi mât, mô lah he knŭng lah ntop kơl hôm dâng âk tơm bri mĭn êng, ri bri mô dơi mât njrăng. Nău êng, an rmal rjăp ăp nuĭh ndra ƀư tih, nuĭh tơm rŭn in, tăch rwăt neh bri”.

Lĕ 5 năm Thủ tướng Chính phủ lĕ ntĭm rđau tĭl mpông bri n’hanh ƀư tĭng ăp trong mât njrăng, rdâk nkra bri hon êng. Yơn lah, ta Dak Lak an saơ, nău kan mât njrăng bri dôl dŭt n’hâm njê ta năp rŭn in ƀư mir, mô knŭng nuĭh ƀon lan ma hôm geh ăp nuĭh mhe, saơ ăp nău mpôn, geh trong ƀư rmôt, geh rdâk ƀư. Tâm rnôk nuĭh an mât uănh, njrăng n’gang bri hôm e đêt, âk nuĭh tơm bri an saơ nău dơi mât uănh dŭt mô rjăp, âk nuĭh tơm bri hôm e thơ tha mât uănh, jêng tât nu nău phah bri lơ jêr uănh nđôi.

Nuĭh răk rblang: Y Sưng Phê Ja