VOV4.M’nông: Tâm nkuăl Tây Nguyên dôl tâm nklang yan vai kro phang, n’gâng kan ăp gưl dôl ma nsôih ndrel ma ƀon lan nchrăp kơt tĭng ăp nau kan gay ma njrăng rdâng mô tŏng dak ân tơm tăm. Êp nau pă dak ân tâm di tă bah ăp nglau, n’gâng kan hôm nkoch trêng đah ƀon lan têm nkrem dak.

Tâm n’gor Kon Tum, rnoh dak tâm 73 nglau dôl hôm 65% hao gŏ lơ. Ndrel đah nê lah rnoh dak tă bah 98 nglau dak têm ndrel 7 ntŭk pom điện nchrăp đăp mpăn tŏng to dak ân nklăp 11 rbăn ha tơm tăm tâm yan puh-vai đah âk ngăn lah tơm ba ndrel tơm tăm jŏ năm. Yơn lah, lah yan vau hôm jŏ jong ri nau mô tŏng dak tŏ tâm ăp khay dut\ yan vai lah nau jêr der. Wa Văn Tất Cường, Groi Giám đốc N’gâng kan tuch tăm ndrel hun hao ƀon lan n’gor Kon Tum mbơh, gay ma rdâng ngăn đah nau khuch bah prăng bri, n’gâng kan tuch tăm bah nkuăl dôl nchrăp pă dak, nkre nkah ƀon lan têm dak ân geh nkrem ndrel nâp:

  ‘ Phung hên jao ân N’gâng kan pă têm dak vay bonh đă, tâm rgop nsum ngăn đah ăp jrâu kan tuch tăm kŏ kơt lah ăp ntŭk kan ƀư nau kan tuch tăm gay ma mât tơm dak ndrel ma rdâng prăng bri. Geh du đê| nkuăl, nkuăl têh kơp dơn mra geh tât dŭt yan ri prăng du đê| nkuăl. Ăp nkuăl aơ ngăn lah rgum tâm ăp ntŭk dât têm ma rnok aơ yor ăp nkuăl mât mô lah ăp nkuăl, ăp ntŭk geh dak nê kônh wa tăm êng. Phung hên kŏ rdau đah n’gâng kan ƀư uănh kơl an n’hao lơn tay nau têm dak ndrel ntrŭnh ăp nau kan tŏ dak tâm pleh gay ma đăp mpăn ân ueh rnoh dak kơl an nau kan tuch tăm”.

N’gor Dak Lak, aƀaơ geh 208 rbăn ha cà phê dôl tâm yan tŏ dak. Nua ŭưch dak âk ngăn tâm rnôk dak rnôk aơ ri dôl ma dêh nê lah nau jêr ân nŭih tăm cà phê tâm âk năm rlau aơ. Yơn lah, tâm yan vai aơ, ăp nau kan têm nkrem dôl geh ƀư tâm âk ntŭk hŏ kơl rgâl nau kan, cà phê hun hao đăp mpăn n’ăp tâm yan vai ngăn.

Nglau n'gâr dak Đăk uy.

Wa Triệu Văn Khang, tâm xã Ea Mdroh, nkuăl Cư Mgar, geh 2 ha cà phê dôl tâm rnôk ân klih play ân gĭt, tât rnôk aơ ăp dak me, dak jăng, nglau n’gâr dak hŏ suăt. Yơn rnơm nau kơt tĭng nau kan têm nkrem dak, đah dak mô ân tă bah ntu khoan, rnăk vâl hôm geh đăp mpăn tŏ ân tơm cà phê hun hao ueh:

  “ Nkuăl ngih hên aơ lah bu tŏ dak tâm rơh bar, ri ndăn dak ntu, hên gŭ kâp chăm tĭng mông. Dŏng dak tŏ lah nơm ân geh tŏ dak têm nkrem, gŭ kâp chăm, mô ân mpŭng lir. Lah dŏng dak mpŭng ri mra lơh jêng nau mpŭng lir”.

Tĭng wa Nguyễn Thanh Long, Kruanh n’gâng kan mât trong dak hoch n’gor Dak lak, bri duh nar jŏ jong tâm yan vai ƀư nau mô tŏng dak tŏ, lah nau kan plŏ sĭt plŏ hăn tâm âk năm rlau aơ bah nkuăl. Yơn lah, nau kan aơ dơi geh rgâl ueh lơn đah nau ƀư âk lơn tay nau tŏ dak têm. UBND n’gor Dak Lak kŏ kơl an ƀon lan ngăn gay ma bu nơih ntrŭnh nau kan tŏ dak mhe:

’ Ntơm bah nar bôk yan vai phung hên hŏ nkah đă ƀon lan dŏng dak ân têm, nsôih têm dak tâm rnoh prêh ngăn tâm ăp nglau dak gay ma kơl an nau kan tŏ ân tơm tăm. Kan tŏ ri ntĭm mbơh ân kônh wa ân geh têm nkrem, der phŭng lir. Ntrŭnh kơt tĭng nau kan mhe đah nau tŏ dak ân têm. Nau kan aơ ri UBND n’gor geh nau kơl an 50% rnoh prăk ân kônh wa lah lah geh nau ŭch ntrơn tŏ têm nkem đah nau tŏ ân ntruh dak”.

Tŏ dak têm.

Bri duh nar jŏ jong ƀư Lâm Đồng mra geh nau mô tŏng dak tŏ ndrel mra geh prăng bri ngăn tâm du đê| nkuăl. Trong ma ăp rnăk vâl nchrăp dak tŏ gay ma đăp mpăn ân tơm tăm mô geh kro phang ir. Wa Vũ Thị Tuyết, tâm xã Gia Viễn, nkuăl Cát Tiên ân gĭt: Rnăk wa hŏ nchrăp tĭng ôp kônh wa tâm nkuăl mpeh nau têm dak, kơt tĭng nau tăm ân tâm ban rnôk jur ntil ndrel têm dak tŏ:

 ‘Lor ma jur ntil tăm ri nơm hăn kuih vaih lơi trong hoch dak ân kloh. Rgum kônh wa tâm ăp thôn, ƀon gay ma bu ndrel hăn kan ma nơm gay ma ueh ri mơ pơk dak, jêh nê mơ ntơm tâm yan tuch tăm mhe”.

Tĭng wa Nguyễn Trường Sơn, Groi Kruanh jrâu kan tuch tăm nkuăl Đạ tẻh, ndrel ma nau kan ntrŭnh ƀư ăp nau kan njrăng rdâng prăng bri, kan kơt tĭng nau tuch tăm 2 yan ba-du yan mbo, ntrơn âk neh tăm tơm gleh nar jêng tăm ăp tơm jŏ năm ndrel tơm sa play mra kơl an nkuăl nchrăp rdâng ueh lơn tâm nau kan tuch tăm ndrel rdâng ân săk tam lah geh prăng bri:

  ‘ Đah nau kan rdâng prăng bri ri UBND nkuăl hŏ ân dŏng nau nchrăp njrăng rdâng prăng bri tă bah ơm. Ngăn lah nau rgum ntrơn jêng tăm tơm êng rnôk ma ăp nau ŭch dŏng dak mô âk gay ma têm dak tŏ, nkre lah, n’hao nau kan pă dak ndrel leo dŏng ăp ntŭk n’hoch dak”.

Lâm Đồng aƀaơ geh 430 ha ntŭk nglau n’gâr dak, nglau dak bât...dôl geh pă dak. Ăp ntŭk aơ tŏng pă dak ân nklăp 43 rbăn ha neh tuch tăm. Ndrel ma nau kan Lâm Đồng ntuh kơl 37 rmen kơl an ƀon lan kuih 3000 ntu jê|, têm geh 7,5 rkeh m3 dak tĭng Bôk nau kan kuih ntu jê| bah n’gor hŏ rgop nau rklaih kơl an nau tŏ dak ân tơm tăm tâm yan vai. Yơn lah, bah năp nau bri duh nar jŏ jong, nau tât bah nau mô tŏng dak tŏ ndrel prăng bri, n’gor Lâm Đồng dôl ma rgum rđau ăp rmôt kan lŏ ntrŭnh ƀư âk nau kan njrăng rdâng prăng bri./.

                   Nŭih rblang: H’Thi