VOV4.M’nông: Tây Nguyên dôl geh duh phang hô. A[aơ bar n’gor ta Tây Nguyên lah Kon Tum n’hanh Gia Lai le\ mbơh tât duh phang mbrô 1. Tâm rnôk t^ng nău nchroh bah Ntu\k nchroh lor trôk nar nkual Tây Nguyên, tâm ngoăy bar pơh tât, lah nha mô ho\ geh mih đo\ng ri rnoh duh phang lơh mbra hao mbrô 2 n’hanh mbrô 3. Kêng du\t pơh aơ, Groi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc le\ geh hăn uănh na nê| mpeh nô nău duh phang bah n’gor Gia Lai, Kon Tum gay rđău đă pah kan njrăng n’gang duh phang ta năp măt tâm ban kơt jo\ jong ta Tây Nguyên đo\ng.

            Dâng lo\ Ia Sah bah kônh wa nu^h Jarai ta [on Plei H’Mrong Ýô 2, xã Ia Ka, nkuâl Chư Pah, n’gor Gia Lai dôl tâm khay duh phang hô. Hăn chop lo\ ta nâm nar duh n’heng, wa R’Châm H’Đuh an g^t, dâng lo\ dja hvi 30 ha mô ho\ tă geh duh phang kơt năm aơ ba le\ kh^t kro bơi du n’gul. Wa Rơ Châm H’Đuh lah:

            “Dâng lo\ dja mô ho\ tă geh duh phang hô kơt năm aơ yơn năm aơ ri kơt aơ aơ, kh^t bơi le\ hôm. Duh phang kơt aơ lah kônh wa du\t krit jêr. Mpo\ng n’gâng kan ta ntu\k geh trong ntop kơl an kônh wa”.

            Ndrel đah ba, ăp tơm tăm jong nar geh rnoh khlay êng [a [a\ bah kônh wa ta n’gor Gia Lai kơt cà phê, tiêu dôl nhop huănh yor duh phang đo\ng. Rnăk nô Nguyễn Đức, ta thôn Phú Vinh, xã Ia Băng, nkuâl Chư Prông geh 2000 n’gâng tiêu n’hanh 1ha cà phê le\ tăm ho\ 3 năm. Ndr^ yơn, duh phang hô dôl [ư mir tiêu n’hanh cà phê bah rnăk wa nhop huănh. Dak diăng ngai đah jay 500m le\ suăt kroh bar pe khay aơ, ntu ku^h jru 30m a[aơ an lor ma to\ tiêu yơn ăp nar dơn geh to\ rlău bar pe jât tơm dơm. Lah nô nău duh phang geh hô tay kơt aơ hôm 1 khay đo\ng, mir tiêu wa Đức geh ma nău kh^t le\:

            “Rnăk gâp manh Ngân hàng Nông nghiệp 400 rkeh prăk [ư 2000 n’gâng tiêu n’hanh 1ha cà phê. Yơn a[aơ, tơm dak to\ mô to\ng, tiêu kh^t kơt aơ ri mpôl hên dăn ngân hàng gay njong rnon dơm. Lah mô ri mô dơi trok rnon”.

            T^ng Sở Nông nghiệp n’hanh Phát triển Nông thôn n’gor Gia Lai, kơp tât rnôk dja, duh phang ho\ lơh an rlău 11.500ha tơm tăm ta n’gor geh kro phang n’hanh roh dơm. Tâm nê geh nklăp 2.500 ha ba lo\, 6000ha tiêu n’hanh cà phê, ndrel du đêt tơm tăm công nghiệp. nchroh duh phang lơh nklăp roh huach bơi 100 rmen prăk.

            Bah meng khuch khat mpeh wa\ng sa, duh phang dôl lơh nklăp 5000 rnăk ta n’gor Gia Lai mô to\ng dak do\ng hô đo\ng, rgum ta ăp nkuâl Chư Sê, Krông Pa, Ia Pa, Kông Chro…UBND n’gor Gia Lai le\ rđău đă n’gâng kan ăp nkuâl n’hanh ăp n’gâng kan dơi kan an [ư ăp trong nkra joi dak do\ng an nu^h [on lan, do\ng tơm prăk ta n’gor [ư rdeng dak bah ntu\k êng tât. Wa Tạ Chí Khanh, Groi Kruanh UBND nkuâl Krông Pa, ngoăy tâm ăp nkuâl geh âk rnăk mô to\ng dak do\ng du\t hô n’gor Gia Lai, lah:

            “Êng ta nkuâl Krông Pa geh du đêt nkuâl mô to\ng dak do\ng hô kơt xã Đất Bằng, xã Krông Năng, xã Ia H’Dreh n’hanh du đêt ntu\k [on lan gu\ yôk prêh. Trong [ư bah ri lor bôk năp lah nkra nkô| nău mpeh dak do\ng an [on lan. Đah ăp nkual mô geh ntu, mô geh tơm dak êng [a [a\ ri nkuâl rvăt bồn đâng dak ntop kơl ăp nkual [on lan gu\ n’hanh rdeng dak bah nhih máy dak thị trấn tâm ăp xã pă an kônh wa do\ng”.

            Nkre ma, n’gor Gia Lai dăn đă ngân hàng ân geh trong nkra nău tât rmoh rman tă bah trôk nar lơh, ntop kơl [on lan geh tât khuch bah duh phang lơh klaih rlău jêr jo\t. wa Nguyễn Đức Hoàng, Groi kruanh UBND n’gor Gia Lai lah:

            “Tây Nguyên lah nsum n’hanh Gia Lai lah êng dôl rlău rơh duh phang du\t hô. Mpeh ngân hàng mpôl hên dăn đă, tâm rnôk dja ân geh trong kơl d^l. Yor, lah mô geh trong nkra rmoh rman tât trôk nar lơh tâm rnôk dja ri nu^h [on lan mbra kroh khar n’hanh jêng tât khuch mpeh đăp mpăn rêh jêng mbra roh du gâl. A[aơ, lam trong kan ngân hàng ân uănh năl tay le\ ăp rnăk i dôl manh tơm prăk n’hanh tâm pă ntil, rnăk i dôl jêr jo\t, rnăk i le\ geh khuch khat, rnăk i bơi tât khuch khat.”

            Mbơh đah Groi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tâm rnôk hăn uănh na nê| duh phang, Ban chỉ đạo Tây Nguyên an g^t, lam nkual geh bơi 140 dak bât le\ suăt dak, ăp dak bât êng [a [a\ dơn hôm nklăp 30- 40% rnoh âk dak t^ng rnoh weh [ư. Duh phang le\ [ư nklăp 15.500ha ba ân rlu srih tăm n’hanh roh dơm; rlău 42.300ha cà phê n’hanh tiêu geh duh phang hô, âk neh tăm le\ roh dơm. duh phang le\ [ư rlău 28.000 rnăk ta Tây Nguyên geh mô to\ng dak do\ng n’hanh nchrăp rnoh rnăk mô to\ng dak do\ng mbra hao âk rlău bar tơ\ tâm let năp aơ tay. Ăp nhih pah kan tahen kơt Quân khu 5, Quân đoàn 3 n’hanh Bộ chỉ huy quân sự ăp n’gor tâm nkual le\ rgum tahen hăn kơl [on lan mpeh tơm dak tuch tăm n’hanh do\ng sa. T^ng uănh năl bah Bộ Tài nguyên n’hanh Môi trường, Bộ Nông nghiệp n’hanh Phát triển Nông thôn, rơh duh phang năm aơ lah rơh duh phang du\t hô mô ho\ tă geh tâm 90- 100 năm ta Tây Nguyên. Tâm bar pe pơh tât, duh phang mbra lơn hô tay đo\ng, khuch khat mbra lơn hô tay đo\ng. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp n’hanh Phát triển Nông thôn Cao Đức Phát lah:

            “Ăp ntil dôl geh lah nău tât khuch bah duh phang du\t jong mô ho\ tă geh tâm nău rêh kon nu^h dơi uănh năl. N’hanh ăp ntil ndơ he saơ tât nar aơ lah du\t hô yơn ma ăp ntil ndơ mbra tât tâm ăp pơh tât bah khay 3, lơn lah khay 4 n’hanh khay 5 mbra hôm hô lơn đo\ng n’hanh he mô ho\ dơi g^t tât.

            A[aơ ta ăp n’gor kơt Gia Lai, Kon Tum, nău tât trôk nar lơh duh phang le\ tât mbrô 2 n’hanh mbrô 3. Ăp n’gor tâm nkual dôl mbrôn soan njrăng n’gang duh phang.

            Lôch hăn uănh na nê| n’hanh djăt ăp n’gâng kan dơi kan tâm n’gor nkual Tây Nguyên mbơh, Groi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc rđău đă: Lor bôk năp, n’gor ân mât đăp mpăn nău rêh bah nu^h [on lan, mô an geh du rnăk i ji ngot, ji hir, kop ji tă bah duh phang lơh. Ăp n’gor ân rgum kơl ăp tơm tăm jong nar kơt cà phê, tiêu gay đăp mpăn ns^t geh an nu^h [on lan. Mpeh jo\ jong, ân ôp uănh, quy hoạch tơm dak bah Tây Nguyên, gu\ m^n ntuh kơl, rdâk njêng nkra nkra têh ue\h tay ăp dak bât do\ng an nău kan tuch tăm tâm nkual; geh ăp trong nkra mpêt nkrem dak, do\ng dak saơ luh ntil. Groi Thủ tướng rđău đă đo\ng, tâm rnôk dja ăp dak bât thuỷ điện ân rong lor tơm dak njrăng n’gang duh phang an [on lan, lah geh nău khlay ân rlu nchuăt điện [ât. Nkre ma, n’gâng kan ngân hàng ân lăp kan, ntop kơl nu^h [on lan, doanh nghiệp klaih rlău rơh krit jêr. Groi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc lah rjăp:

            “Nô nău duh phang hô n’hanh let năp aơ tay hôm ntoch jong đo\ng. Jêng, nău dơn kan bah he, bah Đảng, Ngih dak n’hanh ăp gưl lah ân joi trong [ư bah khuch khat, mô an geh khuch khat âk. Lơn lah, mô an ji ngot, mô an geh kop ji, mô an geh plơ\ ach o tay, lơn lah đăp mpăn to\ng ăp dak do\ng [on lan. Kalơ nuih n’hâm kơt nê|, gâp dăn đă ăp oh nô ôp uănh tay ăp to\ng le\ rngôch ăp nău kan geh tât, hăn dăch dêh tay tâm dâng, dăch dêh t^ng [on lan, lor hăn ôp uănh, [ư bah ir khuch khat du\t âk ta ăp nkual geh duh phang./.

Nu^h rblang: Điểu Thân