Tât khâl ntŭk tăch kho ao Mara tâm rơh dŭt pơh, mpôl hên saơ mông nar pah kan n’gŭr răm tă bah măy ka choh kho ao, nteh rpăi tanh kơt nău nteh lĕ bên bah ƀon lan.

Mô dơi ntĭm nti rlău ăp jrô nti ngăn, yuh H’Loang Mlô, deh năm 1996, ntơm trong hăn bah nơm đah nău mĭn n’hanh nău nsrôih. Ndrel đah nău mât ndrăy nău kan way ơm, yuh hôm djôt nău rgâl mhe, rgop mhe kho ao tanh jêng ăp nah mbân, nah bŭt tâm nsông, ao răm mô lah ăp nău ƀư tâm di đah trong hăn mhe. Bôl rup gui rgâl mhe tĭng nuĭh ŭch, yuh hôm nsrôih mât tĭng cheh ndrang n’hanh rup ndah nâm ơm, gay ăp ndơ nkre mhe nkre mât nău khlay văn hóa bah rnoi nuĭh nơm. Yuh H’Loang Mlô nkoch:

Ăp nar bôk năp ndâk njêng, gâp rdâng đah dŭt âk jêr jŏt, lơn lah jêr đah prăk kaih. Geh ăp rnôk ntôn rlu mô hôm hăn tay, yơn knơm ăp nău blău ơm dơi ntêm bah ăp nău tăch ndơ online n’hanh nău nsing nơm, kơl bah ăp yơn, ăp yuh, gâp lĕ geh tay nuih n’hâm gay nsrôih rlet rlău. Tĭng gưl ngoăy, gâp ndâk njêng n’hanh hun hao. Tât aƀaơ, công ty lĕ geh 7 nuĭh kan tơm, 60 nuĭh pah kan ndrel, n’hanh 8 ntŭk ka choh, 8 ntŭk tanh n’hanh 3 ntŭk ƀư bok. Du hê geh prăk đăp mpăn bah 3,5 tât 10 rkeh prăk du khay.

Bah meng nău hun hao nău ƀư nkra njêng, tăch rgâl, yuh H’Loang Mlô hôm dơi pah kan n’hanh ntop kơl âk nău rêh jêr jŏt tâm ntŭk gŭ rêh. Oh H’Lagi Mlô dôl lah sinh viên năm tal 2 Đại học Tây Nguyên. Knơm nău kơl dŭt n’hâm bah yuh H’Loang, oh lĕ rlet rlău jêr jŏt kon đơi gay hăn nti tay.

Oh lah uĕh yuh H’Loang lĕ hăn ndrel n’hanh kơl oh. Bah rnôk dơi pah kan đah yuh, oh wât tay mpeh nău khlay bah kho ao way ơm bah nuĭh Êđê nơm. Oh wât kloh lơn mpeh ăp văn hóa yor ăp yơ, ăp yuh tanh, dŭt n’hâm uĕh n’hanh jêr. Rlău ma nĕ, oh hôm geh tay prăk gay mĭn an nău nti bah nơm, mkra ăp nău ndeh rklư n’hanh ntŭk gŭ, bah nĕ dơi mĭn rjăp nti nsơm. Oh mpŏng tâm rgŏ năp mbra geh âk nuĭh gĭt tât n’hanh ŭch ăp ndơ cheh tanh bah nuĭh Êđê nơm lơn.

Đah rup gui uĕh, dak rse brai uĕh n’hanh âk nău uĕh văn hóa, cheh tanh Tây Nguyên nar lơ wăch rgum uănh tât bah băl bên lam ntŭr neh. Nô Donovan Fink, năch tât bah Mỹ, nkoch nău ŭch bah nơm:

Gâp dŭt ŭch. Kho ao aơ nsoh dŭt uĕh, ăp rup ndrang ri dŭt uĕh măt uănh. Gâp dŭt răm rnôk dơi ƀư ngăn. Aơ lah du blah kho ao dŭt uĕh. Gâp ŭch rwăt du blah djôt sĭt ƀư ndơ an rnăk wâl gay khân pơng dơi wât tay mpeh nău uĕh văn hóa aơ.

Tâm rgŏ năp, yuh H’Loang Mlô mpŏng nău kan cheh tanh mbra hun hao lơn, kơl âk nuĭh tâm ntŭk gŭ rêh geh tay nău kan n’hanh nău geh đăp mpăn. Yuh mpŏng ŭch ndơ̆ ndơ tât đah băl bên tâm n’hanh bah dih dak, gay nău khlay văn hóa Tây Nguyên dơi âk nuĭh gĭt tât n’hanh ryơk.

Gâp mpŏng ŭch hun hao nău kan cheh tanh way ơm bah nsum mpôl nơm, boăt nthoi đah ăp nghệ nhân lah ăp yuh, yơ, wa, oh hên gay mât ndrăy n’hanh rêng hvi nău khlay văn hóa. Nău rƀŏng bah gâp lah rgâl nău kan tanh way ơm jêng du nău kan khlay, kơl ăp nghệ nhân geh tay prăk đăp mpăn n’hanh nkre ndơ̆ ndơ cheh tanh mô knŭng mbơh rblang tâm dak ma hôm đah băl bên lam ntŭr neh.

Đah nău rêh mhe, ăp nuĭh mom kơt yuh H’Loang Mlô dôl mât êng ŭnh ang an nău kan cheh tanh way ơm. Đah nău ƀư mhe, nsrôih n’hanh ŭch an rêng hvi văn hóa, nsing nơm tâm rgŏ năp, cheh tanh Êđê mbra mĭn lah tay ntŭk gŭ, jêng ntung nthoi ndơ̆ ăp nău khlay way ơm nâp nâl lăp ndrel trong luh bah rơh mhe.