Rnôk jŭr măng ta nkual n’har bri Quảng Trực, n’gor Lâm Đồng, hâng ang ŭnh rlŭt bah năp jay nhih ƀon Bu Prăng 1 lah rnôk nteh chĭng ntơm luh. Nteh rnôk răm, rnôk rngot, rnôk n’gloh nteh nklang yôk bri, lăp ndrel nău ngơi gơm n’gŭr răm bah kônh wa.

Tâm ntŭk ntô nĕ, ăp nuĭh ranh nsrôih ntĭm, druh ndăm tiăr nti, hôm ăp oh jêt dâk bah dih uănh. Nteh chĭng tâm nthoi, nău njroh lăp ndrel đah nău mprơ, ntŭk ntô răm m’ak kon nuĭh ntŭk n’har bri. Ăp nar nti kơt nĕ mô knŭng lah rgum rƀŭn văn hóa ma hôm ntŭk trêng ntĭm, mât huêng rnoi nuĭh tă bah âk rơh kơn.

Wa Điểu Đrây, Groi Bí thư Chi bộ, kruanh rmôt chĭng ƀon Bu Prăng 1 an gĭt: Rmôt chĭng ƀon Bu Prăng 1, xă Quảng Trực aƀaơ geh rlău 20 nuĭh, dơi ndâk njêng bah năm 2018.

Rmôt chĭng bah mpôl hên ƀa ƀơ tŭr tâm ăp rơh khlay bah xă. Ăp pơh, ăp khay, rmôt hôm rgum druh ndăm rchong gay ntĭm nti mprơ tâm pât n’hanh nti tŭr chĭng. Kônh wa ntŭk aơ dŭt ŭch đah chĭng, yor rĭ nău rgŏ jă tiăr nti kơt ntĭm an ăpn oh geh dơh, ăp nuĭh râng dŭt âk.

Mô knŭng na nao tiăr nti, rmôt chĭng hôm dŭt n’hâm râng tŭr tâm ăp nău ƀư têh bah ƀon lan n’hanh neh dak. Bah ăp lễ hội way ơm, nar rgum têh tâm nglăp, tât ăp rơh nău khlay chính trị kơt rhơn lôch jêh săch đại biểu Quốc hội n’hanh HĐND ăp gưl năm 2026-2031, nteh chĭng Bunong n’gloh nteh kơt nău rhơn, nsing nơm n’hanh hăn ndrel bah ƀon lan đah ƀon tơm, neh dak.

Tâm ăp rơh nĕ, ăp nuĭh rmôt chĭng tâm kho ao tanh ntơr ang, tŭr ăp nău chĭng way ơm kơt chĭng ngăn (wơt năch), pĭt tơ drơ, Ntru sĭm, ntô̆ klêng... geh âk nău uĕh, n’glơi an uĕh đah nuĭh uănh. Wa Mê̆ Riêm, nuĭh rmôt chĭng ƀon Bu Prăng 1 nkoch:

Nău chĭng Bunong geh âk ngăn, rơh khlay way tŭr nău chĭng ngăn “wơt năch” bôk năp, rlău ma nĕ hôm geh nău chĭng “đơt thơt kô”, “ntô̆ klêng” “ntru sĭm”... tĭng lễ hội ma du nău chĭng mbra dơi tŭr tâm di, aƀaơ ăp nar lễ tết, rgum têh bah ƀon bah xă mpôl hên hôm e tŭr ăp nău chĭng nĕ.

Xă n’har bri neh kơh bah n’gor Lâm Đồng, Quảng Trực aƀaơ geh 11 ƀon đah rlău 3.000 rnăk, tâm nĕ ƀon lan rnoi mpôl đêt geh rlău n’gul, dŭt âk lah nuĭh Bunong. Lam xă hôm e mât ndrăy âk bôr chĭng, dŏng ƀa ƀơ tâm rgum rƀŭn nsum mpôl. Yuh Thị Hà-rmôt chĭng ƀon Bu Prăng 1 an gĭt, nău ŭch chĭng gông dôl dơi nthoi tâm âk rnăk wâl.

Nti tŭr chĭng mô jêr ôh, ntơm nti ƀươ bên đah ăp săk chĭng, trong tŭr tĭng păng chĭng n’hanh gĭt nău chĭng ri dơh dơm. Bah năp đaơ, gâp tĭng sai hăn uănh rmôt chĭng nti 2-3 tơ̆, uănh ăp wa tŭr chĭng jêh nĕ kơt nti. Sĭt jay, sai gâp ntĭm tay ăp nău jêr, knơm nău groi nĕ gâp mbrơi gĭt tŭr n’hanh dơi râng tâm rmôt. Lĕ 2 ur sai mpôl hên dŭt ŭch đah chĭng. Ăp rnôk kruanh rmôt kuăl jă rgum, mpôl hên geh măt tŏng ăp.

Ntŭk ntô văn hóa chĭng gông Tây Nguyên dơi UNESCO kơp dơn lah drăp ndơ văn hóa mô mpơl săk bah kon nuĭh bah năm 2005, lĕ ntop tay nuih n’hâm gay nuĭh ƀon lan ndrel đah n’gâng kan ƀon lan mât ndrăy n’hanh mât uĕh nău khlay drăp ndơ. Wa Thị Sư, Jrô kan Văn hóa-Xã hội xă Quảng Trực, n’gor Lâm Đồng an gĭt, nău nthoi tay bah rơh druh ndăm lĕ rgop ƀư an nteh chĭng nar lơ rêng hvi âk lơn.

Rmôt trêng ntĭm nău mprơ, nău chĭng n’hanh nău njroh way ơm an rơh druh ndăm, kơl ăp băl mô chuêl nău uĕh văn hóa rnoi mpôl đêt ntŭk nkual n’har bri. Rmôt chĭng geh ƀư tơm dŭt khlay tâm nău mât ndrăy n’hanh rêng hvi nteh chĭng, nău mprơ, nău njroh bah nuĭh Bunong. Ăp rnôk ƀon lan wơt năch tâm rnglăp mô lah rmôt kan ăp nău ƀư khlay, rmôt râng tŭr da dê, rgop nkoch ăp nău uĕh văn hóa bah nuĭh mpôl nơm tât đah ăp nuĭh.

Bah âk măng nti tât nău ƀư têh bah ƀon lan n’hanh neh dak, nteh chĭng Bunong dôl kuăl soan rêh văn hóa way ơm ntŭk nkual n’har bri. Mô knŭng rgop mât ndrăy nău uĕh rnoi nuĭh, nteh chĭng hôm rdâk tay nău ntô̆ n’hao, nău wât lĕ đah nău kan tâm ăp nuĭh ƀon lan, ndrel nsum ty ndâk njêng n’hanh mât njrăng nâp nâl nău ƀư tơm ntŭk nkual n’har bri.