Tâm jrâu năch bah ngih jong, êp năk ŭnh dôl hit tâm bri măng, bu mom Y Wôn Knul (tâm ƀon Ako Dhông, nkuăl ƀon têh Buôn Ma Thuột, n’gor Dak Lak) dôl nkoch nau Mdrong Dam. Nkô̆ nau nkoch mpeh nau ơm, nau ntơm jêng bah bu ndăm Mdrong Dam-du bu ndăm janh dăng ntoh lư bah rnoi rđe “Mdrong Dăm lah kon bu ur H’HBia Knhĭ ndrel bu ndăm Dăm Bhu sâm geh. Ur Mdrong dam lah bu ur H’Bia Sin ueh ngăn. Nau ueh bah H’Bia Sun ƀư âk kruanh ƀon tâm nê ŭch grang. Lah du hê bu ndăm blau, ntoh lư ngăn, Mdrong Dam vay hăn nsong tâm bri, pơk hvi tay ƀon lan tât ăp ntrong...” bah nau nkoch bah bu mon, du nau ơm yau ueh mpeh nau geh jêng hŏ ntơm ndâk tay đah nau janh dăng ơm, ăp nau nkoch tât nau rêh ƀon lan, ăp yan ngêt khay sa năm tâm nau nkoch ơm yau ueh bah rnoi Rđe:

“Kăl e rnôk hôm jê̆ gâp gŭ tâm ngih jong, ntŭk hăn ri kŏ tăng nteh chĭng gong, bu rŏ nau. Tât rnôk gâp têh, ntơm gĭt ăp nau nkoch, nau mbơh ndrel Khan ngăn ngên đŏng, ueh jru ngăn. Gâp mô gĭt mhâm blau ma u che kăl e bu dơi ndrĭng nkoch du nau nkoch jong ngăn kơt nê. Du nau nkoch n’hêl, yơn lŏ nkoch tâm ban, tâm ndring ueh. Ri ma lơn ma têh gâp geh nau gĭt ri lơn ma ŭch đŏng”.

  Tâm ăp rnoi mpôl, nau bu tâm nkoch păng geh nau moh êng êng, rnoi Rđe moh lah Khan, rnoi Jrai moh lah hri, rnoi Bunong moh lah Ot Ndrong mô lah rnoi Bahnar moh lah Hamon. Yơn lah, nau nsum lah nkô̆ nau ăp nau nkoch nê kŏ geh âk nau tă tât bah nau khuch bah rboi mpôl, geh tât ăp nkoch bah ăp nŭih jang dăng, geh nuih n’hâm mât kơl an ƀon lan, rdâng ăp nau mhik, nau tih. Ăp nŭih tâm nau nkoch mô geh nsing tâm nau gĭt ŭch êng bah săk nơm, ma ntoh ân nau ŭch bah nsum mpôl, ân ăp nau tâm lơh yor nsĭt geh nau kơl an ueh lăng prêh ngăn. Groi Giáo sư, Tiến sĩ Buôn krông Tuyết Nhung-nŭih mĭn rvê nau ơm yau Tây Nguyên nkoch:

 “Ăp nau nkoch Khan gay ma nkoch tât ăp nau geh tât âk nkô̆ ngăn. Geh ăp nau nkoch geh tât nau tâm lơh tâm su, nau tâm rgum rnoi nŭih, rnoi deh. Geh ăp nau nkoch ri bu ntoh tay nkô̆ nau hôr tâm rnăk vâl, geh ăp nau nkoch ri bu mbơh tât nau pah kan jan sa mô lah ăp nau nkoch tât nau rêh, nau vay tĭng chroh. Ndrel nau ueh ngăn ngên ba kơi nê lah ăp păng rup dŭt n’hâm ueh kơt ma nơm saơ tâm nau rêh rnôk aơ, păng geh tât nau rêh jêng bah ăp rnoi mpôl tâm Tây Nguyên”.

Geh âk nau ơm yau khlay ngăn ri ma nau ndrong bah Tây Nguyên geh âk ndrel geh rnoh mpưm ngăn. Tĭng ăp nau mbơh bah viện Khoa học xã hội Việt Nam, bôk nau kan mêt uănh, rgum joi, mât prăk, rbăk rblang ndrel nkra jêng săm ƀŭt ơm yau bah Tây Nguyên geh ƀư tâm ăp năm 2001-2008 hŏ joi, njêng geh rlau 800 nau, đah bơi tât 5.700 ƀăng rhôp nau, ăp băng nê jong nklăp 90 mnĭt. Ndrel ma nê, hôm geh âk nau ơm ê geh rgum, nchih lĕ ơm. Ntơm năm 2014, nau ndrong Tây Nguyên hŏ geh Bộ văn hoá, Thể thao ndrel pâl n’aih leo lăp tâm rnoh ăp ndơ ơm yau mô mpôl săk bah neh dak.

Gay mât ndrel ƀư ueh ăp nau khlay ơm bah ntil ndơ aơ, ri mhe rlau aơ, N’gâng kan Văn hoá ăp rnoi mpôl Việt Nam, Bộ Văn hoá, thể thao ndrel pâl n’aih tâm rgop nsum đah Sở văn hoá, Thể thao ndrel pâl n’aih n’gor Dak Lak pơk jrâu ntĭm nti n’hao nau prêh ndrel nkoch ntĭm ăp nau ơm yau mô mpơl săk bah rnoi rđe. Râng jrâu ntĭm nti geh rlau 100 nŭih, lah ăp nŭih dôl ƀư, mât ndrel nkoch ntĭm ăp nau ơm yau ueh tâm rnoi Rđe ta Dak Lak.

Tâm 3 nar, ăp nŭih aơ hŏ geh ăp nŭih blau, nŭih kan mĭn njêng nau ơm ndrel ăp bu ranh blau, nkoch mbơh ăp nau gĭt, nau dơi tâm nau ƀư nau kan geh tât du đê̆ nau ơm yau mô mpơl săk ntoh lư ngăn bah rnoi rđe hŏ geh leo lăp tâm rnoh ăp ntil ndơ ơm yau ueh mô mpơl săk bah neh dak, ntoh lư kơt kơt Klei Khan, tâm ndrĭng nau Klei Duê, mprơ tâm ơh Ei Rei ndrel du đê̆ nau blau dŏng ăp ntil ndơ goh, nteh kơl an nau njroh mprơ.

Wa Lê Thanh Hoà, kruanh jrâu kan mĭn njêng nau ơm yau rnoi mpôl, n’gâng kan Văn hoá ăp rnoi mpôl Việt Nam mbơh, aơ lah jrâu tay pe geh ƀư tâm năm aơ tĭng nau nchrăp bah Bộ Văn hoá, Thể Thao ndrel Pâl n’aih. (Bar jraia bah năp nê geh ƀư ta Lào Cai ndrel Cần Thơ). Nau kan aơ gay ƀư ueh lơn tay nau khlay ơm yau vay ơm bah rnoi rđe, nkre njêng luh nau dơi ueh ngăn tâm rgop gay mât nau ơm ueh hun hao pâl n’aih nsum mpôl ndrel hun hao văng sa, rêh jêng bah n’gor:

 ‘Phung hên mpŏng ngăn lah, jêh rnôk jrâu aơ geh ntĭm nti ri mra geh du nau rêng âk, du nau bonh đă kŏ kơt lah nau kơl an ueh bah ăp nŭih bu ranh tâm nau nkoch trêng ân rêng, ntĭm mbơh tât ân rơh mom tâm ăp nau ơm yau ueh bah nơm, nau mprơ, ndrong, nau nkoch, ăp nau tâm mprơ tâm lơh mhâm ƀư ân rơh mom dơi geh nthoi ndrel mât ân ueh nau ơm yau bah che, mbŏ, lŏ ƀư ân ueh nau ơm yau bah rnoi mpôl”./.