VOV4.M’nông – R[o\ng t^ng ntrong kan ndâk [ư, nkra jay “Tâm kơl băl mpôl tahen” yor Rmôt kan tahen ơm Việt Nam rgo\ jă, bơi 10 năm bah năp, Rmôt kan tahen ơm nkual [on têh Buôn Ma Thuột, n’gor Dak Lak le\ rgo\ jă ăp nu^h nsrôih rgop prăk, nar kan ndâk [ư âk jay an ăp tahen ơm jêr jo\t đah jay gu\, nkre, nkra hang rhiăng jay ju\r djơh an nu^h tâm rmôt. Ăp jay têh ue\h le\ n’hanh dôl kơl ăp nu^h geh ntu\k gu\ đăp mpăn, mpơl saơ nău tâm rnglăp n’hanh tâm kơl ăp “Nu^h Tahen wa Hồ” tâm rnôk đăp mpăn.

Ăp nar êp Tết Canh Tý, rnăk tahen ơm Y Thân Byă ta [on Buôr, xă Hoà Xuân, nkual [on têh Buôn Ma Thuột răm m’ak ngơi gơm bah kon sau, oh nô mpôl băl tât rgum răk dăp ndoh ndơ nchrăp mu\t jay mhe. Jêh bơi 20 năm s^t tă tahen, tât Tết aơ, tahen ơm Y Thân Byă mhe dơi to\ng ăp nău răm gu\ tâm jay mhe.

Tahen ơm Y Thân an g^t, rnăk wâl mpeh tâm rnăk ach o ngăn bah [on, geh đêt neh tuch tăm yơn le\ geh tât 7 nu^h kon ndrel me bơ\ ranh. Tă aơ bơi 5 khay, Rmôt kan tahen ơm nkual [on têh Buôn Ma Thuột ntop kơl 45 rkeh prăk, UBND xă Hoà Xuân ndrel du đêt nu^h lo\ng bôk tôr ntop kơl 15 rkeh prăk, kônh wa tâm [on ndrel băl tahen tât kơl rgop soan rdâk [ư. Rnăk wâl le\ ơi [ư du mlâm jay mhe têh bơi 70 m2. Tết năm aơ, 11 nu^h tâm rnăk wâl mbra sa Tết tâm jay mhe, mô ho\ geh năm răm kơt năm aơ.

Tết Canh Tý 2020 aơ, Rnăk tahen ơm Y Thân dơi wơt Tết tâm jay mhe

 “Ngih gâp jêr jo\t ngăn, geh me ranh đah tât 7 nu^h kon. Dơi băl mpôl rgop ndâk [ư an jay mhe rnăk wâl rhơn  ngăn, năm aơ sa Tết tâm jay mhe răm ngăn. N’hanh a[aơ mô hôm rvê nău jay truh săt, nsu\k m’hu\l, nsing nset tâm ăp rnôk tay. Lah ue\h băl mpôl tahen bah gâp n’hanh ăp gưl kan nău kan nsum mpôl le\ uănh m^n. A[aơ rnăk wâl knu\ng rvê [ư sa đăp mpăn nău rêh, mât ăp mon nti nsơm”.

Tâm ban ne\, rơh Tết năm aơ, rnăk wâl tahen ơm Y Dương Byă ta [on Drai Hling, xă Hoà Xuân, nkual [on têh Buôn Ma Thuột dơi wơt Tết tâm jay [ư nâp nâl yor băl mpôl tahen an hvi rlău 60 m2. Tahen ơm Y Dương nkoch: Yor geh đêt neh tuch tăm, lo\ mô geh nău kan đăp mpăn jêng 2 hê ur sai hăn kan bu năp mrăi nău rêh. Bôl le\ [ư to\ng ăpơ nău kan gay ntop hao [ư sa yơn nău rêh mô to\ng mro. Bôk năm aơ, Rmôt kan tahen ơm nkual [on têh Buôn Ma Thuột jur ntop kơl 40 rkeh prăk bah tơm prăk ndâk [ư jay “Tâm kơl băl mpôl tahen”; ăp rmôt nsum mpôl ntop kơl tay 15 rkeh prăk gay [ư jay hvi 60 m2. Rlău 2 khay lăp gu\ rêh tâm jay mhe, n’hâm soan bah rnăk wâl dơi đăp mpăn.

“Bah năp đaơ jay kđar gu\ jêr jo\t ngăn, bri mih ri dak truh mbê| le\, kon jêt an djôt hăn nkuăl jay u che. A[aơ geh jay mhe gu\ ri mô hôm rvê. Năm aơ sa Tết tâm jay mhe rnăk wâl răm ngăn. Hôm tay, ur sai dơi rmôt kan mbơh lăp [ư phung pah kan tâm nkual công nghiệp, nău geh đăp mpăn đo\ng. Mô ho\ geh Tết răm kơt Tết năm aơ”.

Rlău 40 "Jay tâm kơl băl mpôl tahen ơm" le\ dơi an ăp nu^h tahen ơm tah nkual [on têh Buôn Ma Thuột

Wa Trần Quang Long-Groi kruanh UBND xă Hoà Xuân an g^t, [on lan a[aơ geh tay 120 nu^h tahen ơm, tâm ne\ hôm e mô đêt nu^h geh nău rêh jêr jo\t. Ăp năm bah năp, ndrel đah nău kơl bah đảng n’hanh Ngih dak, ăp nu^h dơi ăp gưl rmôt kan ntop kơl prăk măt. Tâm ne\, le\ ndâk [ư geh 9 mlâm jay tâm kơl băl mpôl tahen ơm khlay hang rhiăng rkeh prăk an ăp nu^h jêr jo\t s^t gu\ jay đăp mpăn nău rêh. Nău [ư aơ mô knu\ng saơ nău tâm rnglăp “hăn ndrel” đah ăp băl mpôl tahen, ma hôm kơl du\t âk an [on lan geh ăp rnoh ntil ndơ mpeh tât thôn [on mhe.

“Tât a[aơ âk rnăk nu^h jêr jo\t s^t jay gu\ dơi an jay đăp mpăn nău rêh, hun hao wa\ng sa rnăk wâl. Ta tâm xă geh âk rnăk nu^h [on lan rnoi đêt rnôk geh neh yơn mô geh prăk [ư jay gu\ ndrel du\t jêr, rnôk rmôt kan an prăk [ư jay hăn gu\ êng ri du\t dơh an ăp rnăk nu^h tâm rmôt hăn gu\ êng. Hôm tay, nău rmôt kơl an ndrôk, bê, kon ntil le\ kơl âk rnăk rklaih ach o. nău mât ue\h ăp rnoh ntil ndơ [ư tâm ndâk njêng thôn [on mhe dơi nâp nâl”.

Rmôt kan tahen ơm nkual [on têh Buôn Ma Thuột a[aơ geh 8.000 nu^h. Bơi 10 năm bah năp, [ư t^ng ntrong leo ju\t jăng ngih rông mpông sat, nkra, [ư mhe an ăp nu^h geh nău rêh du\t jêr jo\t mpeh jay gu\, rmôt kan le\ rgo\ jă ăp nu^h n’hanh ăp nu^h lo\ng bôk tôr rgop rlău 1,2 rmen prăk [ư 43 mlâm “Tâm kơl băl mpôl tahen”; nkra tay rlău 300 mlâm jay ơm an ăp nu^h. Tă bah ne\, kơl hang rhiăng nu^h tâm rmôt đăp mpăn gu\ âm pah kan.

Ndrel đah an jay, âk tahen dơi kơl ndrôk ntil hun hao wa\ng sa

Rmôt kan hôm nsrôih tâm rgop đah ăp rmôt an manh prăk gay kơl an rlău 2.500 nu^h dơi manh prăk kơl an hun hao wa\ng sa, ju\t n’hu\ch ach o đah rnoh prăk hao tât rlău 53 rmen prăk. Wa Nguyễn Cônh Tình Groi kruanh rmôt tahen ơm nkual [on têh Buôn Ma Thuột an g^t, tâm năm 2020, rmôt kan mbra rgop tay gay ndâk [ư tay âk jay “Tâm kơl băl mpôl tahen” kơt ntop kơl prăk gay nu^h tâm rmôt jêr jo\t hun hao nkra njêng, hao rklaih ach o.

“Ăp nău [ư kơt an ndrôk, bê, tơm ntil, n’hanh jay gu\ le\ rêng hvi tâm le\ rngôch ăp chi hội. Nu^h tâm rmôt geh âk rgop âk, geh đêt rgop đêt, đêt ngăn du hê nklăp 20 rbăn/năm. Bah ne\, âk băl mpôl tahen bah mpôl hên dơi ntop kơl jay gu\, ndoh ndơ hun hao nkra njêng đăp mpăn nău rêh. Tâm năm 2020, mpôl hên mbra rgo\ jă rgop nklăp 170 rkeh prăk tay gay ndâk [ư an ăp băl mpôl tahen jêr jo\t bah mpôl hên”.

Ndrel đah nău uănh m^n bah đảng n’hanh Ngih dak, nău rgop ntop kơl bah ăp nu^h tâm rmôt, rmôt tahen ơm nkual [on têh Buôn Ma Thuột n’hanh ăp nu^h lo\ng bôk tôr, hang rhiăng nu^h tahen ơm jêr jo\t ta nkual [on têh Buôn Ma Thuột le\ geh jay têh ue\h gay gu\, đăp mpăn nău rêh. Tâm kơl băl mpôl tahen ơm dơi ăp nu^h tahen Wa Hồ mât ue\h rnôk plơ\ s^t đah [on lan; nău way ơm ue\h “nu^h geh ntop kơl nu^h jêr jo\t” bah rnoi mpôl Việt Nam dơi [ư du trong du\t n’hâm ngăn.

Nu^h rblang: Y Sưng Phê Ja