VOV4.M’nông: Năm 2019 bol ma rnoh khlay le\ rngôch ăp ntil ndơ tuch tăm ju\r ta rnoh thuk, mât rong mâp âk nuh srê, yơn hang rbăn rnăk [on lan rnoi mpôl đê| ta nkual jêr jo\t bah n’gor Kon Tum hôm geh nău rêh đăp mpăn n’hanh hun hao đo\ng. dơi geh nău dja lah nơm geh nu^h [on lan krêp dêh đah bri dơi jao mât gay geh prăk nkhôm săm mât njrăng bri.

Rnăk nô A Lít, jay ta [on Kon Ktủ, xã Đăk  Ruồng, nkuâl Kon Rẫy, n’gor Kon Tum dơn mât 28ha bri. Nô A Lít an g^t ăp năm dăch aơ ăp năm rnăk păng dơn geh 19 rkeh prăk nkhôm săm mât njrăng bri. Bah tơm prăk dja rnăk păng ho\ nth kơl tăm rlău 2ha cao su, bar pe rhiăng tơm cà phê. Êng năm 2019 mhe tăm tay geh nklăp 3ha bum blang. Rlău ma nê hôm rvăt su\r, djăr ntil gay mât rong đo\ng. Bol ma gu\ rêh ta nkual du\t jêr jo\t yơn nău rêh bah rnăk wa A Lít du\t đăp mpăn. Nô A Lít lah rjăp, dơi geh nkhôm prăk săm mât njrăng bri kơl rnăk nô geh trong nsan hao wa\ng sa nkre krêp dêh đah bri:

“Rnăk gâp dơn mât njrăng bri ntơm bah năm 2008 tât a[aơ ho\ 11 năm. Dơn geh prăk nkhôm săm mât njrăng bri kơl rnăk gâp hun hao wa\ng sa nar lơn ma hun hao lơn. Nău rêh bah rnăk gâp ho\ mbơm oi đo\ng rđ^l đah năm bah năp nơh. Dơn mât njrăng bri ri ns^t geh an rnăk wâl n’hanh ntu\k gu\ rêh”.

Nău lư bah prăk nkrem hun hao n’hanh Mât njrăng bri bri n’goer Kon Tum an saơ, tâm năm 2019, geh rlău 5.000 rnăk, 192 rmôt rnăk, 336 mpôl [on lan đah lơn âk lah [on lan rnoi mpôl đê| n’hanh 5 mpôl dơn mât njrăng bri dơi prăk nkhôm săm mât njrăng bri nklăp 130 rmen prăk. Ns^t geh t^ng bôk nu^h năm 2019 bah ăp rnăkư dơn mât njrăng bri lah rlău 13 rkeh prăk; du [on nklăp 160 rkeh prăk; rmôt rnăk 98 rkeh prăk n’hanh nhih pah kan nklăp 500 rkeh prăk. Aơ lah tơm geh mbơm oi rđ^l đah ăp rnăk gu\ rêh dăch kêng bri lơn lah rnoi mpôl đê|. Yuh Y On, kruanh thôn Kon Plông, xã Hiếu, nkuâl Kon Plông an g^t, nơm geh dơn mât njrăng bri rlău 900ha, nu^h tâm [on lan ns^t geh wa\ng sa n’hanh mât njrăng bri ue\h lơn:

“ Kônh wa ho\ g^t mât njrăng êng bri, mât njrăng bri ue\h gay ns^t geh tay tơm wa\ng sa. Ăp rnăk râng mât njrăng bri ri mô geh rnăk tih mu^h kăl bri [ư mir”.

Nău t^ng [ư geh nău tam trong kan nkhôm prăk săm mât njrăng bri ăp năm bah năp nơh tâm ban kơt năm 2019 đo\ng ho\ kơl hang rbăn rnăk rnoi mpôl đê|, hang rhiăng [on lan n’hanh rmôt rnăk ta n’gor Kon Tum geh nău rêh nar lơn ma mbơm oi lơn. Ns^t geh bah bri rgop ntru\t ntrôl t^ng [ư n’hanh lôch jêh du đêt rnoh u\ch tât kan tâm rdâk njêng [on lan mhe.

{on Đăk Kroong, xã Đăk Pxi, nkuâl Đăk Hà lah du nău nt^t. Đah nău dơn mât njrăng 1.200ha bri bah Ban mât njrăng bri tu dak nching sial Đăk Hà, 73 rnăk [on lan Xơ đăng bah [on lan năm nkhôm an rlău 600 rkeh prăk. Kruanh thôn A Lê Mi Ô an g^t, nău nkhôm prăk an ăp nu^h hăn mât njrăng na nê| bri, le\ rngôch rnoh prăk hôm [a [a\ dơi [on do\ng tâm nău rgâl ue\h ntu\k ntô ntung trong n’hanh n’hao prêh nuih n’hâm an kônh wa:

“Ntơm bah rnôk geh prăk nkhôm săm mât njrăng bri nău rêh kônh wa ho\ êng ngăn hôm. Prăk nê lah do\ng an nău rêh bah kônh wa tâm rnăk wâl. Prăk nkhôm săm mât njrăng bri tâm điện mpoh ang nsum lôch nê nkra jay rot jay jong bah thôn, tâm ban kơt [ư bánh chưng ư\r, [ư nkra mbor dak. Tâm [on rvăt năp bor ch^ng gong, ndơ nsoh way ơm đo\ng”.

Nkoch mpeh nău geh ue\h bah trong nkhôm prăk săm mât njrăng bri đah [on lan rnoi mpôl đê| bah n’gor, wa Bùi Văn Viên, Kruanh UBND xã Đăk Na, nkuâl Tu Mơ Rông an g^t:

“Ta xã Đăk Na bri jao an lam [on mât tâm ban kơt ăp rnăk ns^t tay nău tam ngăn ngăn đo\ng. Khân păng rgâl geh wa\ng sa tâm ban kơt nê lah tơm jut jăng ji ngot đo\ng. Ta xã geh thôn Kon Chai. Thôn dja le\ rngôch ăp rnăk geh dơn mât njrăng bri da dê. Prăk nkhôm săm mât njrăng bri bah ăp rnăk du\t đêt lah 18 rkeh prăk. Hôm ăp rnăk [a [a\ lah rlău bar jât rkeh prăk da dê. Nu^h [on lan dơn jăp nău kan bah he rnôk dơn mât njrăng bri. Rnôk saơ ns^t nău geh ri nău dơn mât njrăng bri bah nu^h [on lan jăp lơn”.

Năm 2019 Prăk nkrem Mât njrăng n’hanh hun hao bri n’gor Kon Tum ho\ ns^t geh rlău 266 rmen prăk rlău trong nchrăp ndơ\ luh. Bah tơm prăk ns^t geh dja đăp mpăn trok an pah kan mât njrăng bri rlău 360. 600ha bri, geh nklăp 63% le\ rngôch rnoh hvi bri lam n’gor. Wa Hồ Thanh Hoàng, Giám đốc Prăk nkrem mât njrăng n’hanh hun hao bri n’gor Kon Tum an g^t, tâm năm 2019, nău t^ng [ư geh nău tam tay trong nkhôm prăk săm mât njrăng bri ho\ kơl hang rbăn rnăk rnoi mpôl đê| rgâl geh nău rêh n’hanh ntuh kơl hun hao wa\ng sa rnăk wâl:

“Rnoh âk prăk nkhôm săm mât njrăng bri ăp rnăk [on lan dơn geh rlău ma do\ng gay rgâl geh nău rêh bah khân păng ri khân păng kơi ntop đah ăp tơm geh wa\ng sa êng [a [a\ bah rnăk wâl geh hun hao wa\ng sa, tâm ban kơt tăm bri do\ng tăch đo\ng, lôch nê tăm bum blang, mât su\r, tăm bời lời, tăm prit ntơm bah nê n’hao geh wa\ng sa hun hao bah bri. Rgop ndrel đah ăp tơm geh wa\ng sa êng [a [a\ đăp mpăn rêh jêng kon nu^h ta ăp nkual geh pă an prăk nkhôm săm mât njrăng bri”.

I ngăn an saơ năm 2019 bol ma rnoh khlay ăp ntil ndơ tuch tăm ta rnoh thuk, mât rong mâp âk nuh srê, yơn hang rbăn rnăk rnoi mpôl đê| ta nkual jêr jo\t bah n’gor Kon Tum hôm geh nău rêh đăp mpăn n’hanh hun hao đo\ng. Dơi geh nău dja lah nơm n’gâng kan ta ntu\k ho\ t^ng [ư jăp trong kan nkhôm prăk săm mât njrăng bri. Ns^t geh wa\ng sa ma trong nkhôm prăk săm mât njrăng bri ns^t tay lah tơm ndơ [ư an nuih n’hâm gơih nđơr tay gay nu^h [on lan tât năm mhe 2020 krêp dêh tay đah bri n’hanh mât njrăng bri jăp ue\h lơn./.

Nu^h nchih rblang: Điểu Thân