Tâm njăr trong hăn joi gĭt nkual dak lêng mpeh luh nar Dak Lak, Hòn Yến lah du ntŭk tât uĕh êng yor ăp rup uĕh êng geh. Yôk gŭ nklang dak lêng n’hanh mbra hăn jâng tât jâng yôk tâm khay suăt dak. Ta Hòn Yến geh âk ntil ndơ si gle gŭ rêh; ta bah dâng dak lêng wăr geh âk ndơ gŭ rêh tâm dak, san hô ntơr uĕh. Mô dơn uĕh mpeh rup bri dak Hòn Yến hôm lăp uĕh yor ăp trong ƀư pâl nđaih dêh bên bah nuĭh ƀon lan ta aơ đŏng.

Ngai đah nklang phường Tuy Hoà nklăp 17km mpeh bah lơ, mpeh xã Ô Loan, bri dak uĕh măt uănh Hòn Yến mpơl ta năp măt đah bar gôl dak nklang dak lêng. Ta jâng yôk lah ăp dâng lŭ, dĭ hvi ntêng lêng nsum bah kơh tât jâng yôk Hòn Yến.  

Tâm ăp nar khay duh, dŭt âk năch tât bri dak uĕh măt uănh gưl neh dak Hòn Yến gay uănh pâl, rlong saơ. Yuh Lê Thị Kim Cúc, tât bah n’gor Gia Lai, ndrât ndal:

"Gâp way hăn Nha Trang, hăn Đà Nẵng lôch nê plơ̆ Quy Nhơn yơn lor bôk năp hăn tât ta aơ mô gĭt lah dak lêng ta aơ dŭt uĕh, dŭt rsang, dŭt ŭch, dah rŏng pâl ngăn. Kon nuĭh ta aơ dŭt dêh bên."

Hòn Yến ngai đah kơh dak lêng nklăp 400m, geh rnoh hvi 1,98 ha, rnoh prêh 70m, wăr nê lah lŭ prêh ntâng. Ngai đah Hòn Yến nklăp 50m mpeh kơh lah Hòn Đụn, rnoh hvi nklăp 0,1ha, prêh nklăp 20m. Gâl dak lêng nthoi đah neh kơh đah Hòn Yến n’hanh Hòn Đụn thơl dơm. Rnôk dak lêng hŭch, du dâng lŭ mpơl tâm ntêng lêng kơh dak lêng đah Hòn Yến, Hòn Đụn. Mpeh bah lơ nhâp nar Hòn Yến lah du dor yôk jê̆ nkrum lam kơh dak lêng njêng mpir nching prêh ntâng sât luh mpeh dak lêng kuăl lah Hòn Choi. Hŏ âk tơ̆ tât đah Hòn Yến, yơn đah yuh Mỹ Hiền, phường Tuy Hoà, ăp tơ̆ tât lah du nău nklân năl êng êng:

"Yuh dŭt ŭch rnôk kêng măng jŭr dak lêng rhuăt luh he hăn jâng dơi n’hanh he uănh saơ dơi san hô. Nău nê dŭt uĕh ngăn ma mô di ăp kơh dak lêng êng geh dơi đŏng."

Tĭng ăp siƀŭt khoa học, nkual Hòn Yến dơi jêng bah rnôk hoch rhung neh njok meng dak lêng kơt gành Đá Đĩa. Lah du hê nuĭh rnâng kan mpeh neh ntu bri dak n’hanh pâl nđaih, hăn dŭt âk ntŭk, yơn PGS-TS Phạm Trung Lương, Viện Tài nguyên môi trường n’hanh hun hao jŏ jong, rhih rhâl bah năp rup uĕh bah Hòn Yến:

"Gâp nkah uĕh ngăn n’hanh dŭt n’hâm rhih rhâl mơ saơ nău uĕh nê geh rnoh khlay đah hun hao pâl nđaih lah nkual Hòn Yến dja. Ta aơ wăch rgum âk rnoh khlay pâl nđaih. Nê lah drăp ndơ ơm yău ntlơi an tay mpeh neh ntu geh tât nău nkoch luh hoch bah yôk ŭnh. Tâl bar ndrel đah nê he hôm dôl mât ndray dơi ndơ gŭ rêh san hô mbra dơi lah dŭt ntoh lư. N’hanh nău tâl pe đŏng lah rnoh khlay văn hóa. Gâp dŭt nkah uĕh đah nău nchreng an uănh bah  kônh wa, n’hanh dŭt geh rnoh khlay."

Rnôk năch hăn tât Hòn Yến, nuĭh ƀon lan ta ntŭk jêng nuĭh ntĭm leo năch hăn pâl nđaih, ring lam nău tâm rŏng, n’hao êng săk mpeh ăp rnoh khlay drăp ndơ ơm yău ntlơi an tay ma bri dak ntăm an. Nuĭh ƀon lan ta Hòn Yến jêng bu hăr blău ntoh lư nchreng an uănh ăp nău mprơ Bài Chòi, nsĭt an năch ăp nău nkah uĕh mpeh văn hóa way ơm bah n’gor đŏng. Du hê nuĭh tâm rmôt pâl nđaih nsum mpôl Hòn Yến rhơn n’hao nkoch nău kan bah he:

“Đah nuih n’hâm nsum mpôl, săk gâp nơm rgŏ jă oh nô kônh wa tâm hội gĭt njroh mprơ hun hao nău mprơ Bài chòi nđơn tay n’hanh dơn tay nău u che he bah năp nơh gay rhŏ dŏng an năch rlu jâng ta Hòn Yến, hăn uănh pâl Hòn Yến gay rgop n’hao rnoh khlay nkual pâl nđaih Hòn Yến."

Aƀaơ Hòn Yến hŏ jêng nsum mpôl ƀư pâl nđaih n’hanh mât njrăng san hô, nău kan ăp tŏng rêng.  Năch hăn tât ta aơ mbra uănh san hô dăch kêng kơh mô du ntŭk êng ƀa ƀă dơi geh bah meng kơh dak lêng Phú Yên ma ca nô mô lah ma duk kruh; dơi rlong saơ ăp nău kan văn hoá way ơm; dơi khâl ƀon ƀư yến sào gay ôp gĭt ndơ lơh dĭng ntŭk dja ntơ lah ƀon Yến, lah Hòn Yến… n’hanh rlong ƀư khăt jal ndrel ăp yuh, ăp me n’hanh rlong sa ăp ndơ n’hŭm kah dak lêng...

Hòn Yến mô dơn uĕh mpeh bri dak ma uĕh yor ăp nuĭh ƀon lan gŭ rêh đah drăp ndơ ơm yău ntlơi an tay, mât njrăng drăp ndơ ơm yău ntlơi an tay n’hanh nđơn tay rnoh khlay drăp ndơ ơm yău nê tât ăp nuĭh./.