Jêh bơi 2 khay tĭng dak lêng, tàu ka 6 nuĭh bah wa Trần Trung, ta phường Phú Yên, n’gor Dak Lak lĕ njưh kơh đah 3 tấn ka tâm duk. Wa Trung an gĭt, lĕ rngôch rnoh ka aơ lĕ dơi doanh nghiệp ton rwăt n’hanh tĭng rnoh ký dơi nchih, uănh nđôi rlăp, nkre mbơh joi tu tơm, đăp mpăn tĭng nău ntrŭnh dun n’gang joi IUU. Yor nê, wa n’hanh ăp nuĭh joi ka tĭng rjăp ăp trong joi tâm dak lêng.

He hăn joi tâm dak lêng ri ăp nuĭh tĭng ƀư nău ntrŭnh bah Ngih dak rnôk joi nhŭp di trong, mô ƀư tih nkual dak lêng dak bah dih. Na nê̆, lĕ rngôch nuĭh ƀư nău joi nhŭp ta nkual dak lêng Việt Nam wăr dak dak lêng Hoàng Sa, Trường Sa, mô lah gôl dak Song Tử, Đá Nam plơ̆ sĭt.

Lah ngoăy tâm âk doanh nghiệp têh, tâm rgop đah rhiăng tàu ka ta Gia Lai n’hanh Dak Lak, Công ty TNHH Nguyễn Hưng (nkual công nghiệp Bắc Sông Cầu, phường Sông Cầu, n’gor Dak Lak) rwăt nklăp 10.000 tấn ka ngừ du năm, tăch n’gluh an ntŭk rwăt Nhật Bản, Mỹ, Anh, Đức, Pháp... Tĭng wa Đặng Quốc Việt-Groi Giám đốc công ty, gay tâm di ăp rnoh an ƀư bah ntŭk tăch dak bah dih, ntŭk kan uănh khlay uănh nđôi rjăp tu tơm ndơ lăp bôk năp, nkre ntrôl dăng kơt dŏng công nghệ n’hanh rgâl êng gay n’hao dơi nkret njêng, đăp mpăn uĕh kah ndơ n’hanh ntơm mĭn lah ntŭk gŭ ta ntŭk tăch. Wa Đặng Quốc Việt lah rjăp nău khlay bah nău tĭng ăp nău ntrŭnh mpeh joi lơh tui ka ta dak lêng bah nuĭh ƀon lan kơt nău rgâl mhe công nghệ nkret njêng bah doanh nghiệp.

Nuĭh ƀon lan rnôk hăn joi ta dak lêng Việt Nam an tĭng rjăp ăp nău ntrŭnh pháp luật mpeh joi ka bah Việt Nam; geh kơt nĕ mư geh ndơ tâm di naư way, gay doanh nghiệp mpôl hên rwăt, nkret njêng, tâm di ăp ntŭk rwăt uănh rjăp. Êng tâm ntil nău nkra njêng, đah Công ty Nguyễn Hưng aƀaơ dŭt âk dŏng  lon thiếc, nkre dôl ntơm ndơ̆ tâm trong kan rgâl êng dŏng lon nhôm gay ntơm rgâl tâm di nău ŭch ntŭk rwăt.

Tâm ban ma nĕ, Công ty Cổ phần Bá Hải (nkual công nghiệp Hòa Hiệp 1, phường Hòa Hiệp, n’gor Dak Lak) geh rlău 20 năm pah kan tâm ntil nău nkret njêng, tăch n’gluh tui ka dak lêng, đah ndơ tơm lah ka ngừ, nkre tâm rgop đah hăng rhiăng nuĭh tơm tau ka ta ăp n’gor mper dak lêng miền Trung. Wa Lê Văn Hồng-Giám đốc doanh nghiệp mĭn lah, gay tăch n’gluh nâp nâl, rlău ma nău uĕh kah, ndơ an kloh rah wah mpeh tu tơm, ntŭk nkra njêng, trong ƀư hăn joi. Ndơ ƀư knŭng dơi rwăt bah ăp tàu ka geh dăn săk, dăn uănh nđôi tŏng ăp, geh trong nar hăn joi kloh na nê̆ n’hanh dơi năl tâm di rnôk njưh ndrâm dak. Bah meng nĕ, công ty lĕ ntuh kơl trong an nđik ngăch gay mât prăp dŭt rih bah ndơ; nkre, nar tât mbra mbơh phần mềm joi tu tơm điện tử gay tâm di ăp rnoh tâm di mhe bah Châu Âu (EC). Wa Hồng nkoch nău ngăn.

Mpeh mât uănh tàu ka hăn joi ntơm uĕh. Yơn lah, trong kan uănh nđôi doanh nghiệp n’hanh joi tu tơm mô hŏ tâm di nău đă. Tâm rơh uănh nđôi mhe rlău bah Ủy ban châu ÂU (EC), tâm nĕ geh doanh nghiệp Bá Hải, nău mbơh tơih hôm e ƀư tĭng i ty ta n’ha rđaih jêng mô hŏ geh tâm di. Mpeh mpôl EC đă an ƀư tĭng joi tu tơm đah trong điện tử, mô di samƀŭt rhăch nău i ty lah mô đăp mpăn. Jêh rơh uănh nđôi aơ, mpôl hên mbra ntuh kơl ntuh kơl phần mềm điện tử gay tâm di đă n’hanh tâm di bah ntŭk tăch.  

Geh prăk tăch n’gluh ka dak lêng bah n’gor Dak Lak ăp năm dăch aơ geh nklăp 150 rkeh đôlar/năm (tâm ban 3.750 rmen prăk), tâm nĕ ka ngừ geh nklăp 80%. Nău ƀư tăch n’gluh dŭt âk yor ăp doanh nghiệp ta ăp nkual công nghiệp mpeh bah lơ n’gor (nkual n’gor Phú Yên ơm) mât uănh. Wa Huỳnh Lữ Tân-Thường vụ N’gor ủy, Kruanh Ban Mât uănh nkual wăng sa Phú Yên (Dak Lak) an gĭt, ăp doanh nghiệp lĕ tâm rgop rjăp đah nuĭh ƀon lan, tĭng nău ntrŭnh tâm joi n’hanh rwăt ndơ, tă bah nĕ tâm di rnoh an ƀư rjăp bah ntŭk tăch. Knơm nĕ, năm 2025 n’hanh 3 khay năm 2026, tăch n’gluh mât jâng hao jêng uĕh, ndơ nchăm âk. Gay hun hao nâp nâl n’hanh ntơh rơih jăng “thẻ êr IUU”, rlău ma ăp trong nkra kỹ thuật n’hanh trong pháp lý, Dak Lak mbra an tâm ban ntŭk joi geh êng n’hanh mât rong.

Tĭng nău ntrŭnh bah UBND n’gor Dak Lak, mô lah Bôk nău rgop an tâm nchră hun hao tui ka n’gor lvang 2025-2030, rgum rgâl dăng bah joi ka an mât rong, lơn lah mât rong tui ka công nghệ mhe ta nkual kơh dak lêng mô lah ăp nkual dak lêng geh dak têh. Aƀaơ âk doanh nghiệp têh mpeh tăch n’gluh tui ka tâm ăp nkual công nghiệp ta n’gor lĕ ntơm ƀư ntuh kưl mât rong. Nău aơ mbra kơl khân pơng rgâl tâm di ndơ lăp bôk năp kơt nchrăp geh tu tơm ndơ.

Đah ăp trong mkra lĕ rngôch n’hanh kỹ thuật, mât uănh n’hanh đăp tay tĭng trong tâm di uĕh đah joi tâm di n’hanh mât rong mhe, tui ka Dak Lak mbra geh nău rgâl lĕ rngôch. Nău aơ nkre dăp mpăn joi nău rêh an nuĭh ƀon lan, nkre n’hao khlay, hun hao nâp nâl./.