VOV4.M’nông – Wa Cil Ha Kròng (rnoi K’Ho) ta nkual jru Liêng Srônh, nkuăl Đam Rông, n’gor Lâm Đồng lah bu ranh [on ntoh lư. Wa lah nu^h bôk năp [ư ba lo\ bah dju\t mo\ng, lah nu^h bôk năp [ư tăm cà phê ta mir ta ntu\k. kônh wa tâm thôn, tâm xă ăp nu^h u\ch rnê, ry\k bu ranh [on Cil Ha Kròng, yor wa du\t n’hâm kơl ăp nu^h bah trong [ư sa hun hao wa\ng sa, rgop soan, rgop ndơ ndâk njêng thôn [on.

Deh n’hanh têh ta xă Dà Dờng, nkuăl Lâm Hà, n’gor Lâm đồng, năm 1986, Cil Ha Kròng so\k ur n’hanh s^t gu\ rêh ta thôn 3, xă Liêng Srônh, nkuăl đam Rông (n’gor Lâm đồng). Lah nu^h gơih nđơr [ư sa, mô klach o\k r’ah nău [ư nău thôn, jêng wa dơi săch [ư kruanh thôn n’hanh râng Ban chấp hành Hội nông dân xă. Năm 2012 wa dơi kônh wa săch [ư kruanh thôn 3 tât a[aơ.

Rnôk mhe t^ng ur s^t gu\ rêh ta xă Liêng Srônh, nkuăl Đam Rông, wa Cil Ha Kròng saơ kônh wa nkual aơ knu\ng [ư mir, geh đêt, mô to\ng ndơ sa. Wa ntơm [ư ndr^ch lo\ bo\k jêng lo\ dak. Saơ wa dơi [ư, kôh wa tâm thôn ntơm [ư t^ng. Rnôk le\ to\ng ndơ sa, wa Cil Ha Kròng m^n tât nău ntuh kơl tăm cà phê. Wa m^n m’hâm [ư tăm cà phê hun hao ue\h, an săk geh âk. Wa le\ rgo\ jă kônh wa ndrel tâm rnglăp tay, 3, 4 rnăk ndâk njêng du rmôt gay ndrel tâm kơl pah kan jan sa, ndrel nti tâm pă nău blău ơm. Tât a[aơ, rnăk wa Cil Ha Kròng le\ geh 10 ha neh mir tăm cà phê.

“Bah năp đaơ, rnăk wâl gâp tăm cà phê mô ho\ g^t kơt do\ng khoa học kỹ thuật. Bah kơi aơ, săk nơm du\r nsrôih m^n joi êng n’hanh nti khoa học kỹ thuật kơt do\ng tâm nău mât chăm cà phê. Mpeh tu\ng ntu tăm cà phê an di lah hvi 60, jong 60 n’hanh jru 60 phân. Mpeh to\ dak, phân poh an cà phê lah ăp năm an cheh [ư 3 tơ\. Neh ntu nkual aơ, phân poh tâm di ngăn lah phân lân, ka li n’hanh u rê jêh ne\ rlu\k nsum. Êng phân NPK lah rwa\t di phân ngăn ri cheh an cà phê du\t ue\h, yơn lah phân NPK du\t âk ntil phân rlăm mô g^t tu tơm, jêng kônh wa an njrăng, dêr rwa\t phân rlăm”.

Đah 10 ha neh mir tăm cà phê, tâm ne\ cà phê le\ pe\ lah 6ha, ăp năm rnăk wa Cil Ha Kròng geh rlău 25 tấn. Ndrel đah ăp ndơ bah mât rong, tuch tăm, du năm rnăk wa geh bơi 1 rmen prăk. Ring ăp năm rnăk wa geh 3 tấn ba, mô knu\ng to\ng sa, rnăk wa hôm an ăp rnăk mô to\ng sa manh. Prăk tăch cà phê, rnăk wa Cil Ha Kròng an ăp rnăk mô to\ng prăk manh mô so\k prăk kon ntuh kơl an tuch tăm.

“Rnăk gâp hôm an kônh wa manh prăk mô so\k prăk kon gay kônh wa geh prăk [ư sa ntuh kơl hun hao nkra njêng mô lah rwa\t măy mo\k gay nkra njêng. Kônh wa nu^h manh âk ri ntuh kơl rwa\t măy bơm cà phê, nu^h manh đêt ri kônh wa rwa\t phân poh mât chăm chăm cà phê, lo\. Tâm nău dơi geh rnăk wâl, gâp an manh da dê”.

Wa Cil Ha Kròng hôm nsrôih râng trong kan nău rêh jêng, dơi kônh wa nsing nơm săch [ư Kruanh thôn n’hanh Ban chấp hành Hội nông dân xă Liêng Srônh, nkuăl Đam Rông (Lâm Đồng), n’hanh a[aơ lah bu ranh [on thôn 3. Wa Krăjan Ha Blah, Kruanh thôn 3, xă Liêng Srônh, đam Rông, Lâm đồng an g^t: thôn a[aơ geh 170 rnăk, tâm ne\ kônh wa rnoi K’ho lah 130 rnăk, le\ rngôch le\ geh nău rêh mbơm oi, đăp mpăn, knu\ng hôm 10 rnăk ach o. Nu nău rnă njrăng đăp mpăn, mô geh nău rmanh tih kon nu^h, kônh wa tâm rnglăp, tâm kơl nar lơ hao. Wa Krăjan Ha Blah m^n lah săk rnglăy aơ, geh nău rgop du\t têh bah bu ranh [on Cil Ha Kròng.

“Pơng lah du hê bu ranh [on du\t dơi kônh wa tâm [on nsing nơm. Pơng rêh tâm rnglăp đah kônh wa, tâm rnglăp tâm băl mpôl ntrong leo le\ rngôch ăp nău pơng [ư, kơt rgum kơl kônh wa [on lan tâm thôn aơ lah êng, n’hanh le\ xă Liêng Srônh lah nsum. Pơng lah du hê tuch tăm tăch rgâl blău lư le\ xă.  Pơng mô knu\ng bu ranh nsing nơm ma pơng hôm lah nu^h geh nău [ư têh tâm mpôl bu ranh [on bah thôn, ăp nău bah thôn [on, bah mkra tâm pit tât mât nâp rnă njrăng geh tâm thôn pơng [ư le\ rngôch”.

Wa Trần Văn Nguyên, Groi jrô kan Dân tộc nkuăl đam Rông, n’gor Lâm Đồng uănh lah mpeh bu ranh [on Cil Ha Kròng kơt aơ:

 “Bu ranh [on Cil Ha Kròng lah nu^h geh ntoh lư tâm ăp nău kan mpeh wa\ng sa [ư sa nt^m kônh wa, kơl kônh wa tâm trong [ư sa tâm thôn, [on. Tâm nău rêh jêng đah nău [ư kruanh tâm rnglăp rsaih nkra gay jêng tâm rnglăp tâm kơl đah ăp kônh wa, mboăt nthoi tay nău tâm rnglăp đah ăp rnoi mpôl. Tâm nău rnă njrăng tâm nkual [on lan rnoi đêt ri bu ranh [on Cil Ha Kròng geh nău [ư nu^h rgo\ jă kônh wa râng ăp ntrong leo nâp nâl rnă njrăng tâm nkual [on lan rnoi đêt. Ne\ lah ăp nău ue\h ma nu^h mât uănh trong kan tâm nkual rnoi mpôl đêt ta lam nkuăl ri saơ ta bu ranh [on Cil Ha Kròng âk ntoh lư kơt ne\”.

Nu^h rblang: Y Sưng Phê Ja