Điện Biên: Vav chiê siêz txix yêz za UAV tsi zuôr nênhs tsar paz phưx vưv uô kôngz

Ntơưv xã  Mường Ảng, tỉnh Điện, yêz za tsi zuôr nênhs tsar tâu tso  za siv tsuôs yuôx trâu têx tsoz chos cà phê hâur ntu têx cà phê tơưs pax, txi txir. Trơưk li njuôk xav, zos tsuôs yuôx xưk li iz txưv sơưr đơưk uô hâur têx shông đhâu mak hur si chor liêx têz cà phê no cux pôngz tas ntâu hnuz thiêx tsuôs tas, iz chas ntơư tsơưs tsơưs cux 2, 3 lênhs sir jos sik đros tsuôs; taz sik zos sir zôngv yêz za tsi zuôr nênhs tsar mak tsuôk iz hnuz xưz. Sir zôngv yêz za tsi zuôr nênhs tsar tu, tsuôs yuôx, zưs têx cà phê tas sei đuô, zov chênhr zos trơưk cheix chiv, ndar tâu têx ntu tsoz chos hloz lox, huôv tsar, paz cxơưz cxiz tơưs pax jông, txi txir ndư. Zơưv Thây Xênhv Vưx, Bí thư Chi bộ jok Hón, xã Mường Ảng heik pâuz: “Đhâu thâuv tâu seiz pov tsưr ziv zôngv yêz za tsi zuôr nênhs tsar, cur pov zav yêz za no lok six jông, zôngx ziv trâu tsôngv pêx xênhv tsuôs yuôx, tsi tas ntâu hnuz côngz đas jos tu, tsuôs yuôx tuô têx caz hmoz li thâuv ntêx”.

Txix hnuz 15/9 txos nhiv no, tỉnh Điện Biên tưz tso 118 ntâu jiês yêz za tsi zuôr nênhs tsar thâux xa têx hax huv, iz jiês thâux muôx 35-50 cir. Đhâu fuô uô tsưr ziv li heik sâuv tso pov, sir zôngv yêz za tsi zuôr nênhs tsar chiê thâux xa têx kôngz txix thax tsav chos lok trâu qơư tsiv uô muôx têx paz txo grêk tsơưs tâu 20-30% six hơưv hnuz nhôngs thiêz nhiêx txiêx ntiêr nênhs uô. Thâuv tu têx tsoz chos, tso iz jiês yêz za li heik sâuv tsuôs yuôx, zuôv qir trâu iz ha kôngz cux tsuôk tas muôx 7-10 phênhz, iz chas co zos tsuôs yuôx xưk li thâuv ntêx sơưr đơưk iz txưv uô ntơư mak muôx têx tas 3-4 luz six hơưv. Zơưv Nguyễn Bá Anh, Phưv Giám đốc Sở Khoa học thiêz Công nghệ tỉnh Điện Biên heik pâuz: “Đros thiêz thax tsav tox siêz, phiv liv muk lol li Điện Biên, sir zôngv yêz za tsi zuôr nênhs tsar phưx vưv uô kôngz zos iz tsưr ziv lok six jông thiêz huv đros”.

Txix tsưr ziv tuôr xav txo grêk tsơưs đas jos khưr uô kôngz lôngk, tỉnh Điện Biên tsênhv xav txos tsưr ziv zuôr muôz têx yêz za tsi zuôr nênhs tsar li heik sâuv phưx vưv hâur ngênhx y tế, ju lix thiêz ntâu luôs hâux lưv txơưr đuô, huv đros yênhx thax tsav, suôv qơư tox siêz. Lar heik, hâur thax tsav tox siêz lox đar, phiv liv muk lol, zôngv yêz za tsi zuôr nênhs tsar muôx têx krêz hâu cêr, tsưr ziv yiêz thâux xa, paz buôk ti têx thax tsav phiv liv muk lol. Zơưv Nguyễn Văn Thuật, Phưv Vụ trưởng Vụ kinh tế số thiêz xã hội số, Bộ khoa học thiêz Công nghệ heik pâuz: “Điện Biên tsưr ziv zos tso cêr uô lơưr têx chei jông chiê muôz six hơưv, hnuz nhôngs trâu têx doanh nghiệp công nghệ, lar heik zos Việt Nam chor doanh nghiệp tsiv uô yêz za tsi zuôr nênhs tsar, muôx têx uô siv, nhênhz chơưv thiêz uô tiêr têx chuôz zênhx, yêz uz no phưx vưv luz nênhx niêx hnuz”.

Trơưk li tsưr ziv, ntu uô siv muôx qênhz shuôs njuôk xav zos 2 shông, đros thiêz 3-5 trâur nuv zôngv yêz za tsi zuôr nênhs tsar thiêz muôx 6 cxênhz jiês yêz za siv li heik sâu; truôx tuk tâu trơưk tsưr ziv muôx 99% ntâu. Co zos têx hâux lưv tso tơưv chiê uô tiêr tâu jông têx txux chi, tsưr ziv lok sâuv tsiv uô, tso siv, seiz car uô ntêx thâuv zuôr fuô uô phưx vưv trâu ntâu luôs hâux lưv. Iz chas kôngz nuv thiêz thâux xa hax huv, Điện Biên tsênhv nhênhz chơưv, xar tsưr ziv zôngv yêz za tsi zuôr nênhs tsar chiê thâux xa têx yuôx, vắc xin, chuôz zênhx seiz njuôk shuôs kho moz gênhk; qênhz shuôs, cxiv tsa tsưr ziv; seiz car jôngr, đêx ar thiêz paz phax tir thêir ntux uô ruôr hiêv.... Thiêz tỉnh Điện Biên vav chiê siêz, zôngv yêz za tsi zuôr nênhs tsar zos qơư chuôz jos zov chênhr chiê cxiv tsa, huôv tsar kôngz nuv hur jông huv đros tsôngv pêx xênhv luz nênhx xênhz huôx niêx hnuz. Têx jiês yêz za tsi zuôr nênhs tsar li heik sâuv uô tâu jông, zuôr uô pov tsênhz txos têx txux chi, tsưr ziv yiêz uô trơưk khoa học công nghệ, hlôngr yiêz txux chi thiêz hlôngr yiêz sôr, muôz qơư chuôz jos cxơưz cxiz uô kôngz ntơưv Điện Biên./.

  Vũ Lợi-Riê Lâux cxeik, nhênhv

Iz lênhx nênhs hâur chuôz zis nhoz xã Yên Sơn zos iz lênhx nênhs uô ntêx nyuôs hâur cơưv shâuv txux chi số

“Niêv tix Lò Thị Toàn, hội viên pox niêv jok Phương Quỳnh, xã Yên Sơn, heik kriê pox nhuôs muôs hax huv sâuv mạng xã hội…”

Hâur chuôz zis têz chos tâuz đas, zos yênhx " lớp cơưv" trâu zuôr xar 20 lênhx pox niêv vir ndâuk mênhx cxưx Thái nhoz jok Phương Quỳnh, xã Yên Sơn, tỉnh Sơn La.

Nênhs kriê zos niêv tix Lò Thị Toàn, tưz muôx zuôr xar iz shông chênhz zênhv muôs jâuz, txir ciês sâuv mạng xã hội Facebook. Txix tsưr ziv muôs hax huv, heik kriê têx hax huv, sik thav đros tsôngv kruô txos muôs ciês hax huv, tâu niêv tix Toàn heik kriê ciês sâuv điện thoại.

Lênhx tưs tsi pâuz mak nus, tsi yuô txơưx đros shâuv uô. Sơưr đơưk cơưv shâuv lov jêv ntưk, viv têx txux chi no tsi tiêk paz pox nhuôs pâuz sir zôngv công nghệ, mak tsênhv paz muôx nzir phênhv sâu trâu chuôz zis. “Xuz thơưx yax kriê cux njiz iz cxiê kror phiv liv zos pox nhuôs tsik tâu truôx siêz viv cur cux nhiv kruôr uô zuôr xar iz shông no. Iz chas ntơư, pox nhuôs cux cxơưx kriz sâuv mạng chiê muôs hax huv, ntâu lênhx pox nhuôs cux cxơưx sik thav đros chôngz lênhx nênhs”.

Txix thâuv muôz jâuz, txir ntông muôs ciês sâuv Facebook, niêv tix Toàn pâuz tâu iz kror: xar muôs tâu hax huv sâuv tênhx qơư số, uô ntêx hax huv tsuv muôx tsơưr lươngv.

Jâuz txir tsuv njuôz jông, hax huv tsuv ngaz tuk. Đros co zos tsưr ziv heik kriê tsênhz mênhx, paz trâu tsôngv kruô njênhs. Têx chênhz zênhv co tâu niêv tix Toàn heik kriê trâu pox nhuôs hâur jok. Iz jiês livestream viv li tsi tiêk zos iz jiês muôs hax huv, mak tsênhv zos iz jiês sik đros cơưv shâuv tsưr ziv uô nox sâuv tênhv qơư số. “Hlôngr yiêz sôr tưz uô trâu thax tsav tox siêz no hlôngr yiêz lok six ntâu. Kror xuz thơưx zos phênhv sâu tâu tưz tsar ndê oz, pêz jiês. Thâuv ntêx têx jâuz, txir muôs đhâu têx tuz luôv, hâur iz shông chuôz zis phênhv sâu tsuôk tâu 50 txos 60 tsov đeiv, taz sik thâuv muôs đhâu sâuv mạng xã hội mak tâu 90 txos 100 tsov đeiv”.

Tưz tsik zos paz trâu hội viên huôv tsar kinh têr, txux chi sôr tsênhv tâu pox nhuôs jos Phương Quỳnh kriz uô hâur tsưr tsix hội têx hâux lưv uô. Lơưr niêv tix Lò Thị Út, Chi hội trưởng Chi hội pox niêv jok, uô phongz yaox "Sơưr đơưk cơưv txux chi sôr", pox nhuôs tâu heik kriê sir zôngv têx ứng dụng sâuv điện thoại, txix muôs hax huv trực tuyến, thêv nhiêx txiêx txos trâu sik thav, kriz uô hâux lưv chi hội đhâu têx paz nênhs sâuv mạng xã hội: “Hlôngr yiêz sôr tsi tiêk zôngv trâu hâux lưv muôs hax huv, mak pêz tưz uô hâur xênhz huôx hôiv. Iz zav li paz Ban Chấp hành muôx đaz tsi zos kriz sâuv Zalo, đhâu ntơư têx tổ tsar ho pheiz kênh chiê pox nhuôs pâuz tâu. Hâux lưv  mak tâu kriz uô sêi  tsi tas tso sâuv loa hêik kriê trâu sơưr đơưk cơưv. Txix thâuv zôngv hlôngr yiêz sôr trâu xênhz huôx hôiv, pêz cux txo grêk tsơưs đuô”.

Txix iz lênhx nênhs pâuz sir zôngv điện thoại txos zos iz lênhx nênhs  heik kriê ltrâu chor nênhs txơưr đuô, têx lênhx nênhs li niêv tix Toàn tsênhv paz sơưr đơưk sir jos kriz uô hâur côngv thôngx.

Chiê jux juk đơưk kho têx phiv liv no, Ban chox kriê huôv tsar khoa học công nghệ, hlôngr yiêz xar tơưv thiêz hlôngr yiêz sôr xã Yên Sơn huiz tôngv pênhr jos xar hôiv, paz trâu iz jok muôx iz luz meir vi tính txuôk tâu internet. No zuôr zos kror chiê tsôngv box jux juk buôk ti, uô lơưr têx tsưr ziv sôr. Zơưv Nguyễn Tuấn Anh, Phưv Chủ tịch UBND xã Yên Sơn, tỉnh Sơn La puz pâuz: “Nhiv kruôr đhâu, Ủy ban xã tưz sik côngv đros Tsênhv qơư paz txưv hlôngr yiêz xar tơưv tỉnh kriz lớp cơưv shâuv lok lênhx nênhs sôr trâu chor canr bôv, công chức xã thiêz 15 tổ công nghệ sôr côngv thôngx nhoz têx jêx jok, muôx zuôr xar 300 lênhx nênhs đros cơưv. Đhâu kriz uô, txos nhiv no phênhv ntâu pêx xênhv tưz pâuz tâu têx tsưr ziv sôr, txơưx sâuv tênhv qơư điện tử, tiv zix zos hâux lưv xa ntâuz ntơưr trực tuyến, thêv nhiêx trực tuyến”.

Phongz yaox "sơưr đơưk cơưv shâuv txux chi sôr" tsênhv tâu uô jông hâur luz nênhx, yênhx lênhx nênhs zos yênhx iz lênhx nênhs hlôngr yiêz sôr, công nghệ zuôr tsik zos kror tsik pâuz lok sik iz tsưr ziv uô xưz. Co zuôr zos tsưr ziv paz trâu pêx xênhv tox siêz muôz nzir phênhv sâu, pâuz tâu dịch vuv jông đuô thiêz pâuz tâu têx kror tsưr ziv uô nox yiêz.  No cux zos kror paz trâu xã ntus đriv Yên Sơn, tỉnh Sơn La jux juk txo grêk tsơưs cêr yêiz pluôs, sir jos huôv tsar truôx thiêz truôx siêz đuô hâur ntu hlôngr yiêz./.

Thanh Thủy, Trấn Long-Lik Thox cxêik nhênhv