VOV4.M’nông:Tây Nguyên geh klâp ma 2 rkeh ha neh gur Bazan đah trôk nar ueh lăng. Aơ lah du nău dơh nơih têh gay ma n’gâng kan tuch tăm hun hao n’hanh tâm rgop âk an n’gâng kan tuch tăm dak nơm lah êng n’hanh n’gâng kan wa\ng sa neh dak lah nsum. Yơn lah, kơt lah ăp năm ba năp n’gâng kan tuch tăm mâp tay âk nău jêr jo\t. ăp ntil tơm tăm ơm dơi geh ua\nh lah tơm tăm tơm kơt lah tiu, điều, cà phê n’hanh cao su ns^t tay săk rnglăy mô âk, geh rnôk lah roh dơm. Kơt ne\ jêng nău rlơ\ ta aơ lah mơh ntu\k ? n’hanh mhâm [ư gay ma do\ng an geh săk rnglăy rnph neh tuch tăm ueh jêng tât rkeh ha aơ? Rut nău nchih “Nău jêr doh rklaih do\ng săk rnglăy rnoh neh bazan têh hvi ta Tây Nguyên”, mbơh kloh nău aơ.
Nău nchih 3: Rgâl ntil tơm tăm, hăn ndrel nkual nkra njêng đah công nghiệp nkret njêng
Mhâm [ư gay do\ng neh tuch tăm đah lơn âk lah neh guh bazan lah nkô| nău du\t khlay tâm trong r[o\ng hun hao wa\ng sa- rêh jêng kon nu^h bah Tây Nguyên a[aơ. Gay nkra dơi nău dja ân geh du si [u\t mbơh gu\ m^n ăp to\ng, khoa học uănh năl dơi nău tuch tăm ta Tây Nguyên a[aơ. Ntơm bah nê rdâk njêng đề án n’hanh an [ư dăp rgum tay tơm tăm ta le\ rngôch do\ng neh tuch tăm bah Tây Nguyên nkre đah công nghiệp nkret njêng n’hanh tăch n’gluh.
N’gor Gia Lai a[aơ geh 100.000 ha tơm cao su đah nău dơh ns^t tay tâm năm 2018 nklăp 3 rkeh/ha. An m^n lah, săk rnglăy do\ng neh kơt ne\ lah du\t đêt. Wa Võ Ngọc Thành, Kruanh UBND n’gor Gia Lai an g^t, ta n’gor Gia Lai le\ geh du doanh nghiệp nkret njêng n’hanh tăch n’gluh biăp, bum, play tâm rgop đah [on lan [ư nkual tăm rgum ntơm ns^t săk rnglay wa\ng sa âk. N’hanh aơ dơi uănh lah trong hăn mhe, do\ng săk rnglăy lơn rnoh neh lo\ mir ta Gia Lai.
“Du ha tăm prit rko\, bơ, gu ga an geh nklăp 150 tât 200 rkeh prăk du ha tơm tăm. Hăn ndrel đah công nghệ nkret njêng n’hanh tăch n’gluh ri nău kơl du\t têh an ntu\k tăch rgâl. A[aơ công ty Đồng giao geh ntu\k tăch n’gluh du\t hvi tât 51 dak ta lam ntu\r neh, geh n’ăp ntu\k tacưh du\t jêr kơt Bỉ, Nhật Bản, Israel n’hanh Hàn Quốc…
Wa Nguyễn Văn Tiến, vụ trưởng vụ Nông nghiệp n’hanh phát triển nông thôn, Ban Kinh tế Trung ương an lah: ntu\k tăch cao su jêr geh nău rgâl têh tâm rgo\ năp. Tâm rnôk ne\, dôl geh âk nu^h tăm tăm khlay mpeh săk rnglăy. Yor nê, ăp n’gor Tây Nguyên an uănh n’hanh rgâl tay nău kan cao su, kơl lor ăp nkual geh to\ng dak gay rgâl an tăm ăp ntil tơm êng t^ng nău u\ch bah ntu\k rwa\t a[aơ.
“Ăp rnoh neh cao su tâm rnôk tăm tay ma geh to\ng tu dak, dơi hun hao ăp nkual công nghiệp ri dăn đă uănh tay gay n’hao săk rnglăy do\ng neh. Âk tơm tăm a[aơ an săk geh, rnoh geh, nău geh ta du ha geh 400-500 rkeh prăk ri tăm tơm sa play, biăp bum, hôm geh âk ha nt^t nsa sầu riêng tâm rnôk khlay geh du rmen n’gul, 2 rmen. Ne\ lah ăp nău an uănh m^n tay n’hanh n’ăp dăp rgum an [on lan mhe, nkual [on têh n’hanh hăn ndrel đah ndâk njêng ăp nkual công nghiệp”.
Kơt do\ng khoa học kỹ thuật wa\ch rgum ntuh kơl, jêng ăp nkual lo\ mir công nghệ mhe hăn ndrel đah nkret njêng trong hăn mô dơi mô geh tâm rnôk a[aơ. Wa Bùi Quang Tuấn, Viện trưởng viện kinh tế Việt Nam, mpeh tâm viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, nkual Tây Nguyên dơi hun hao lo\ mir công nghệ mhe nsing tâm ăp nău geh neh têh, rgum geh a[aơ gay geh ăp ndơ ue\h kah, geh rnoh khlay âk.
Nkra njêng lo\ mir hăn ndrel đah công nghiệp lah trong hăn di, đăp mpăn an nu^h [on lan mô tâp tâm nău geh âk rlău nău u\ch, ju\r thuk. Wa đinh Gia Nghĩa, Groi Tổng giám đốc Tập đoàn Đồng Giao an g^t, a[aơ Tập đoàn dôl tâm rgop đah [on lan tăm ăp ntil biăp, bum, play t^ng di trong, ký ton rwa\t tăch ndơ đah ton rnoh khlay bah bôk năp ndâl. T^ng trong nchrăp, Tập đoàn Đồng Giao u\ch ndâk njêng tay ăp ngih măy nkret njêng biăp, bum, play ta Tây Nguyên gay n’hao khlay ăp ndơ lo\ mir ta nkual neh aơ:
“Mpôl hên năl lah, rgo\ năp tâm 5-10 năm tay, Tây Nguyên mbra lah nkual tăm rgum biăp, bum, play rgum têh bah lam dak. Lơn lah ăp ntil tơm chanh rse, bơ, prit rko\.... R[ong hun hao tâm 1-2 năm tât mpôl hên mbra ndâk njêng tay 1 tât 2 ngih măy ta nkual Tây Nguyên aơ đah geh nklăp 150 tât 200 rbăn tấn du năm”.
Wa Lê Quốc Danh, Groi kruanh N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan an g^t, rnôk dăch aơ, Việt Nam le\ ký ton âk hiệp đinh tăch rgâl dah ro\ng đah ăp dak ta lam ntu\r neh. Lah ăp ndơ lo\ mir jêh nkret njêng tâm di, ue\h dơi u\ch mpeh ue\h kloh mbra ns^t tay săk rnglăy wa\ng sa an rgum rnoh khlay nkra njêng lo\ mir:
Tâm năm mhe rlău đah nău nsrôih du\t têh bah chính phủ, ăp n’gâng kan nău kan jêng he le\ ký geh âk hiệp định tăch rgâl dah ro\ng, lơn lah lo\ mir tâm ne\ geh tiêu. He an g^t so\k nău ne\ đah trong [ư tâm di ue\h lơn gay tâm di nău u\ch bah ăp tăch nglăp rwa\t”.
Gay dơi [ư ăp nău mhe nkoch du trong ue\h, khoa học, r[o\ng trong di, do\ng săk rnglăy rnoh neh lo\ mir ta Tây Nguyên, Groi Thủ tướng Vương Đình Huệ an lah, N’gâng kan tuch tăm mât rong n’hanh hun hao [on lan an rgop đah ăp n’gor Tây Nguyên m^n njêng đă rgâl ntil tơm tăm hăn ndrel đah lo\ mir công nghệ mhe, nkret njêng n’hanh nău u\ch bah ntu\k rwa\t tâm dak kơt ta lam ntu\r neh.
“Tây Nguyên lah nsum ăp năm dăch aơ rnoh khlay ăp nntil ndơ lo\ mir hu\ch âk, hu\ch na nao bah cao su, tiêu n’hanh n’ăp cà phê jêng lah mô rgâl tay mbra du\t jêr jo\t. An geh du trong m^n njêng dăn đă du\t têh gay rgâl tay du trong nâp dăng tuch tăm bah Tây Nguyên. Ri ăp nău kơt rgâl neh aơ neh ri tơm aơ tơm êng mư dơi mkra du trong ue\h”.
Bôl ndr^, gay nău rgâl tơm tăm ta Tây Nguyên lôch ue\h, nău tâm rgop tâm rgum rnoh khlay nkra njêng lo\ mir an rjăp đah nău [ư tơm tâm pă bah ngih dak./.
Nu\ih rblang: Y Sưng Phê Ja
Viết bình luận