VOV4.M’nông: Tâm rơh tâm lơh mprơh Mỹ, Ia Ko lah nkuăl căn cứ cách mạng tâm nkuăl Chư Sê, n’gor Gia Lai. Jêh rklaih, Đảng bộ n’gâng kan ndrel ƀon lan Ia Ko mro ƀư ueh nuih n’hâm tâm rnglăp, nsum n’hâm ndâk njêng ƀon lan nar lơn sâm geh.

            Ia Ko lah xã janh dăng rmôt tahen ƀon lan tâm rơh mprơh Mỹ kơl an neh dak. Kônh wa rnoi Jrai ta aơ rnôk nê mro du nuih n’hâm tĭng Đảng, ƀư cách mạng, lam xã lah du ntŭk gŭ bah cán bộ, du kích, lah ntŭk dâk gŭ bah rmôt tahen, lah ntŭk njưh jâng gay ma lơh rdâng phung rlăng tă bah quốc lộ 14 tĭng trong ba dâng, rdâng tahen Mỹ lơh rgot tă bah mpeh ba lơ-Đồn Plei Me. Kônh wa mro lah ntŭk nsing bah âk mrôt tahen, ăp rmôt cách mạng lam jŭm, kơl an ân cách mạng leo ma rbăn tấn ndơ sa, ndơ dŏng. Kuih ntu, kôih srông, râng tâm lơh mprơh prăng in pit, nsĭt neh nơm. Ngăn lah, geh ma rhiăng druh ndăm rnôk nê hăn tahen, lăp râng tâm lơh ndrel kơl an tâm lơh. Wa Rmah Puih, rnoi jrai, deh năm 1944, ta ƀon O bung, xã Ia Ko hôm nkah ơm ăp năm khay tâm lơh mprơh rlăng, rklaih ƀon tơm, đăp mpăn neh dak:

  “Phung hên đah tahen tâm dăch ngăn, tâm rnglăp du nuih n’hâm, tâm n’ur tâm nkoch bri tâm dăch dơh, tâm pă ndơ sa, piăng sông tâm rnôk jêr jŏt. Mpeh tahen geh phe ân phe, geh bột ngọt ân bột ngọt. Mpeh ƀon lan lah geh sur, djăr, ndrôk rpu ri nkhĭt ndrel sa dơm, mô geh sŏk prăk ôh. Tâm kơl gay ân neh dak geh rklaih. Bar đŏng lah, rnôk tahen luh tă bah ƀon, yor nau kan tâm lơh rklaih r oi mpôl, ƀon lah yŭ, ƀon lan nkah ndrel nhĭm ro rnôk ma tâm ntĭnh hăn, ƀon lan mô saơ nŭih, hŏ uănh tahen kơt oh kon nơm, kơt oh nô du rnoi deh yor ri ma nkah ngăn. Rnôk nê tahen ndrel ƀon lan tâm dăch dơh ngăn, ntơm bah ndơ ngêt sa, ân tât ngêt ndrănh ndrel ma tur chĭng, goh gâr ueh lăng, njroh mprơ ăp ntil nsum”.

           Nau rong be ta Ia Ko

  Ia Ko rnôk aơ geh 5 thôn, ƀon, đah bơi tât 1.300 rnăk, tâm nê rnoi Jrai geh 64%, ăp năm êp aơ, Đảng ndrel Ngih dak ntrŭnh âk nau kan kơl an ân nkuăl rnoi mpôl đê̆, ngăn lah nkuăl căn cứ cách mạng Ia Ko. Tâm nau kan ndâk njêng ƀon lan mhe, n’gâng kan hŏ ntrŭnh âk nau kan, kơl an kônh wa rnoi mpôl đê̆ tuch tăm, n’hao nau rêh. Kơt lah nau kan “Rnăk ƀư nau kan tuch tăm xã Ia Ko” lah du ntoh mhô. Gay pơk nau kan rgum rƀŭn, tâm pă mbơh nau kan tuch tăm mât rong, khay 9 năm 2019, rmôt kan xã Ia Ko geh ndâk đah 10 nŭih râng. Tât rnôk aơ rmôt kan aơ hŏ geh 21 nŭih, rong 200 mlâm be. Ăp nŭih kŏ geh nuih n’hâm, geh nau blau nau kan, mra tâm kơl gay ndrel hun hao mât rong be. Wa Kpuih Hmach, rnoi Jrai tâm ƀon O Rưng mbơh, nau kan rong be kơl an rgâl nau mĭn, kŏ kơt lah nau kan, kơl kônh wa jut n’huch ach o, ji ngot. Êng rnăk wa geh 3 ha cao su, ba dak ndrle cà phê, tâm rgop ma mât rong, nau geh du năm ma rhiăng rkeh:

             ‘Rnôk tâm lơh kăl e hôm jêr ngăn, ƀư mir mô geh âk, piăng mô tŏng sông, sa n’ha bum blang, sa bum bri đŏng. Jêh geh rklaih đăp mpăn ri rgâl âk ngăn, geh piănh sông, trau kah. Ndrel hŏ geh ndeh hon-đa, geh tivi, geh điện mpoh ang. Ngih vâl kŏ nâp ueh, mô hôm ngih truh sat tay ôh. Ngih dak nkra ân trong, ndâk ngih săm ƀŭt ân kon se hăn nti tŏng ueh mô geh nau dơi ban tay ôh, ăp ntil tŏng da dê”.

            Kruanh ƀon Kuih Moh mbơh, geh nau kơl an bah Ngih dak, rnoh rnăk ach o bah ƀon O rưng n’huch hôm tâm dâng 10%. Nau rêh tâm nkuăl jru ngai aơ geh nau rgâl âk ngăn, geh điện, geh dak, tŏng ndoh ndơ dŏng:

             ‘Bah năp nơh ăp ntil mô tŏng geh ôh, jêh rtnôk rklaih đăp mpăn ri geh nau rhơn ngăn, ăp ntil geh da dê. Ƀon O Bung mô geh nŭih tĭng du ntil chroh ôh, kơt tĭng nau ntrŭnh, ntrong kan bah pháp luật ueh ngăn rđil ma bar ƀon êng. Kon se geh hăn nti da dê, trong hăn ueh, đăp mpăn pah kan jan sa, nau rêh bah bon lan ueh”.

            Wa Rmah Sơ, Kruanh UBND xã Ia Ko mbơh, nau geh bah Ia Ko rgâl rnơm nau tâm rgop nsum đah nau kan bah Chính phủ kơl an ntuh kơl. Ndâk ƀon lan mhe, Ia Ko lŏ ƀư kơt tĭng nau kan bah xã janh dăng gay jêng nau ntoh ang tâm nau hun hao văng sa bah nkuăl rnoi mpôl đê̆:

             ‘Xã Ia Ko geh Đảng, Ngih dak kơp dơn lạh xã janh dăng tâm năm 1998, nau rêh bah kônh wa lơn ma răm m’ak, hơm răm, geh ngih vâl ueh nâp rđil ma 20 năm bah năp. Rnôk rơh tâm lơh kăl e kônh wa mô nchlơi ƀon, mô nchlơi neh, jêh rklaih đăp mpăn ri du nuih n’hâm tĭng Đảng, ngih dak. Rnôk aơ xã dôl geh nau ntrŭnh ndâk njêng ƀon lan mhe, rgum ân kônh wa manh prăk gay ma rklaih ach o mhâm ƀư tâm năm 2022 mra jêng xã janh dăng ƀon lan mhe”.

46 năm jêh rklaih đăp mpăn, xã janh dăng Ia Ko, nkuăl Chư sê, n’gor Gia Lai ăp nhoat geh nau rgâl. Rnôk aơ mau ndrih bah mir tơm si, ba dak, ăp ŭnh mpa anh tă bah ngih mhe ndâk nkra tâm êp jŏ jut lôch ăp nau mô ueh bah nau tâm lơh. Nau rêh bah nŭih ƀon lan ăp nhoat geh rgâl mhe ndrel hun hao./.

Nŭih rblang: H’Thi