VOV4.M’nông – Ăp năm dăch aơ wa\ng sa, rêh jêng hun hao, kon se lah nsum n’hanh kon se bu ur lah êng ta n’gor Kon Tum dơi rnăk wâl, rêh jêng uănh tât. Yơn lah đêt ntu\k hôm e mâp ăp nu^h geh nău m^n “Khlay bu klô mưch bu ur”, jêh ne\ nău lơh mbram, kon se geh nkru\n mpet bu ur hôm e geh. Bah năp nu nău ngăn aơ, gay mât njrăng kon se bu ur ta Kon Tum le\ geh âk trong [ư ns^t tay săk rnglăi ngăn.

Tâm nău nkoch ăp nar đah nu^h [on lan tâm [on, wa A Jar, du hê geh nti nu^h rnoi mpôl đêt Xơ Đăng geh ur nu^h Bahna, gu\ rêh ta [on Plei Đon, phường Quang Trung, nkual [on têh Kon Tum way g^t nkah tât nău njê bah nu^h bu ur tâm rnăk wâl. Wa an g^t, âk năm râng pah kan nău rêh jêng, lah nu^h UBMTTQ Việt Nam n’gor Kon Tum, jêh ne\ Hội thẩm Nhân dân… wa le\ saơ âk nău njê ma bu ur, kon se bu ur lah nu^h rmanh bah tâm lơh rnăk wâl n’hanh nkru\n mpet kon se. Nu^h rnoi mpôl đêt ta Tây Nguyên t^ng rnoi me deh, bu ur lư lah nu^h djôt bôk tâm rnăk wâl rnoi mpôl, yơn n’hêl na nê| khân pơng du\t o\k r’ah yor ăp nău têh jêt tât ty da dê. Yor nê wa A Jar u\ch rgop soan nơm tâm nău rgâl nău wât bah nu^h [on lan g^t tâm pă mbak jâk nău kan đah bu ur lah nsum n’hanh kon se bu ur lah êng:

“Bu ur dơi kơl me bơ\ âk lơn. Le\ rngôch ăp nău mô ru tâm rnăk wâl, kơt lah n’gôn gâm, jêh ne\ joi long, bâk dak lah bu ur da dê. Bu ur uănh kơt ne\ yơn ma nău kan du\t jâk, âk lơn. Bu ur hôm dơi geh âk mông rlu rlău yơn bu ur bơi lah pah kan lôch nar. Măng, jêng lah djăr ndrâu bôk năp, tal 2 le\ dâk peh ba, jêh ne\ hăn bâk dak tâm rnôk bu klô ri dơi b^ch tât ôi”.

Oh bu ur rnoi mpôl đêt Bahna nsing nơm tu\r ch^ng

N’gor Kon Tum geh rlău 184.000 kon se, tâm ne\ kon se bu ur geh 49%. Gay dơi geh tâm ban trong uănh bah nu^h têh đah ăp oh bu ur, 102 xă phường, nkuăl têh 10 nkuăl, nkual [on têh bah n’gor le\ geh âk trong [ư aơ. Na nê|, kơt: 42 xă geh pah kan mât njrăng kon se ta [on lan; 21 Câu lạc bộ dơi râng bah kon se… Bâh ăp ntrong kan aơ, tă bah ăp nar mâp măt mô lah rgum r[u\n bôk nău, oh yuh bu ur n’hanh n’ăp bu klô dơi tâm nchră mpeh trong uănh tâm ban đah oh kon; trong mât chăm, njrăng n’gang kon se ta năp nău lơh dông, nkru\n mpet bu ur kon se… Nău [ư nkoch trêng dơi [ư na nao đah âk trong ue\h le\ mbrơi rgâl nău wât bah âk nu^h hôm e nău m^n “Ryơk bu klô mưch bu ur”. Yuh Ngô Thị Sâm, jay ta Khối 9, nkuăl têh Đăk Tô, nkuăl Đăk Tô geh rnăk wâl jêt đah 2 hê kon bu ur nkoch kơt aơ:

“Rnăk wâl gâp mô m^n lah kon bu klô mô lah kon bu ur. Gâp m^n 2 hê kon bu ur bah gâp ngăch dăng, nti nsơm g^t blău kơt ne\ gâp saơ ue\h lăng hôm. Jêng bah rnôk deh 2 hê ur sai du\t ue\h lăng yor saơ kon he ngăch dăng. 2 tay a[aơ hao têh ăp mon nti du\t đeh, du\t lah g^t jêng gâp saơ mô geh ndơ rngot n’hanh n’ăp sai gâm kơt ne\ đo\ng. U|ch kon ngăn, kon bu ur lah khlay hôm geh moh nău jêt têh đah bơ\ kơt ne\ ri gâp saơ ue\h lăng hôm”.

Ndrel đah nău mbơh dơi rhơn tâm nău wât bah rnăk wâl, rêh jêng mpeh kon se oh bu ur, ăp gưl, ăp nău kan bah n’gor Kon Tum an uănh m^n n’hanh du\t n’hâm njrăng n’gang gay mât njrăng ăp oh, ngăn lah kon se bu ur rêh tâm ăp rnăk wâl ach o, kon se geh nău rêh du\t jêr jo\t… Wa A Đe, Kruanh UBND xă Tê Xăng, nkuăl Tu Mơ Rông an g^t, gay mât rong, njrăng n’gang ăp oh bu ur, n’gâng kan [on lan n’hanh ăp rnăk geh le\ nău kan da dê:

“Kon nu^h hun hao jêng nău m’h^k hăn ndrel. Mpeh trong kan nkoch trêng đah n’gâng kan ta ntu\k ta aơ bôk năp lah kônh wa an du\t n’hâm an rlăp đah oh kon he dôl jêt an mât uănh rjăp đah oh kon. Tal 2 geh tât công an nău kan dơi kan gay mât njrăng lah moh nău geh ngăch g^t”.

Nău răm đah Mê| bah du oh bu ur ta nkual [on têh Kon Tum

5 năm bah năp n’gor Kon Tum geh 69 oh bu ur geh lơh n’gru\n mpet, le\ rngôch ăp nu nău dơi rmal di nău ntru\nh bah pháp luật. Trong kan mât njrăng n’hanh nt^m kon se lah nsum, njrăng n’gang n’gru\n mpet kon se bu ur lah nsum nar lơ dơi ăp gưl, ăp nău kan uănh m^n. yơn lah t^ng wa Triệu Thị Linh, Kruanh Ban Gia đình n’hanh xã hội, Hội Liên hiệp bu ur n’gor Kon Tum, ri g^t ngăn, nău khlay ngăn lah bah ăp rnăk wâl gay kon se bu ur bah n’gor dơi rêh tâm ntu\k ntô đăp mpăn, hun hao le\ rngôch mpeh săk jăn n’hanh nuih n’hâm.

“Lor lah rnăk wâl, yor rnăk wâl lah nău khlay jêng nău rêh bah kon nu^h. Ta ne\ rnăk wâl mbra nt^m nti kon se, nt^m nti nău g^t nău, g^t tâm kơl. An kon se tât ngih sam [u\t ne\ lah du nău an nt^m nti kon se g^t mât njrăng êng săk nơm. Nt^m nti an kon se mô dơi an ăp nu^h m’ha pah săk nơm. N’hanh he mô an thơ tha đah ăp nu^h bên tâm rnăk wâl n’hanh băl mpôl mô lah oh nô. Aơ lah ăp nu^h ma rnăk wâl du\t thơ tha. He lơi m^n kon se hôm e du\t jêt gay lah ăp nău ne\”.

Đah ăp trong [ư săk rnglăi, n’hêl na nê| an saơ ta n’gor Kon Tum g^t wât bah nu^h [on lan mpeh kon se bu ur le\ geh âk nău rgâl ue\h nkôp đah bah năp. Aơ lah nău dơh gay mkra rjăp nău tâm rkeh đah kon se bu ur; n’hu\ch nău roh tâm ban bu ur klô… N’hanh khlay lơn tay lah ăp oh bu ur dơi rêh tâm nău u\ch ro\ng bah me bơ\, geh ntu\k ntô rêh đăp mpăn, ue\h lăng gay hun hao le\ rngôch đah săk jăn n’hanh nuih n’hâm.

Nu^h rblang: Y Sưng Phê Ja