VOV4.M’nông: Buôn Ma Thuột lah me neh jêng geh nău  nkoch kăl e- nkre đah lơh dơi Buôn Ma Thuột, ntơm bôk trong an rơh rdôl lơh lam lĕ rngôch n'hanh dâk lơh khay năm mhe 1975, hăn tât rklaih luh lĕ rngôch Miền Nam dơn ngoăy neh dak tâm nar 30/4/1975. Buôn Ma Thuột lah tơm me bah găr cà phê Việt Nam, găr ntil wăng sa bah lĕ ma Tây Nguyên, nkual ƀon mhe bah rlău 40 rnoi nuĭh oh nô bah lam dak. Rlău 46 năm rdâk njêng- hun hao, Buôn Ma Thuột jêng nkual ƀon têh rgum tơm nklang Tây Nguyên, nkre săk ntơr, nkre druh mom, uĕh mhe, nkre rngân jru nău nkoch kăl e, văn hóa way ơm.  

Buôn AKô Dhông, phường Tân Lợi, nkual ƀon têh Buôn Ma Thuột tâm rnôk nkah ndray 46 năm nar rklaih luh Miền Nam, jêng lơn ma khuh n'gôr. Bah dih ndeh ô tô rdeng năch hăn pâl nđaih nsrŭng jêng du mbor jong. Tâm trôm lah n'gôr gră ơm ngơi, nteh máy dôl ma ƀư jay rot jay jong way ơm bah nuĭh Rđe. Ndrel mpôl lôk rdâk tay jay jong mhe, wa Ama Jenni an gĭt: aơ lah jay rot tâm ndru jay- mir jâng gung gay nkah gĭt drô che Ama H’Rin, nuĭh geh n'hâm suan ntơm njêng n'hanh tor luh săk mpơl bah buôn Akô Đhông.

“Hên rdâk tay jay văn hoá gay mât ndray săk lư che Ama H’Rin. Hên rdâk ƀư tay ri bu mbra tât joi êng n'hanh saơ rnăk dôl mât ndray văn hoá. Rêh jêng kon nuĭh mbra nta an he, năch pâl nđaih mbra hăn tât khâl uănh bu saơ rnoh khlay ri bu mbra rgop gay mât ndray văn hoá.”

AKô Dhông, tĭng nău Rđe lah "Tu dak", jêng geh dak tu wăr năm, geh rlô bri tu dak nđĭr uĕh wăr năm. Bri dak yôk nor rup uĕh wăr jay rot jay jong way ơm, ndrel đah văn hoá  bah nuĭh Rđe săk ntơr, ƀư Akô Dhông jêng ngoăy tâm ăp ntŭk pâl nđaih uĕh êng bah Dak Lak. Ta aơ, wa H’Kdăp Niê hŏ rdâk njêng du nkual pâl nđaih Akô Ea, đah ntŭk pâl rlưn nsum mpôl hvi hang rbăn mét vuông, âk ndrơng ndơ tăch ndơ nkah tay, âk jrô manh bĭch rlu măng ƀư ma si gle êng tâm bri… n'hanh ngăch jêng du ntŭk tât mpeh bri dak, văn hoá gay nuĭh ƀon lan ta ntŭk ndrel wơt mpôl năch bah ăp n'gor joi tât. Nkah ndray 46 năm nar way ơm dơn ngoăy neh dak, wa H’Kdăp Niê kơi ntop tâm ndrơng mprĭp si ƀŭt ta jrô manh rlu măng du ndrôm si ƀŭt Lịch sử Việt Nam n'hanh nchrăp an nar rgum ndơ sa  3 mpeh, di tâm rnôk 30/4 n'hanh 01/5. Tĭng wa H’Kdăp ăp nău pla n'hơ ndrel ăp nău kan ta aơ, dơi rƀŏng tât nău ŭch tŏng geh văn hóa, nuih n'hâm bah lam nsum mpôl da dê:

“Tây Nguyên aƀaơ hŏ 47 rnoi nuĭh oh nô, dŭt âk rnoi nuĭh gŭ rêh ta aơ yơn he mô hŏ dơi gĭt lĕ. N'hanh gâp ŭch rŏng lĕ rngôch ăp nuĭh hăn tât ta aơ ri uănh aơ lah jay bah khân păng, gay rlong gĭt ngăn, gŭ, sa, rlu rlău, chŭm ƀô văn hoá.”

46 năm hun hao, Buôn Ma Thuột ntơm bah hăch rlâm bah rơh tâm lơh tâm su hŏ hao jêng nkual ƀon têh nkre uĕh mhe, ngăch hun hao, nkre rngân jru n'hanh dôl nsan tât du nău rêh ntơr uĕh let năp tay. Nău rêh nê mô dơn mpơl tâm ăp trong kơl hŏ an dŏng, kơt nău n'glôch jêh mbrô 60 năm 2009 bah Bộ Chính trị mpeh rdâk njêng Buôn Ma Thuột jêng nkual ƀon têh rgum tơm nklang nkual Tây Nguyên; N'glôch jêh mbrô 67 năm 2019 mpeh hun hao wăng sa, rêh jêng kon nuĭh Buôn Ma Thuột mô lah nău mĭn mpeh Cao tốc Buôn Ma Thuột- Nha Trang. Wa Vũ Văn Hưng, Kruanh UBND nkual ƀon têh an gĭt, Buôn Ma Thuột dơi hun hao đah trong rƀŏng nđĭr uĕh bri dak- săk tơm- geh ăp tŏng nău lư n'hanh suan tơm gay rdâk njêng nkual ƀon têh tât rnoh kơt nău mpŏng. Buôn Ma Thuột lah tơm me cà phê bah lam dak, lah ntŭk gĭt tât têh mpeh cà phê bah lam ntŭr neh đŏng. N'gâng kan nkual ƀon têh mbra ƀư lĕ nău dơn kan bah he gay ơm ƀư nău mpŏng jêng geh ngăn ngăn:

“Tâm nău n'glêh an 67 bah Bộ Chính trị geh đă rdâk njêng Buôn Ma Thuột jêng nkual ƀon têh nđĭr uĕh, bri dak gŭ rêh, săk tơm n'hanh ăp tŏng nău lư. Ta ăp rkŭm nău lah dja hŏ mpơl dơi trong rƀŏng hun hao nkual ƀon têh Buôn Ma Thuột tâm let năp tay. Mpôl hên tĭng ƀư tay ăp trong rgâl dơh glêh si ƀŭt mât kan tâm ăp trong kan gay mhâm ƀư nta trong an dŭt dơh, an nuĭh ƀon lan n'hanh doanh nghiệp. Lơn lah ntŭk gŭ rêh dơh uĕh ri mbra wăch rgum ăp trong nchrăp kan hun hao nkual ƀon têh tât đah Buôn Ma Thuột.”

\

Rhơn ta năp ăp nău rgâl uĕh bah nkual ƀon têh Buôn Ma Thuột-ntŭk hăn ndrel đah nău dăng Buôn Ma Thuột-pơk trong rdôl lơh n’hanh ndâk lơh yan wai năm 1975, rdôl tât rklaih đăp mpăn mpăn lĕ rngôch miền Nam kơp dơn ngoay neh dak tâm nar 30/4/1975, ƀon lan rnoi mpôl n’gor Dak lak nkah gĭt ăp nuĭh tahen janh dăng lĕ roh yor an neh dak kơp dơn ngoay. Wa Ama Dre (rnoi Êđê-ta ƀon Puôr, xă Hòa Đông, nkuăl Krông Pách, n’gor Dak lak nkoch:

“Gay nkah gĭt n’hâm soan bah Đảng n’hanh Ngih dak lĕ ntĭm rđau jêng rơh cách mạng lôch uĕh, kơp dơn ngoay neh dak năm 1975, bôk năp kônh wa rêh n’hanh pah kan tĭng pháp luật bah ngih dak, mô djăt nău m’hĭk nsŭk nsôr, tal 2 ntĭm nti kon sau nti nsơm tât lôch tât dŭt, tal 3 ndrel kon sau tâm pă ăp nău gĭt wât gay tâm kơl ta nău rêh”.

Nuĭh rblang: Điểu Thân