VOV4.M’nông: Lah ngoai tâm ăp [on ach o ngăn bah xã Ea Kuêh, nkuăl Cư M’gar, n’gor Dak Lak, nau rêh bah kônh wa rnoi Sê đăng dôl rgâl ngăn ăp nar rnơm geh điện bah neh dak. Du blah mir ko\ jêng ndrih jêng lơn, ăp rnăk vâl geh ang lơn, đăp mpăn lơn, nau văng sa bah ăp rnăk vâl tâm [on ko\ dôl ma hun hao ăp nar.

Mhe knu\ng rlau 2 năm geh điện ma nau rêh văng sa bah rnăk nô Triệu Tiến Đức, tâm [on Xê đăng ho\ rgâl ngăn. Ngih vâl geh nthoi mhe, mir tơm tiêu jêng n’itr, âk play. Nô Đức bật cầu dao, máy pom dak nchuăt êng. Jêh nê, đah trong di\ng ndrel béc to\ geh nchrăp tâm mir tăm tơm si mô kâp ân rtoh ma máy, têk êng gay ma hăn to\ tât ăp tơm tăm. Ti\ng nau kơp bah rnăk nô, đah rlau 1000 n’gâng tiu ndrel 1,7 ha cà phê bah rnăk nơm, du năm nô to\ ntơm 4-5 tơ\. Lah ân rtoh ma máy ri du tơ\ to\ ko\ roh nklăp 4 rkẹh prăk rvăt dak pring ndrel âk jêt nu\ih kơl kan. A[aơ rnôk geh điện, to\ êng ri nau do\ng mô âk, rnơm ma nê, rnăk nô geh tay prăk gay ma têm nkre. Tă bah nê, nô dôl ma kơp tât nau kan pơk hvi neh tăm, tăm tay 7 sào cà phê, tiu gay ma hun hao văng sa. Nau rêh, nau kan ăp ntil ko\ jêng geh nơih lơn rđil đah ntơm nơh:

‘ Bah năp nơh ri do\ng nau duh bah u\nh nar ri ko\ do\ng bình, du năm rvăt rnklă 8Ampe, knu\ng geh uănh tivi dơm. Geh điện ri do\ng n’ăp ma tủ n’ik, pom dak hôm. Geh điện ri nơih âk ngăn, nau văng sa bar năm plơ\ ma aơ geh ueh ngăn hôm. Rđil đah âk năm ntơm nơh ri 20-35 rkeh, hôm aơaơ ri geh 40-50 rkeh ngăn”.

Rnôk văng sa hun hao, kônh wa tâm [on rnoi Xê đăng tâm bonh ân oh kon hăn nti. Geh điện nau hăn nti bah kon se ko nơih lơn âk ngăn. Nai nti Nguyễn Thị Tình, nti jrâu 4A1, Ngih săm [u\t Lý Tự Trọng, ntim tâm [on Xê đăng nkoch, bah năp nơh, rnôk ê geh điện, nau hăn nti bah kon se jêr ngăn. Bri duh nar, ri duh ngăn, kêng măng mâp mih sial ri tâm jrâu ngo ngăn, nai nti ndrel kon se ri nsôih ma uănh play săm [u\t. Hôm nkoch tât rnôk geh điện kơt a[aơ, nau rêh bah kon se geh hăn nti ri ueh ngăn, ăp nai nti kon se ueh lơn, nau rêh ueh lơn, nai nti ri do\ng máy tính, máy mbơh nkoch rup, do\ng nau ueh mhe gay ma nti\m nti ân kon se ân ma nơih, ân rgum kon se nti ueh lơn:

‘Bri mih ri măng ngo ngăn, mô saơ trong ôh, n’ăp nai nti ndrel kon se nti nchih play săm [u\t mô kloh ndrel uănh klơ bảng ri jêr saơ. Rnôk bri duh nar, duh ri ăp kon se geh pâl, rnôk pâl lăp tâm jrâu ri luh dak rhar. Ntơmk nar geh điện, geh quạt ri nau nê ko\ bah hôm, mô kâp rvê tay ôh mpeh nau kan nê”.

{on rnoi Xê đăng a[aơ geh 130 rnăk, đah 499 nu\ih, tâm nê geh rlau 90% lah nu\ih rnoi mpôl đê|. Aơ geh uănh lah [on jêr jo\t ngăn bah nkuăl Cư Mgar. Rnôk bap năm năm 2018, nu\ih [on lan mâp âk nau jêr rnôm ma nau rêh mô geh điện gay ma kơl an nau rêh jêng ndrel ma to\ tơm tăm. Nar mô điện, trong hăn jêr jo\t ngăn, âk nu\ih mô dơi rdâng ho\ nchlơi hăn ntu\k êng.

Kruanh [on Triệu Dương Thế nkah tay, bôk năm 2018, rơh bôk năp saơ u\nh mpa ang bah neh dak, kônh wa tâm [on ăp nu\ih, ăp rnăk rhơn ngăn. Nar nê, ko\ lah nar nkah bôk năp bah ăp nau rgâl mhe kloh ngăn tâm nkuăl neh aơ. A[aơ tâm ăp ngih, kônh wa rvăt năp âk ntil ndơ kơl an nau rêh tâm rnăk ngăn. Ăp nau ntru\nh, ntrong kan bah Đảng tă bah nê ma nơih tât ti kônh wa lơn. Nu\ih [on lan ho\ đăp mpăn gu\ âm, nsôih [ư sâm geh, nchrăp nau ntuh kơl tâm nau kan tuch tăm gay hun hao văng sa ho\ geh mpo\ng tă bah jo\ ma aơ lơn ma geh nau dơi [ư:

‘Ntơm rnôk geh điện ri nu\ih [on lan ta aơ tâm ăp nau rêh jêng nau pah kan tâm rnăk vâl dôl geh rvăt năp ăp ntil. Bar năm ba năp nơh knu\ng mpoh ang tâm bri măng dơm. Ntơm rnôk geh điện rnăk vâl bu rvăt năp tủ dak n’ik, máy pih kho ao, nau u\m ntuh ko\ nơih ngăn.Lah nsum ri kơl nu\ih [on lan âk ngăn mpeh hun hao văng sa nar lơn ma hao jêng”.

Bôk nau kan pă điện ân nu\ih [on lan ta [on Xê đăng ndrel [on Jarai, xã EA Kuêh, tâm bôk nau kan pă điện ân ơon lan tă bah trong điện neh dak (rơh bôk năp) ntuh kơl ân du đê| thôn, [on geh nau u\ch pă điện, yor n’gâng kan công thương [ư tơm ntuh kơl.

Nau kan ntơm lăp kan ngăn nê lah nau ueh gay ma [on lan đăp mpăn nau rêh, nchrăp joi trong gay ma hun hao văng sa, rlet rlau gay ma rklai ach o. Nau pă điện tâm [on rnoi Xê đăng ho\ ntơm geh ueh mpeh nau kan tuch tăm, pơk trong nơih gay ma hun hao văng sa, n’hao nau rêh ân kônh wa tâm ntu\k aơ./.

Nu\ih rblang: H’Thi