VOV4.M’nông: Tâm rnôk aơ, nŭih bu ur mô êng knŭng mât nau kan lah leo nau geh tâm rnăk vâl ma hôm lah nŭih nsôih râng tâm nau kan bah dih đŏng. Yor ri, gay mât nau ueh ân rnăk vâl ndrel ma ndâk njêng du rnăk vâl ân ueh, khân păng ân geh ƀư lĕ bar nau kan-rnăk vâl ndrel bah dih, nthoi ndrel ndâk nau tâm pă tă bah ăp nŭih tâm rnăk vâl.

Lah Giám đốc tâm du ntŭk ntĭm nti nau blau tâm nau rêh ân kon se ta nkuăl ƀon têh Buôn Ma Thuột, n’gor Dak Lak, yơn nau kan bah yuh Dương Thị Thu Hiền mô geh knŭng geh êng tâm nkuăl ƀon têh ma lam n’gor Dak Lak, mô lah geh ăp nau kan bah âk n’gor, nkuăl ƀon têh tâm lam dak. Lĕ bar hê ur sai vay hăn pah kan ngai jŏ nar, yoor ri ma nau rêh bah rnăk vâl geh âk tŏ mô ueh đŏng. Yuh Dương Thị Thu Hiền nkoch, gay ma ân tâm ban n’ăp ma nau pah kan ndrel ma rnăk vâl, 2 hê ur sai yuh gay n’hao nau tâm gĭt, nau tâm ŭch tâm rŏng ndrel tâm pă tâm kơl:

 ‘Kan bu klô ân gĭt nau dơi bah nŭih bu ur, ân khân păng gĭt ndrel kơl an ndrel tâm pă ăp nau kan tâm rnăk vâl lah nau khlay ngăn. Tâm nau kan tâm rnăk vâl lah nau kan nsum. Ndrel ân gĭt dơi nau nê ri bu klô ân gay gĭt kloh mpeh I ur ndrel I ur kŏ ân gĭt sai nơm mhâm nau nê gay geh tâm pă nsum. Ndrel gay geh tâm pă nsum ri ngăn lah nơm ân geh nau gŭ tâm nkoch bri ndrel geh ntoh đah nau nkah gĭt ndrel nau tâm ŭch tâm rŏng đah nau kan bah nŭih ur sai đah nau rŏng ngăn ân ma rnăk vâl nơm. Đah nau kan aơ ri săk gâp kŏ geh rgum đŏng nau dơi ueh tâm rnăk vâl bah nơm đŏng”.

Yuh Dương Thị Thu Hiền.

Tĭng yuh Lưu Thị Thu Hiền, du hê nŭih ƀư nau kan tăch rgâl tâm Dak Lak ri gay geh bun dăp nau ueh ân rnăk vâl, bu ur bol ma moh nau kan mô ri kŏ ân geh ntoh nau ŭch rŏng bah nơm đah ăp nau kan n’hêl. Yor ri ma, bol ma du tŏ rđau 2 công ty, yơn đê̆ ngăn tâm du pơh geh 2-3 tŏ yuh lăp tâm ngih ŭnh n’gon piăng trau ân kon, sai nơm. Ăp nar, lĕ ma ngih khâl păng sông nar, lôch pơh ndrel ngêt sa ôi, ndrel tâm nkoch bri, geh nau nkoch mbơh ri mơ ueh, mô lah ân geh nau tâm nchră dŏng…nê lah nau ueh kơl an rnăk vâl lơn ma nâp:

 ‘Sai gâp lah ma gâp “geh du mpang ty âk nau blau” gay ma têk sai gâp ndrel ma kon gâp ndrel râng tâm nau kan nkoch mbơh nau kơl an nau kan tâm rnăk vâl ma gâp. YƠn lah, tâm nau ngăn ri gâp kŏ roh âk mong gay ma ân sai ndrel kon gâp geh dơi kơt tĭng nau kan ma gâp hŏ njêng, nê lah uănh khlay rnăk vâl, tâm pă mbơh rnôk nơm ngêt sa ndrel gâp hôm geh mât nau vay ơm nê lah sông piăng 3 tŏ tâm rnăk vâl du nar’.

Tĭng Tiến sĩ tâm lí học Lý Thị Mai-Giám đốc công ty tâm lý học kơt tĭng tâm nkuăl ƀon têh Hồ Chí Minh, tâm nau rêh mhe, bu ur nar lơn ntoh nau dơi ndrel ƀư nâp nau kan bah nơm tâm âk nau geh bah nau rêh. Yơn lah, mô dơi mô kơp dơn lah, nau kan ndrel nau dơi bah khân păng tâm rnăk vâl kŏ geh nau khlay. Bu ur ân geh kơl an nau rêh bah rnăk vâl, lah nŭih mât ân nau duh răm bah rnăk vâl, nthoi ăp nŭih nsum.

Yuh Lưu Thị Thu Hiền.

Nê̆ lah nau kan ma khân păng ân geh mât. Tâm ăp rnăk vâl kơt nê da dê, gay ƀư dơi nau kan bah rnặk vâl ndrel tĭng dơi nau ŭch nau kan, ri bu ur ân nsôih âk lơn. Nkre lah, khân păng ân geh ƀư nau tâm ban ndrel ma mât ân ueh lĕ 2 nau kan nê. Gay dơi ƀư nau aơ, ê lor bu ur ân geh nau gĭt blau ndrel nau geh gĭt rbăng tâm nau mbơh ngơi, nau tâm pă ân tâm ban tâm nau tâm boh:

  ‘Phung he ân geh du nau ƀư ân tâm ban, kơt lah, nơm, ân hăn pah kan tâm ntŭk nơm kan ri kŏ geh nuưih ndrel pah kan ma nơm, geh kruanh nơm kơl an nơm, geh n’ăp ma ăp nŭih kan bah dâng nơm kơl nau kan ân nơm. Nê kŏ lah du rmôt nŭih ma nơm ân geh nau blâu tâm nau mbơh ngơi, nau blau mbơh ngơi ân geh dơi tâm nthoi đah rmôt aơ ân khân păng tâm nkoch, tâm pa ưkơl nau kan đah nơm tâm nau nơm pah kan. Mpeh rnăk vâl ri ŭch geh nau tâm ban ueh ri nơm mô dơi ƀư du hê ôh, ân geh nau tâm boh kơl an bah sai, kon, mô lah ăp nŭih êng tâm rnăk vâl, mât nau dơi tâm nthoi đah ăp nŭih nsum đŏng”.

Mô hôm geh nkol tâm nau kan tâm rnăk vâl geh nau ƀư gâm sa, bu urâƀơ rnôk luh hăn pah kan ba dih, rlet âk nau nkân ndrle nau nchâp đă gay ma nơm geh dơi ƀư ân dơi nau kan bah săk nơm. Gay dơi ndâk njêng ndrel pơk trong nơih ân bu ur geh dơi nau kan blau bah nơm lĕ n’ăp ma tâm nau kan hun hao nau kan ndrle nau ndâk njêng tâm nau rêh, ân geh nau tâm kơl, tâm pă mbăk bah ăp nŭih tâm rnăk vâl đŏng. Geh kơt nê mơ bu ur nkre geh nau dơi dah nau ƀư ur, ƀư me tâm rnăk vâl, nkre lah mbăk nau kan tâm rnôk nơm râng tâm nau pah kan jâk rgănh êng tâm nau rêh./.

Nŭih rblang: H’Thi